Bé thể hiện cơn đói theo từng giai đoạn. Các dấu hiệu sớm rất nhẹ nhàng: cựa mình, há miệng, đưa lưỡi, rúc tìm và đưa tay lên miệng. Nếu những dấu hiệu này trôi qua mà bé chưa được ăn, bé sẽ bồn chồn hơn và mút tay hoặc mút môi. Khóc đến sau cùng, và bé đang khóc thường cần được dỗ dịu lại trước khi có thể ăn tốt. Khi no, bé quay mặt đi, ngậm miệng lại và bàn tay thả lỏng.
Pregnancy, Birth and Baby cho biết dấu hiệu đói giống nhau dù bé bú mẹ hay bú bình, và việc đáp lại các dấu hiệu này, thay vì theo một lịch cố định, giúp đảm bảo bé nhận đủ sữa. WHO gọi đây là cho ăn đáp ứng: nhận biết và đáp lại các dấu hiệu đói và no.
Những dấu hiệu đói sớm ở bé sơ sinh là gì?
Dấu hiệu sớm có nghĩa là bé đã sẵn sàng ăn. Đây là thời điểm dễ bắt đầu nhất, vì bé đủ bình tĩnh để ngậm vú hoặc bú bình tốt.
| Giai đoạn | Những gì bạn có thể thấy | Nên làm gì |
|---|---|---|
| Sớm | Há miệng, đưa lưỡi, rúc tìm, đưa tay lên miệng, chép môi hoặc liếm môi, nắm chặt tay, trở nên tỉnh táo và bồn chồn | Cho bé ăn ngay |
| Giữa (rõ rệt) | Bồn chồn hơn, đưa tay lên miệng nhiều hơn, mút môi hoặc mút tay | Cho bé ăn sớm; dỗ bé bình tĩnh trước nếu cần |
| Muộn | Khóc, quấy khóc tăng dần | Dỗ bé bình tĩnh, rồi cho ăn |
Pregnancy, Birth and Baby liệt kê các dấu hiệu sớm gồm há miệng, đưa lưỡi, trở nên tỉnh táo và bồn chồn hơn, mắt chuyển động nhanh, đưa tay lên miệng, rúc tìm (quay đầu và há miệng khi khóe miệng được chạm vào) và cử động tay chân giật cục. Các dấu hiệu đói và no của CDC bổ sung việc chu môi, chép môi hoặc liếm môi, và nắm chặt tay. AAP cũng nhắc đến việc thè lưỡi và mút đồ vật.
Không phải bé nào cũng có đủ mọi dấu hiệu. Pregnancy, Birth and Baby lưu ý rằng các dấu hiệu thay đổi theo độ tuổi, mức độ đói của bé và nếp ăn riêng của bé, và một số bé có rất ít dấu hiệu.
Dấu hiệu đói rõ rệt trông như thế nào?
Nếu các dấu hiệu sớm trôi qua mà bé chưa được ăn, hoặc bé rất đói, các dấu hiệu sẽ rõ hơn. Pregnancy, Birth and Baby gọi đây là dấu hiệu đói giai đoạn giữa: trở nên bồn chồn hơn, đưa tay lên miệng thường xuyên hơn, và mút môi hoặc mút tay.
Đây vẫn là thời điểm tốt để cho bé ăn. Nếu bé đang bắt đầu kích động, vài giây dỗ dành — ôm bé sát vào người, nói giọng nhẹ nhàng — có thể giúp việc ngậm vú hoặc những lần mút đầu tiên từ bình sữa dễ dàng hơn.
Có phải lúc nào khóc cũng là dấu hiệu đói?
Khóc là dấu hiệu đói muộn, và cả CDC lẫn AAP đều cho biết nên để ý các dấu hiệu sớm hơn để bạn có thể cho bé ăn khi bé vẫn còn bình tĩnh. Pregnancy, Birth and Baby giải thích lý do: khi bé khóc, lưỡi bé nâng lên, khiến bé khó ngậm vú hơn, và bé dễ bứt rứt và từ chối cữ ăn hơn.
