Peuterslaap van 18 maanden tot 3 jaar: strijd bij bedtijd en 's nachts wakker worden

Tussen 18 maanden en 3 jaar slapen de meeste peuters een lange nacht plus één middagdutje, en bedtijd wordt een moment om grenzen af te tasten. De American Academy of Sleep Medicine raadt 11–14 uur slaap per 24 uur aan voor kinderen van 1–2 jaar en 10–13 uur voor kinderen van 3–5 jaar, inclusief dutjes. Een kort, voorspelbaar ritueel, schermen ruim voor bedtijd uit en een rustige, consequente reactie op rekken en 's nachts wakker worden helpen de meeste peuters. Niet naar bed willen hoort gewoon bij deze leeftijd en is geen teken dat je iets verkeerd hebt gedaan.

Hoeveel slaap heeft een peuter nodig?

Bronnen verschillen een beetje. De NHS zegt dat de meeste 2-jarigen ongeveer 12–14 uur nodig hebben inclusief dutjes overdag, en de meeste kinderen van 3 tot 5 jaar ongeveer 12 uur, terwijl de bandbreedtes van de AASM iets ruimer zijn. Beide tellen dutjes mee, dus een korter dutje betekent meestal dat er wat meer nachtslaap nodig is.

KidsHealth zegt dat de meeste peuters rond 18 maanden, of soms eerder, twee dutjes samenvoegen tot één middagdutje. Het overzicht van het RCH beschrijft dat dutjes overdag in de kleuterjaren (3–5) afnemen van één naar geen; zie stoppen met het dutje.

Hoe ziet de dag van een peuter eruit?

Dit is een verzonnen voorbeeld voor een 2-jarige, op basis van de bovenstaande bandbreedtes. Het is geen doel.

Voorbeelddag (rond 2 jaar) — pas aan je peuter aan

Dat geeft ongeveer 11,5 uur 's nachts plus het dutje, binnen de aanbevolen bandbreedte. Doet je peuter een korter dutje, vervroeg dan bedtijd. Voor de overstap van twee dutjes naar één, zie van twee dutjes naar één.

Hoe ga ik om met niet naar bed willen en rekken?

Nog één boekje, nog een slokje drinken, ineens moeten plassen: rekken komt heel vaak voor. De NHS-gids over slaap en jonge kinderen raadt een rustgevend, voorspelbaar bedtijdritueel aan dat elke avond op hetzelfde tijdstip plaatsvindt en dezelfde onderdelen heeft, en dat ongeveer 30 minuten begint voordat je kind meestal in slaap valt.

1. Houd het ritueel kort en in dezelfde volgorde. KidsHealth waarschuwt ervoor het ritueel niet te lang te laten worden. Een badje, pyjama, tandenpoetsen, een paar boekjes en een knuffel is ruim voldoende.
2. Bepaal de grenzen voordat je begint. KidsHealth raadt aan van tevoren te bepalen hoeveel slokjes water je bijvoorbeeld toestaat. Hetzelfde werkt voor boekjes en liedjes.
3. Bied kleine keuzes. Welke pyjama, welk boekje, wie er voorleest. Keuzes binnen het ritueel geven je peuter wat controle zonder dat bedtijd weer ter discussie staat.
4. Begrens je tijd. De NHS raadt aan een grens te stellen aan hoeveel tijd je bij je kind doorbrengt als je het naar bed brengt.
5. Breng je peuter rustig terug. Komt je peuter uit bed, dan zegt de NHS dat je je kind steeds met zo min mogelijk poespas terugbrengt naar bed, en dat je consequent bent.
6. Kijk naar de timing. Is je peuter bij bedtijd niet moe, dan zijn bedtijd of het dutje misschien te laat. De NHS raadt aan een bedtijd te kiezen en daar geleidelijk naartoe te werken, met 5 tot 10 minuten per week.

Reken op wat uittesten als je consequent begint te zijn. Het overzicht van het RCH merkt op dat het veranderen van een slaappatroon ergens tussen 3–14 dagen kan duren. Meer over rituelen lees je bij bedtijdritueel.

Waarom wordt mijn peuter 's nachts wakker?

KidsHealth noemt veelvoorkomende redenen waarom peuters wakker worden: ongemak zoals pijn door doorkomende tandjes of ziekte, lichte verlatingsangst, geluid, kou en schermen. Een slaapoverzicht van het Royal Children's Hospital Melbourne beschrijft ‘toegiften’, vaak weer opstaan met allerlei smoesjes nadat je kind al in bed lag, als een typisch slaapprobleem bij peuters.

