Slaapschema van je baby per leeftijd: uren, dutjes en wakkertijden

De American Academy of Sleep Medicine (AASM) raadt 12–16 uur slaap per 24 uur aan voor baby's van 4–12 maanden en 11–14 uur voor peuters van 1–2 jaar, dutjes meegerekend, en de American Academy of Pediatrics onderschrijft deze marges. Voor baby's onder de 4 maanden is er geen officiële marge. Pasgeborenen slapen dag en nacht in korte stukken, en volgens de NHS-gids over je baby helpen slapen kan hun totaal rond de 18 uur liggen. Daarna neemt het aantal dutjes af van zes of meer per dag naar twee voor de meeste baby's van 8–12 maanden, en naar één voor de meeste peuters rond 18 maanden.

Op deze pagina staan de getallen per leeftijd bij elkaar, lees je waar elk getal vandaan komt en vind je een link naar een uitgebreid schema voor elke fase. Zie alles hier als een marge om binnen te werken, niet als een doel dat je baby moet halen.

Hoeveel slaap heeft een baby op elke leeftijd nodig?

De totale slaap komt van de AASM en de NHS. Het aantal dutjes komt van Nemours KidsHealth en Sleep Foundation. De wakkertijden (de tijd dat je baby wakker is tussen twee slaapmomenten in) komen uit de marges die een kinderarts van Cleveland Clinic geeft.

Bronnen voor de kolom met dutjes: de gids over wakkertijden van Sleep Foundation (zes of meer dutjes bij pasgeborenen), Sleep Foundation over de verandering rond 4 maanden (drie tot vier dutjes rond 4 maanden), KidsHealth over dutjes (2–3 dutjes van 4–12 maanden), KidsHealth over 8–12 maanden (twee dutjes), KidsHealth over peuters (één dutje vanaf ongeveer 18 maanden) en Sleep Foundation over dutjes van kinderen van 2 jaar (tijdstip van het dutje). De pagina's van Sleep Foundation verschillen in hoeveel kinderen met 3 jaar geen dutje meer doen, daarom geeft de tabel de bredere marge: volgens KidsHealth over dutjes stoppen veel kinderen tussen 3 en 5 jaar met hun dutje, zoals de gids over stoppen met het middagdutje uitlegt.

Wakkertijden zijn een praktische vuistregel, geen medisch advies. Geen enkele gezondheidsorganisatie publiceert ze, en de pagina van Cleveland Clinic noemt geen onderzoek bij de marges. Het overzicht van Sleep Foundation is nog ruimer, bijvoorbeeld 1,5–6 uur bij 7–10 maanden, wat laat zien hoe los deze getallen zijn. Lees wakkertijden per leeftijd om te zien hoe je ze goed gebruikt.

Waarom is er geen officieel getal voor pasgeborenen?

Het AASM-panel deed geen aanbeveling voor baby's onder de 4 maanden en noemde in zijn artikel over de consensusmethode ‘het gebrek aan gepubliceerde uitkomsten bij zuigelingen van deze jonge leeftijd’ als reden. KidsHealth noemt 14–17 uur gebruikelijk tot 3 maanden, en volgens het overzicht van babyslaap van Sleep Foundation loopt de slaapbehoefte van pasgeborenen uiteen van ongeveer 11 tot 19 uur. Het Better Health Channel zegt het eenvoudig: als je kind tevreden en gezond is, is dat een teken dat het genoeg slaap krijgt.

Waarom verschillen de getallen van de NHS en de AASM?

De AASM geeft marges voor hoeveel kinderen ‘regelmatig zouden moeten slapen voor een optimale gezondheid’. De NHS geeft globale getallen voor hoeveel kinderen meestal slapen. Zo zegt de NHS dat baby's na hun eerste verjaardag in totaal rond de 12–15 uur slapen en dat de meeste kinderen van 2 jaar ongeveer 12–14 uur nodig hebben, terwijl de AASM-marge voor 1–2 jaar 11–14 uur is. Voor 3–5 jaar zegt de NHS ongeveer 12 uur en de AASM 10–13 uur. Beide zijn redelijke richtlijnen, en geen van beide is een norm waaraan je baby moet voldoen.