Nếu bé đã khóc:
- Bế bé lên và dỗ bé bình tĩnh trước — tiếp xúc da kề da, đung đưa hoặc nói giọng nhỏ nhẹ.
- Khi bé đã dịu hơn, hãy bế bé ở tư thế cho ăn quen thuộc.
- Nếu cho bú mẹ, hãy thử vắt bằng tay một ít sữa lên môi bé hoặc nhẹ nhàng vuốt quanh miệng bé để kích thích bé mút.
- Đưa vú hoặc bình sữa cho bé lần nữa khi bạn thấy bé rúc tìm hoặc há miệng.
Tuy nhiên, khóc không phải lúc nào cũng có nghĩa là đói. Hãy xem các dấu hiệu không phải do đói ở bên dưới, và hướng dẫn dỗ bé đang khóc của chúng tôi để biết các cách giúp bé dịu lại.
Làm sao để biết bé đã no?
Bé thường biết rõ mình cần bao nhiêu sữa. Pregnancy, Birth and Baby liệt kê các dấu hiệu no gồm quay đầu đi, nhả sữa ra, trở nên bứt rứt và mím chặt miệng. CDC bổ sung việc ngậm miệng lại và bàn tay thả lỏng. Sau một cữ ăn tốt, hướng dẫn cho con bú của CDC cho biết bé sẽ có vẻ mãn nguyện và lim dim buồn ngủ.
Với bé bú bình, trang lịch cho ăn sữa công thức của AAP cho biết bé trở nên ngọ nguậy hoặc dễ bị phân tâm có lẽ là đã ăn xong. Bé uống cạn bình nhưng vẫn tiếp tục chép môi có thể vẫn còn đói. CDC nói rõ rằng bé không cần phải uống hết bình, và lời khuyên về cho bú bình của NHS khuyên không ép bé uống nhiều sữa hơn mức bé muốn.
AAP lưu ý rằng những bé được cho ăn quá nhiều có thể không thể hiện việc đã no bằng cách nhả ra, vì vậy tạm dừng giữa cữ ăn giúp bé nhận ra khi mình đã đủ.
Những dấu hiệu nào không phải do đói?
Bé dùng cùng một vài hành vi — khóc, mút, quấy — cho nhiều nhu cầu khác nhau. Pregnancy, Birth and Baby liệt kê những lý do khác khiến bé có thể khóc, bao gồm buồn ngủ, cần ợ hơi, được cho ăn quá nhanh hoặc quá chậm, bị ốm, hoặc khó chịu. AAP chỉ ra rằng bé cũng mút để được vỗ về, không chỉ vì đói.
Những điều nên kiểm tra trước (hoặc cùng lúc với) việc cho bé ăn sữa:
- Đầy hơi: dừng lại để vỗ ợ hơi cho bé có thể giúp bé hết quấy giữa cữ ăn.
- Buồn ngủ: sau một quãng thức dài, việc quấy khóc có thể là vì bé cần ngủ chứ không phải vì đói.
- Vỗ về: một số bé muốn mút để dịu lại. Nếu bạn lo lắng về nguồn sữa, Pregnancy, Birth and Baby gợi ý cho bé bú mẹ để dỗ dành thay vì dùng núm vú giả.
- Khó chịu: tã ướt, quá nóng hoặc quá lạnh, hoặc quần áo chật.
- Bệnh: bé có vẻ không khỏe, không chịu ăn hoặc khóc khác thường cần được kiểm tra (xem bên dưới).
Nếu bạn không chắc, cho bé ăn là điều hợp lý — đặc biệt với bé bú mẹ hoặc bé sơ sinh. Sau vài tuần, hầu hết cha mẹ sẽ nắm được nếp của bé.
Dấu hiệu đói thay đổi thế nào khi bé lớn lên?
