Hầu hết bé bắt đầu mọc răng vào khoảng 6 tháng tuổi, dù một số bé bắt đầu sớm hơn hoặc muộn hơn. Một chiếc răng mới có thể khiến nướu đỏ và đau, chảy nhiều nước dãi hơn, thích nhai gặm, một bên má ửng đỏ, và bé hay quấy khóc, ngủ không ngon trong một hai ngày. Có những chiếc răng mọc lên mà không gây khó chịu gì cả. Ấn nhẹ vật mát lạnh lên nướu, nhẹ nhàng xoa nướu và vỗ về bé là những bước đầu tiên an toàn nhất.
Mọc răng có thể làm nhiệt độ của bé tăng nhẹ, nhưng không đến mức 38°C trở lên. Sốt, tiêu chảy hoặc bé có vẻ không khỏe cần được xem là dấu hiệu có thể bị bệnh. Hướng dẫn này trình bày các dấu hiệu, cách giảm đau, các sản phẩm nên bỏ qua và khi nào cần tìm trợ giúp. Để biết thứ tự mọc răng và cách đánh răng theo từng độ tuổi, xem lịch mọc răng.
Khi nào bé bắt đầu mọc răng?
NHS cho biết hầu hết bé bắt đầu mọc răng vào khoảng 6 tháng tuổi, và một số bé sinh ra đã có sẵn một chiếc răng. Sydney Children's Hospitals Network (SCHN) cho rằng thời điểm bắt đầu thông thường là từ 3 đến 12 tháng tuổi.
Better Health Channel cho biết các răng cửa hàm dưới thường mọc đầu tiên, và hầu hết trẻ có đủ 20 chiếc răng sữa vào khoảng 3 tuổi. Điều đó có nghĩa là quá trình mọc răng diễn ra từng đợt trong vài năm, chứ không phải một giai đoạn liền mạch.
Các dấu hiệu mọc răng là gì?
NHS liệt kê các dấu hiệu có thể gặp sau:
- Nướu đỏ và đau ở chỗ răng đang nhú lên.
- Nhiệt độ tăng nhẹ nhưng dưới 38°C.
- Một bên má ửng đỏ, hoặc nổi ban trên mặt.
- Hay dụi tai.
- Chảy nước dãi nhiều hơn bình thường.
- Gặm và nhai đồ vật.
- Quấy khóc hơn bình thường, hoặc ngủ không ngon.
Better Health Channel cho biết các triệu chứng mọc răng thường kéo dài khoảng 48 giờ. Trang này cũng mô tả nang mọc răng, một bọng nhỏ màu xám xanh trên nướu, thường tự hết khi răng đã nhú lên.
Mọc răng hay bị bệnh?
Mọc răng là lời giải thích phổ biến khi bé cáu kỉnh, nhưng mọc răng không gây sốt cao hay khiến bé ốm nặng. Hãy dùng bảng sau để tham khảo:
| Điều bạn nhận thấy | Do mọc răng? | Việc cần làm |
|---|---|---|
| Đau nướu, chảy nước dãi, nhai gặm, quấy khóc | Có khả năng | Vỗ về và các bước giảm đau bên dưới |
| Nhiệt độ tăng nhẹ, dưới 38°C | Có thể | Vỗ về; tiếp tục theo dõi |
| Nhiệt độ từ 38°C trở lên | Không | Xem là có thể bị nhiễm trùng |
| Tiêu chảy, nôn hoặc sổ mũi | Ít có khả năng; các nguồn có ý kiến khác nhau | Theo dõi dấu hiệu mất nước và bệnh |
| Triệu chứng kéo dài hơn khoảng 48 giờ | Kiểm tra nguyên nhân khác | Gặp bác sĩ đa khoa (GP) |
| Mềm nhũn, khó đánh thức, khó thở | Không | Gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương |
Royal Children's Hospital Melbourne (RCH) cho biết mọc răng có thể làm nhiệt độ tăng đến 38°C, nhưng bất kỳ mức nào cao hơn thế đều không phải do mọc răng và nhiều khả năng bé đang bị nhiễm trùng.