Gecorrigeerde leeftijd gebruiken bij te vroeg geboren baby's

Is je baby te vroeg geboren, vergelijk je baby dan met de leeftijdsgroepen op basis van de gecorrigeerde leeftijd. De AAP-gids over gecorrigeerde leeftijd geeft het voorbeeld van een baby die 8 weken te vroeg is geboren en met 4 maanden een gecorrigeerde leeftijd van 2 maanden heeft, en raadt aan om de eerste 2 jaar de gecorrigeerde leeftijd te gebruiken. Sleep Foundation merkt op dat te vroeg geboren baby's in het begin vaak meer slaap nodig hebben dan voldragen baby's.

Hoe is de slaap verdeeld over dag en nacht?

De totale slaap neemt in de eerste 2 jaar maar een klein beetje af. Wat het meest verandert, is de verdeling: de slaap overdag neemt af en de nachtslaap neemt toe. Deze gemiddelden komen van het Children's Hospital of Philadelphia (CHOP).

Het zijn gemiddelden, geen doelen, dus je baby kan erboven of eronder zitten en het helemaal prima doen. Het patroon is het nuttige deel: zodra de nachtslaap ongeveer 11 uur is, blijft de slaap overdag afnemen, en daarom vallen er dutjes weg.

Hoe ziet het slaapschema er in elke fase uit?

Pasgeboren: 0–3 maanden

Volgens KidsHealth slapen pasgeborenen dag en nacht met tussenpozen en worden ze om de paar uur wakker voor een voeding. Sleep Foundation zegt dat pasgeborenen zes of meer dutjes per dag kunnen doen en dat het niet nodig is om hun wakkertijden op te rekken om de slaap te verlengen. De NHS raadt aan om je baby vanaf het begin te helpen leren dat de nacht anders is dan de dag: overdag daglicht en spelen, 's nachts gedimd licht en een zachte stem. Zie slaappatronen van pasgeborenen voor wat in deze weken normaal is.

3–5 maanden

Sleep Foundation beschrijft drie tot vier dutjes overdag en ongeveer 10–12 uur nachtslaap als gebruikelijk rond 4 maanden. Volgens Sleep Foundation is het ook normaal dat een baby van 4 maanden één tot drie keer per nacht wakker wordt voor een voeding of troost. De slaapcycli rijpen rond deze leeftijd, en daardoor kunnen dutjes en nachten ineens onrustiger worden. Zie het slaapschema voor 3–5 maanden en de slaapregressie van 4 maanden.

6–8 maanden

KidsHealth over 4–7 maanden zegt dat de meeste baby's met 6 maanden 's nachts 9 uur of langer slapen, met korte momenten van wakker worden, en minstens twee dutjes doen die samen ongeveer 3–4 uur slaap overdag opleveren. Sommige baby's doen nog drie dutjes, terwijl andere al naar twee zijn gegaan. Volgens Sleep Foundation begint verlatingsangst vaak rond 6 maanden, en ook vaste voeding begint meestal rond deze tijd (de AAP raadt aan om niet vóór ongeveer 6 maanden te beginnen). Zie het slaapschema voor 6–8 maanden en van drie naar twee dutjes.

9–12 maanden

KidsHealth zegt dat baby's van 8–12 maanden 12–16 uur slaap per dag nodig hebben, met een nachtslaap van 9–12 uur, en dat ze waarschijnlijk nog twee dutjes doen van ergens tussen 30 minuten en 2 uur. KidsHealth merkt ook op dat slaapproblemen veel voorkomen in de tweede helft van het eerste jaar, deels door verlatingsangst. Zie het slaapschema voor 9–12 maanden en de slaapregressie van 8 maanden.

12–18 maanden

Peuters van 1–2 jaar hebben ongeveer 11–14 uur slaap per dag nodig, met één of twee dutjes. Volgens KidsHealth voegen de meeste peuters rond 18 maanden, of soms eerder, hun twee dutjes samen tot één middagdutje, en is een peuter die zich verzet tegen het ochtenddutje er waarschijnlijk klaar voor. Zie het slaapschema voor 12–18 maanden, van twee dutjes naar één en de slaapregressie van 12 maanden.