• Houd nachtelijke bezoekjes kort en saai. KidsHealth raadt dit aan, en de NHS zegt dat je zo saai mogelijk moet zijn en het licht uit moet laten.
• Gebruik een knuffel of troostdoekje. KidsHealth zegt dat troostvoorwerpen zoals een favoriete knuffel of dekentje prima zijn en heel troostend kunnen zijn.
• Check de basis. Is de kamer te koud, te licht of lawaaierig? Heeft een laat dutje bedtijd later gemaakt?
• Reageer elke keer op dezelfde manier. Consequent zijn helpt je peuter te leren wat er komt.

Is het wakker worden nieuw en gaat het samen met ziekte, pak dan eerst de ziekte aan. Zie nachtelijk wakker worden, verlatingsangst en de slaapregressie rond 2 jaar.

Is het een nachtmerrie, nachtangst of angst voor het donker?

De NHS-gids over nachtangst en nachtmerries legt het verschil uit:

Tijdens nachtangst zegt de NHS dat je rustig blijft en wacht tot het voorbij is, en dat je niet probeert je kind wakker te maken, omdat het je misschien niet herkent en nog meer van streek kan raken. Grijp alleen in als je kind zich pijn zou kunnen doen. De NHS noemt erg moe of ziek zijn bij de veelvoorkomende oorzaken, dus goed voor de slaap zorgen kan helpen. De NHS zegt dat nachtangst het vaakst voorkomt tussen 3 en 8 jaar.

KidsHealth zegt dat peuters het soms moeilijk vinden om dromen en werkelijkheid uit elkaar te houden, en raadt aan boekjes voor het slapengaan rustig te houden. Bij angst voor het donker zegt de NHS dat een nachtlampje of licht op de overloop kan helpen. Erken de angst rustig, stel je peuter gerust dat je in de buurt bent, en vermijd enge programma's of verhalen voor het slapengaan.

Wat als mijn peuter uit het bedje klimt?

Eruit klimmen is een kwestie van veiligheid. KidsHealth adviseert:

• de matras van het bedje in de laagste stand zetten
• geen bedbumpers gebruiken, omdat een kind die als opstapje kan gebruiken
• grote knuffels uit het bedje houden
• als het klimmen doorgaat, een peuterbed of een bed met een uitvalbeveiliging overwegen, en een hekje in de deuropening van de slaapkamer

KidsHealth zegt ook dat een licht dekentje na de eerste verjaardag prima is, en dat je alles met koorden of linten vermijdt die om de hals van een kind kunnen raken. Maak voor de overstap de hele kamer veilig voor een kind dat zelf uit bed kan. Zie van bedje naar bed voor het volledige plan.

Hebben schermen invloed op de slaap van peuters?

Ja, de timing doet ertoe. De NHS zegt dat je kinderen in de 30 tot 60 minuten voor bedtijd niet naar laptops, tablets of telefoons laat kijken. De AAP raadt aan schermen minstens een uur voor bedtijd uit te zetten en ze uit de slaapkamers van kinderen te houden. KidsHealth zegt ook dat apparaten niet in de slaapkamer van je kind horen. Zie schermtijd.

Vervang dat laatste uur door rustige, voorspelbare activiteiten: een badje, een puzzel, boekjes, een liedje. De AAP raadt aan al jong te beginnen met een eenvoudig ritueel zoals ‘poetsen, boekje, bed’.

Wanneer zoek ik hulp bij de slaap van mijn peuter?

Gebruik de NHS-gids over dringende hulp bij signalen van ernstige ziekte.

Bel nu het lokale alarmnummer als je peuter:

• moeite heeft met ademhalen, heel snel ademt of de buik of borst intrekt bij het ademen
• een blauwe, grauwe, bleke of vlekkerige huid, lippen of tong heeft
• slap is, moeilijk wakker te krijgen is of niet wakker te krijgen is
• een stuip (toeval) heeft

Ga binnenkort naar een huisarts of jeugdverpleegkundige als je peuter 's nachts snurkt of als je veranderingen in de ademhaling tijdens de slaap opmerkt; Cleveland Clinic zegt dat sommige kinderen een controle bij een KNO-arts of een slaaponderzoek nodig kunnen hebben.

Bespreek het bij je volgende controle als slaapproblemen invloed hebben op het gedrag van je peuter overdag of op het welzijn van je gezin. Het overzicht van het RCH beschrijft een inslaapprobleem als meer dan 20 minuten nodig hebben om tot rust te komen op vijf of meer avonden per week gedurende minstens twee maanden, maar merkt op dat de zorg van een ouder hoe dan ook een goede reden is om met een professional te praten. De NHS raadt aan te praten met je health visitor (jeugdverpleegkundige), die je mogelijk doorverwijst naar een slaapkliniek voor kinderen als die er is. Heb je het gevoel dat je het niet aankunt, neem dan contact op met je arts of een lokale jeugdgezondheidsdienst. Heb je gedachten om jezelf of je kind iets aan te doen, bel dan een lokale crisislijn of het lokale alarmnummer.