Các nguồn có ý kiến khác nhau về những triệu chứng khác. NHS cho biết không có bằng chứng nào cho thấy mọc răng gây tiêu chảy, và SCHN cho biết mọc răng không phải là nguyên nhân gây sốt cao hay tiêu chảy. Better Health Channel liệt kê sổ mũi và tiêu chảy trong số các triệu chứng liên quan đến mọc răng. Trang này khuyên đưa bé đi khám bác sĩ nếu triệu chứng kéo dài hơn khoảng 48 giờ, để kiểm tra các nguyên nhân như viêm tai.
Cách an toàn nhất là không quy tiêu chảy, nôn hoặc sốt là do mọc răng. Xem sốt ở trẻ để biết các ngưỡng nhiệt độ theo độ tuổi.
Điều gì giúp bé dễ chịu hơn khi mọc răng?
Hãy bắt đầu với những cách đơn giản nhất:
- Vòng ngậm nướu cứng, được làm mát trong ngăn mát tủ lạnh. Các mẹo về mọc răng của NHS cho biết một số vòng có thể được làm mát trong ngăn mát tủ lạnh, nhưng không bao giờ để vào ngăn đá vì vòng bị đông cứng có thể làm tổn thương nướu. FDA của Mỹ khuyên dùng đồ gặm nướu cứng, không chứa chất lỏng bên trong.
- Nhẹ nhàng xoa nướu. Xoa chỗ nướu đau bằng ngón tay sạch, hoặc một miếng vải mềm, ẩm, theo gợi ý của NHS và Better Health Channel. SCHN cũng gợi ý cho bé gặm một chiếc khăn ướt đã làm lạnh.
- Vỗ về và đánh lạc hướng. NHS cho biết những cái ôm và trò chơi có thể giúp bé quên đi cơn đau nướu.
- Lau sạch nước dãi. Theo NHS, nhẹ nhàng lau mặt cho bé có thể giúp ngăn ngừa phát ban do nước dãi.
- Ở gần bé. FDA khuyên nên giám sát bé khi bé dùng đồ gặm nướu để phòng hóc nghẹn.
Một vài lưu ý thực tế sẽ có ích:
- Kiểm tra hướng dẫn bảo quản trước khi vệ sinh vòng ngậm nướu. Better Health Channel khuyên không tiệt trùng vòng bằng nhựa trong nước sôi hoặc máy rửa bát trừ khi nhà sản xuất cho phép.
- Tránh các loại thức ăn ngọt dành cho bé mọc răng. NHS cho biết gần như tất cả các loại bánh quy ăn dặm đều có chứa một ít đường, có thể gây hại cho răng mới mọc.
- Bé có thể thức giấc ban đêm nhiều hơn trong vài ngày. Hướng dẫn thức giấc ban đêm của chúng tôi có các gợi ý dỗ bé ngủ lại mà vẫn giữ đúng các nguyên tắc ngủ an toàn.
Tôi có thể cho bé dùng thuốc giảm đau khi mọc răng không?
Nếu bé rõ ràng đang bị đau, dược sĩ hoặc bác sĩ đa khoa (GP) có thể tư vấn liệu paracetamol hay ibuprofen có phù hợp với bé không. NHS khuyên dùng các sản phẩm không đường, và đưa ra giới hạn độ tuổi như sau:
- Paracetamol có thể dùng cho bé từ 2 tháng tuổi.
- Ibuprofen có thể dùng cho bé từ 3 tháng tuổi. Thuốc này không dùng cho bé nhỏ hơn độ tuổi đó.
- Trẻ dưới 16 tuổi không được dùng aspirin.
Luôn dùng theo liều ghi trên nhãn sản phẩm phù hợp với độ tuổi và cân nặng của bé, hoặc hỏi dược sĩ. Ghi lại từng liều và thời gian cho uống, đặc biệt nếu có nhiều người chăm sóc cùng cho bé uống thuốc. Nếu bé cần dùng thuốc giảm đau quá một hai ngày, hãy cùng bác sĩ đa khoa kiểm tra xem có nguyên nhân nào khác không.
