Bé khóc khi ngủ: vì sao và khi nào nên vào với bé

Khóc, thút thít hoặc rên khi ngủ là điều rất thường gặp, và phần lớn thời gian bé thực ra không thức. Trẻ sơ sinh dành khoảng một nửa thời gian ngủ ở giấc ngủ nông, ngủ động, khi bé có thể trông bồn chồn và phát ra đủ loại tiếng động. Các bé lớn hơn và trẻ mới biết đi cựa mình và đôi khi bật khóc khi chuyển giữa các chu kỳ ngủ. Dừng lại một chút để quan sát và lắng nghe thường cho bạn thấy bé đang chìm lại vào giấc ngủ hay thực sự cần bạn. Đói, mọc răng, ốm và, ở trẻ mới biết đi, chứng hoảng sợ ban đêm và ác mộng là những lý do thường gặp khác. Tiếng khóc yếu, the thé hoặc liên tục thì khác và cần được trợ giúp khẩn cấp.

Vì sao bé khóc khi ngủ?

Lý do phụ thuộc nhiều vào độ tuổi.

Chu kỳ ngủ ngắn giải thích được nhiều điều. Bài tổng quan về giấc ngủ của trẻ nhỏ của Royal Children's Hospital Melbourne cho biết một chu kỳ ngủ của trẻ nhỏ kéo dài 20 đến 50 phút, so với khoảng 90 phút ở người lớn, và việc thức giấc nhiều lần trong đêm là một phần bình thường của giấc ngủ trẻ nhỏ. Vì vậy, trong đêm có nhiều lúc hơn hẳn bé trồi lên giấc ngủ nông và có thể ỉ ôi hoặc bật khóc.

Khóc trong lúc ngủ động có bình thường ở trẻ sơ sinh không?

Có. Hướng dẫn của AAP về các giai đoạn ngủ của trẻ sơ sinh cho biết giấc ngủ của trẻ sơ sinh chia gần như đều giữa ngủ động (REM) và ngủ yên. Khi ngủ động, bé có thể co giật nhẹ hoặc giật tay chân, mắt chuyển động dưới mí đang nhắm, và nhịp thở có thể không đều.

Hướng dẫn của AAP về hành vi của trẻ sơ sinh cho biết thêm rằng trong giấc ngủ nông, việc bé thút thít, khóc, rên hoặc phát ra những tiếng động lạ khác là bình thường. Bài tổng quan của RCH mô tả bé khi ngủ động trông bồn chồn và rên, đôi khi mở mắt và thậm chí thức giấc hẳn. Bài viết cũng lưu ý rằng cha mẹ đôi khi nhầm việc nhăn mặt, mỉm cười, mút, vặn mình và giật mình là bé ngủ không yên, trong khi đây là những dấu hiệu bình thường của giấc ngủ động.

Theo RCH, đến khoảng 3 tuổi, chỉ còn khoảng một phần ba giấc ngủ là ngủ động, vì vậy những lúc ồn ào này sẽ thưa dần khi bé lớn lên. Về những tiếng động bình thường khác vào ban đêm, hãy xem âm thanh khi bé ngủ.

Vì sao các bé lớn hơn bật khóc giữa các chu kỳ ngủ?

Khi bé lớn hơn, giấc ngủ trở nên có tổ chức hơn. Lời khuyên của AAP về cách giúp bé ngủ cho biết bé chưa có chu kỳ ngủ đều đặn cho đến khoảng 4 tháng tuổi. Sau đó, nhiều bé thức giấc thoáng qua hoặc bật khóc ở cuối một chu kỳ trước khi nối sang chu kỳ tiếp theo.

AAP cho biết việc bé 6 tháng tuổi thức giấc trong đêm rồi ngủ lại sau vài phút là bình thường, và bé cần thời gian để tự ngủ lại. AAP cũng lưu ý rằng những bé được bế hoặc đung đưa cho đến khi ngủ hẳn có thể khó ngủ lại hơn khi thức giấc trong đêm. Bài tổng quan của RCH cho biết lo âu chia ly ở các bé lớn hơn cũng có thể khiến bé thức giấc ban đêm thường xuyên hơn. Xem thức giấc ban đêm để có cái nhìn tổng thể.

Nên vào với bé ngay hay dừng lại một chút trước?