18 maanden tot 3 jaar

Sleep Foundation zegt dat het middagdutje van een kind van 2 jaar meestal anderhalf tot ongeveer drie uur duurt, en raadt aan om het dutje minstens 3–4,5 uur voor bedtijd te laten eindigen. In de voorbeelddag ligt de bedtijd rond 19.00–20.00 uur. Volgens het Better Health Channel hebben kinderen tot ongeveer 2,5 à 3 jaar dutjes overdag nodig, en KidsHealth raadt een vroegere bedtijd aan als een kind stopt met het dutje. Zie slaap bij peuters, stoppen met het middagdutje en de slaapregressies van 18 maanden en 2 jaar.

Moet het dagritme van een baby de klok volgen of de signalen van je baby?

Bij jonge baby's gaan de signalen voor. Hun slaap wisselt te veel om met de klok te voorspellen, en het advies van Sleep Foundation voor pasgeborenen is om hun signalen te volgen in plaats van hun wakkertijden op te rekken. Volgens Sleep Foundation kunnen baby's meestal tussen 4 en 6 maanden een dag-en-nachtritme in hun slaap volgen, en als de dutjes regelmatiger worden, merken veel gezinnen dat een losse klok helpt, omdat dezelfde dutjestijden vanzelf terug gaan komen. De meeste gezinnen komen ergens in het midden uit: een voorspelbare volgorde en globale tijden, afgestemd op de baby die voor je ligt.

Zo bouw je een flexibel dagritme op

1. Leg de ochtend vast. De AAP-pagina over gezonde slaapgewoonten raadt aan om doordeweeks en in het weekend dezelfde tijd van wakker worden aan te houden. Een vaste start maakt de tijden van de dutjes voorspelbaarder.
2. Gebruik de marge van de wakkertijd om te weten wanneer je moet gaan opletten. Als de wakkertijd bijna om is, let dan op vermoeidheidssignalen. Het Better Health Channel noemt staren, schokkerige bewegingen, gebalde vuistjes, fronsen en gapen bij pasgeborenen, en minder interesse in speelgoed, in de ogen wrijven en drenzen bij oudere baby's.
3. Leg je baby neer zodra de signalen verschijnen, ook als dat eerder is dan gepland. KidsHealth raadt aan om baby's slaperig maar nog wakker neer te leggen, als dat bij jouw baby werkt.
4. Houd de volgorde aan, niet de minuten. Een voorspelbare volgorde (wakker worden, voeding, spelen, tot rust komen, slapen) geeft de dag houvast, ook als de tijden verschuiven. Stel een voeding nooit uit om het dagritme te beschermen; zie hongersignalen.
5. Herhaal een kort moment om tot rust te komen. De NHS raadt een eenvoudig, rustgevend bedtijdritueel aan, zoals een badje, een schone luier, een verhaaltje, gedimd licht en een knuffel. Zie bedtijdritueel.
6. Bekijk het om de paar weken opnieuw. De NHS herinnert ouders eraan om bereid te zijn hun ritme aan te passen naarmate baby's groeien. Weigert je baby steeds dutjes of is bedtijd elke keer een strijd, dan moet het dagritme waarschijnlijk veranderen, niet je baby.

Voor een stappenplan voor de hele dag, zie een dagritme opbouwen.

Waarom raakt een slaapschema in de war?

Zelfs een schema dat wekenlang goed werkte, gaat weleens wankelen. Veelvoorkomende redenen:

• Veranderingen in de ontwikkeling (‘regressies’). De slaap wordt vaak onregelmatiger rond nieuwe vaardigheden en veranderingen in de hersenen; zie slaapregressies per leeftijd.
• Ziekte, doorkomende tandjes en groeispurten. De NHS noemt alle drie als dingen die de slaap kunnen beïnvloeden. Volg weer de signalen van je baby tot je baby beter is, en ga daarna terug naar het gewone patroon. Zie doorkomende tandjes.
• Verlatingsangst. Volgens Sleep Foundation begint die vaak rond 6 maanden en gaat die meestal voor de leeftijd van 2 jaar over. Zie verlatingsangst.
• Nieuwe motorische vaardigheden. Omrollen, zitten, kruipen en optrekken kunnen allemaal in het bedje geoefend worden. KidsHealth zegt dat baby's die consequent beide kanten op omrollen, mogen blijven liggen in de houding die ze zelf kiezen, maar leg ze altijd op de rug neer.
• Overgangen tussen dutjes. Een baby die een dutje ontgroeit, verzet zich er vaak tegen of slaapt maar kort. Zie korte dutjes.
• Reizen en tijdzones. Houd het bedtijdritueel aan, zorg 's ochtends op je bestemming voor daglicht en reken op een paar onrustige dagen. Zie reizen met een baby.
• Zomer- en wintertijd. Veel gezinnen schuiven de hele dag in de dagen voor de overgang in kleine stapjes op, of volgen gewoon de nieuwe klok en laten de dutjes zich vanzelf aanpassen. Beide zijn prima.
• Oververmoeidheid. CHOP noemt oververmoeidheid, samen met verlatingsangst en overprikkeling, als reden waarom baby's moeilijk in slaap vallen. Zie oververmoeide baby en vroeg wakker worden.