Những sản phẩm mọc răng nào tôi nên tránh?
| Sản phẩm | Lý do nên tránh | Nguồn |
|---|---|---|
| Vòng cổ hổ phách và trang sức mọc răng | Đã có trường hợp tử vong và chấn thương nghiêm trọng do siết cổ và hóc nghẹn | FDA, Better Health, SCHN |
| Gel bôi mọc răng | Có ít bằng chứng về hiệu quả; các thành phần có thể gây hại cho bé | NHS, Better Health, SCHN, FDA |
| Sản phẩm vi lượng đồng căn cho bé mọc răng | Không được khuyến nghị | NHS, FDA |
| Mật ong hoặc rượu bôi lên nướu hoặc núm vú giả | Không an toàn cho bé | SCHN |
| Vòng ngậm nướu để đông đá | Có thể làm tổn thương nướu | NHS, FDA |
Gel bôi mọc răng. Better Health Channel cho biết các loại gel mọc răng phổ biến ở Úc có chứa choline salicylate, một chất có liên quan đến aspirin. Trang này cũng cho biết các loại gel có chất gây tê rất khó đong lượng chính xác, nên có thể dẫn đến liều gây ngộ độc, và nghiên cứu cho thấy gel có thể không làm giảm cơn đau mọc răng. SCHN khuyên không dùng gel hoặc viên mọc răng trừ khi bác sĩ khuyên dùng. FDA cho biết không nên dùng các sản phẩm chứa benzocaine và lidocaine để giảm đau mọc răng, và NHS cho biết các loại gel trị đau miệng thông thường không phù hợp với trẻ em.
Vòng cổ hổ phách. FDA báo cáo các trường hợp tử vong và chấn thương nghiêm trọng do trang sức mọc răng như vòng cổ hổ phách. Better Health Channel lưu ý rằng cơ quan quản lý người tiêu dùng của Úc đã cảnh báo về nguy cơ hóc nghẹn và siết cổ. Không bao giờ buộc bất cứ thứ gì quanh cổ bé.
Khi nào tôi nên tìm trợ giúp cho bé đang mọc răng?
Các mức này tương ứng với hướng dẫn khi nào cần gọi bác sĩ của chúng tôi.
Gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương ngay nếu bé:
- Mềm nhũn, rất buồn ngủ hoặc khó đánh thức.
- Khó thở, hoặc có da, môi hoặc lưỡi xanh tím, xám hoặc loang lổ.
- Bị phát ban không mờ đi khi bạn ấn ly thủy tinh lên.
- Bị co giật.
- Không có tã ướt trong 12 giờ.
- Dưới 3 tháng tuổi và có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
- Từ 3 đến 6 tháng tuổi và có nhiệt độ từ 39°C trở lên.
Những dấu hiệu này được lấy từ hướng dẫn trợ giúp khẩn cấp của NHS.
Tìm trợ giúp y tế trong hôm nay nếu bé:
- Không chịu ăn, hoặc ăn ít hơn hẳn bình thường.
- Dưới 6 tháng tuổi và có bất kỳ dấu hiệu mất nước nào, chẳng hạn như ít tã ướt hơn hoặc khô miệng, theo khuyến nghị của tờ thông tin về mất nước của RCH.
Trao đổi với bác sĩ đa khoa (GP), điều dưỡng sức khỏe trẻ em hoặc nha sĩ của bạn nếu:
- Các triệu chứng mọc răng kéo dài hơn khoảng 48 giờ.
- Bạn không chắc chỗ nhô lên trên nướu là răng hay thứ gì khác.
- Bạn có thắc mắc về thời điểm răng sẽ mọc (xem lịch mọc răng).
Điều gì đáng ghi lại trong đợt bé mọc răng?
Ghi lại ngày bạn lần đầu nhìn thấy một chiếc răng, mọi kết quả đo nhiệt độ kèm thời gian, các liều thuốc, và sự thay đổi trong các cữ ăn và giấc ngủ. Nếu triệu chứng kéo dài quá vài ngày, hoặc bé bắt đầu sốt, những ghi chép đó sẽ giúp bác sĩ đa khoa tìm nguyên nhân khác.