Dừng lại một chút thường giúp bạn đáp ứng đúng điều bé thực sự cần. AAP khuyên không vội vào dỗ bé đang khóc, nhưng vẫn đáp ứng khi bé cần ăn, khi tã bẩn hoặc khi bé ốm cần được dỗ dành.

1. Dừng lại và lắng nghe. Hãy nhìn bé, từ cửa phòng hoặc từ giường của bạn nếu bé ngủ cùng phòng với bạn. Mắt bé có nhắm không? Tiếng khóc là tiếng ỉ ôi ngắn rồi nhỏ dần, hay đang to dần lên?
2. Kiểm tra những điều cơ bản nếu bé không dịu lại. Đã đến cữ ăn chưa? Bé có quá nóng hoặc quá lạnh không? Tã có ướt sũng hoặc bẩn không?
3. Bình tĩnh vào với bé nếu tiếng khóc to dần. Hãy bắt đầu với mức hỗ trợ ít nhất mà có hiệu quả, chẳng hạn đặt tay lên ngực bé, suỵt khẽ hoặc nói nhỏ nhẹ, và giữ phòng tối. Dỗ ngủ theo phản hồi giải thích cách tăng dần mức hỗ trợ từ đó.
4. Cho bé ăn nếu bé đói. Trẻ sơ sinh thức giấc vài tiếng một lần để ăn vì dạ dày của bé chưa chứa đủ để no lâu, như KidsHealth giải thích. Hãy giữ các cữ ăn đêm yên tĩnh và nhẹ nhàng.
5. Vào với bé ngay nếu tiếng khóc nghe khác thường, bé có vẻ không khỏe, hoặc bạn cảm thấy có điều gì đó không ổn.

Mỗi khi dỗ bé ngủ lại, hãy đặt bé nằm ngửa trong cũi hoặc nôi riêng của bé, không có vật gì mềm hoặc lỏng lẻo xung quanh. Xem ngủ an toàn.

Nếu bạn đang cân nhắc một cách tiếp cận có cấu trúc hơn cho việc thức giấc ban đêm ở bé lớn hơn, kiểm tra và dỗ dành và rút lui dần mô tả hai phương pháp phổ biến.

Có phải bé đang đói, mọc răng hoặc không khỏe?

Đói. Bé nhỏ cần được cho ăn trong suốt đêm, và ở nhiều bé, tiếng khóc vì đói to dần chứ không nhỏ đi. Các dấu hiệu đói sớm hơn thường xuất hiện trước khi bé khóc; xem dấu hiệu đói.

Mọc răng. Hướng dẫn về mọc răng của NHS liệt kê việc ngủ không ngon giấc như thường và quấy hơn bình thường trong các dấu hiệu mọc răng, cùng với lợi đau, đỏ, má ửng đỏ, chảy nhiều nước dãi hơn và nhiệt độ hơi tăng, dưới 38°C. Hầu hết bé bắt đầu mọc răng vào khoảng 6 tháng tuổi. NHS cho biết mọc răng không gây tiêu chảy, và nhiệt độ từ 38°C trở lên không phải là dấu hiệu mọc răng. Xem mọc răng để biết các cách an toàn làm dịu lợi đau, và hãy hỏi dược sĩ về thuốc giảm đau thay vì tự đoán liều.

Ốm. Cảm lạnh, viêm tai hoặc sốt đều có thể làm bé ngủ không yên. Trang về viêm tai của NHS cho biết em bé và trẻ nhỏ bị viêm tai có thể dụi hoặc kéo tai, cáu kỉnh hoặc bồn chồn, hoặc không chịu ăn, và bác sĩ đa khoa (GP) nên khám cho bất kỳ trẻ dưới 12 tháng nào mà bạn nghĩ bị viêm tai. Nghẹt mũi khiến bé khó ăn và khó ngủ; xem cảm lạnh và nghẹt mũi.

Quá nóng hoặc quá lạnh. Hãy sờ ngực, gáy hoặc bụng bé thay vì sờ tay bé. Xem nhiệt độ phòng của bé.

Đầy hơi hoặc colic. Trong những tháng đầu, bé khóc vào buổi tối là điều thường gặp. Trang về colic của NHS cho biết bé bị colic có thể khóc nhiều hơn vào buổi chiều và buổi tối. Xem bé đầy hơi vào ban đêm.