Hoe houd je elke slaap veilig terwijl je een schema volgt?

Een schema verandert nooit iets aan de basis van veilig slapen. De zes aanbevelingen voor veilig slapen van Red Nose zijn: leg je baby op de rug, houd het hoofd en gezicht van je baby onbedekt, houd je baby uit de buurt van rook, zorg dag en nacht voor een veilige slaapomgeving, laat je baby minstens de eerste 6 maanden in een eigen veilige slaapplek in jouw kamer slapen, en geef als het kan borstvoeding. Het AAP-advies over veilig slapen voegt daaraan toe: een stevig, vlak oppervlak (niets dat meer dan 10 graden schuin ligt), geen zachte voorwerpen of los beddengoed, geen verzwaarde dekens, slaapzakken of inbakerdoeken, stoppen met inbakeren zodra je baby lijkt te proberen om te rollen (Red Nose in Australië zegt ook uiterlijk met 3 maanden, wat het eerst komt), een baby die in slaap valt in een autostoeltje, kinderwagen of schommelstoeltje zo snel mogelijk overleggen op een vlakke slaapplek, en nooit samen met je baby in slaap vallen op een bank of in een fauteuil. Ook dutjes tellen mee: een contactdutje of een dutje in de kinderwagen is geen reden om iets hiervan over te slaan. Lees de volledige gids over veilig slapen.

Wanneer zoek je hulp bij de slaap van je baby?

De NHS-lijst van signalen waarbij je dringend hulp nodig hebt noemt ook een temperatuur van 38°C (100.4°F) of hoger bij een baby onder de 3 maanden, en 12 uur lang geen natte luier of plas.

Ga vandaag naar een arts (of bel een lokale gezondheidslijn voor advies) als je baby:

• veel minder drinkt dan normaal
• minder natte luiers heeft dan normaal
• ziek lijkt en je je zorgen maakt, ook als je niet kunt zeggen waarom

Maak binnenkort een afspraak bij de huisarts of jeugdverpleegkundige, in plaats van te wachten tot de volgende controle, als je baby de meeste nachten snurkt of in de slaap snuift of naar adem hapt. De AAP noemt snurken en slaapapneu als slaapproblemen om op te letten, en de AAP-gids over slaapapneu zegt dat je vaak snurken meteen aan je arts meldt.

Noem het bij de volgende controle bij je huisarts of jeugdverpleegkundige als:

• de slaap erg onrustig lijkt
• je baby regelmatig ver buiten de slaapmarge voor de leeftijd zit, of overdag erg moe of prikkelbaar lijkt
• je slaap zo zwaar vindt dat het invloed heeft op hoe je het volhoudt (je arts of een lokale jeugdgezondheidsdienst kan helpen)

Ben je zo uitgeput of somber dat je gedachten hebt om jezelf of je baby iets aan te doen, bel dan nu een lokale crisislijn of het lokale alarmnummer. Zie slaaptekort voor steun als het zwaar is.

Wat is handig om over de slaap vast te leggen?

Schrijf een week lang op wanneer je baby 's ochtends wakker wordt, wanneer elk dutje begint en eindigt, en wanneer je baby 's avonds in slaap valt. De totalen van één dag schommelen flink, dus kijk liever naar het patroon over de week. Met zo'n overzicht kun je het probleem ook makkelijker uitleggen aan een huisarts of jeugdverpleegkundige.