Đó là chứng hoảng sợ ban đêm hay ác mộng?

Những tình trạng này xảy ra ở trẻ mới biết đi và trẻ lớn hơn chứ không phải ở em bé nhỏ. Trang của NHS về chứng hoảng sợ ban đêm và ác mộng cho biết chứng hoảng sợ ban đêm thường gặp nhất ở độ tuổi từ 3 đến 8, vì vậy ít gặp hơn ở trẻ dưới 3 tuổi.

NHS cho biết một cơn hoảng sợ ban đêm có thể kéo dài đến 15 phút và trẻ có thể la hét, kêu to hoặc quẫy đạp. Đừng cố đánh thức trẻ, vì trẻ có thể không nhận ra bạn và có thể càng hoảng hơn. Sydney Children's Hospitals Network cho biết thêm trẻ có thể đột ngột ngồi dậy, đổ nhiều mồ hôi và có vẻ không biết bạn là ai, đồng thời liệt kê việc quá mệt, nếp sinh hoạt không đều và sốt là những yếu tố khởi phát. Với ác mộng, trang về ác mộng của tổ chức này gợi ý nhắc trẻ rằng trẻ đang an toàn và ở lại cho đến khi trẻ thấy bình tĩnh. Chứng hoảng sợ ban đêm và ác mộng trình bày chi tiết cả hai.

Điều gì đáng ghi lại?

Nếu bé hay khóc vào ban đêm, ghi chép trong vài đêm có thể cho thấy một quy luật: thời điểm xảy ra, bao lâu sau khi bé ngủ, kéo dài bao lâu, bé có thức không, điều gì giúp ích, và có sốt, dấu hiệu mọc răng hay thay đổi trong việc ăn uống không. Một đoạn ghi âm hoặc video ngắn về tiếng khóc khác thường sẽ hữu ích để cho bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em của bạn xem.

Khi nào cần trợ giúp

Những dấu hiệu này lấy từ danh sách của NHS về khi nào cần trợ giúp khẩn cấp và trang về colic của NHS. Cũng hãy gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương nếu bé dưới 3 tháng tuổi và có nhiệt độ từ 38°C (100.4°F) trở lên, hoặc từ 3 đến 6 tháng tuổi và có nhiệt độ từ 39°C (102.2°F) trở lên, bị phát ban không mờ đi khi ấn vào, bị phồng thóp, hoặc không có tã ướt hay không đi tiểu trong 12 giờ.

Hãy tìm trợ giúp y tế ngay trong ngày (bác sĩ đa khoa khám trong ngày, bác sĩ ngoài giờ hoặc đường dây tư vấn sức khỏe tại địa phương) nếu bé khóc kèm dấu hiệu không khỏe, chẳng hạn không chịu ăn hoặc ăn ít hơn nhiều so với bình thường, ít tã ướt hơn, nôn nhiều lần, hoặc sốt kéo dài từ 5 ngày trở lên. Cũng hãy tìm trợ giúp trong ngày nếu bé liên tục thức giấc và khóc như thể bị đau và bạn không dỗ được bé.

Hãy trao đổi với bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em của bạn nếu bạn nghĩ bé dưới 12 tháng bị viêm tai, nếu tình trạng khóc đêm kéo dài nhiều tuần và khiến bạn kiệt sức, hoặc nếu chứng hoảng sợ ban đêm hay ác mộng của bé mới biết đi xảy ra thường xuyên hoặc nặng hơn. NHS gợi ý đi khám bác sĩ đa khoa nếu chứng hoảng sợ ban đêm bắt đầu sau 5 tuổi hoặc vẫn tiếp diễn sau 12 tuổi.

Nếu bạn cảm thấy quá sức, hãy đặt bé nằm ngửa an toàn trong cũi và rời đi vài phút. bác sĩ của bạn hoặc dịch vụ sức khỏe trẻ em tại địa phương có thể giúp bạn lên kế hoạch cho những đêm sắp tới. Nếu có lúc nào bạn cảm thấy mình có thể làm hại bản thân hoặc bé, hãy gọi đường dây hỗ trợ khủng hoảng tại địa phương hoặc số điện thoại cấp cứu tại địa phương ngay.