Các dấu hiệu thay đổi khi bé phát triển. CDC liệt kê các dấu hiệu khác nhau cho bé lớn hơn và trẻ mới biết đi khi bé bắt đầu ăn dặm.
| Độ tuổi | Dấu hiệu đói | Dấu hiệu no |
|---|---|---|
| Từ sơ sinh đến 5 tháng | Đưa tay lên miệng, quay về phía vú hoặc bình sữa, chép môi, nắm chặt tay | Ngậm miệng lại, quay mặt đi, bàn tay thả lỏng |
| 6 đến 23 tháng | Với tay hoặc chỉ vào thức ăn, há miệng đón thìa, hào hứng khi thấy thức ăn, ra hiệu hoặc phát ra âm thanh | Đẩy thức ăn ra, ngậm miệng lại, quay mặt đi, ra hiệu hoặc phát ra âm thanh |
Các cữ ăn cũng thường nhanh hơn. Pregnancy, Birth and Baby cho biết một cữ ăn thường kéo dài 20 đến 30 phút nhưng có thể lên đến 1 giờ, và bé có thể cần ít thời gian hơn khi lớn lên. Để biết thêm về tần suất cho bé ăn ở từng độ tuổi, hãy xem lịch cho bé ăn theo độ tuổi của chúng tôi.
Làm thế nào để cho ăn đáp ứng khi bú mẹ hoặc bú bình?
Khi bú mẹ:
- Cho bé ăn khi bạn thấy dấu hiệu sớm.
- Để bé bú bên vú thứ nhất lâu bao nhiêu tùy bé cần rồi mới cho bú bên thứ hai.
- Để ý những nhịp mút chậm dần và bàn tay thả lỏng, đó là dấu hiệu bé sắp bú xong.
- Sẽ có những cữ ăn sát nhau — điều đó là bình thường, đặc biệt vào buổi tối (xem bú cụm).
Khi bú bình:
- Bế bé ở tư thế nửa ngồi, như NHS khuyên, và cho bé nhiều thời gian.
- Cho bé nghỉ ngắn trong cữ ăn — NHS lưu ý bé có thể dừng lại và đôi khi cần ợ hơi. Hướng dẫn cho bú bình theo nhịp chỉ cách làm chậm dòng sữa.
- Dừng lại khi bé có dấu hiệu no, ngay cả khi vẫn còn sữa.
- Không bao giờ kê bình sữa cho bé tự bú hoặc để bé một mình với bình sữa. NHS cũng gợi ý phần lớn các cữ ăn nên do bạn, người bạn đời hoặc một người chăm sóc chính cho bé ăn, điều này giúp bé cảm thấy an toàn.
Bé sơ sinh hay buồn ngủ có thể cần được giúp để ăn. CDC cho biết bạn có thể cần đánh thức bé trong những tuần đầu, và hướng dẫn cho ăn sữa công thức của AAP khuyên đánh thức bé để cho bé ăn nếu bé ngủ quá 4 đến 5 giờ trong vài tuần đầu và bỏ qua cữ ăn.
Nếu bạn ghi chép, hãy ghi lại thời điểm bạn thấy dấu hiệu đầu tiên, những dấu hiệu bạn thấy và cữ ăn diễn ra thế nào. Sau vài ngày, các quy luật thường hiện ra — chẳng hạn một buổi tối bé hay quấy, hoặc bé có dấu hiệu đói một giờ sau khi thức giấc.
Khi nào nên tìm trợ giúp?
Gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương ngay nếu bé khó thở, có da hoặc môi xanh tím, xám, nhợt nhạt hoặc nổi vân, mềm nhũn, khó đánh thức hoặc không thể đánh thức, bị co giật, khóc yếu ớt, the thé hoặc khóc liên tục, hoặc không có tã ướt nào trong 12 giờ. Hướng dẫn của NHS về bệnh nặng liệt kê những trường hợp này là cấp cứu, cùng với nhiệt độ từ 38°C (100.4°F) trở lên ở bé dưới 3 tháng tuổi.
Hỏi ý kiến bác sĩ ngay hôm nay (gọi đường dây tư vấn sức khỏe tại địa phương hoặc đi khám bác sĩ đa khoa) nếu bé không ăn hoặc liên tục từ chối cữ ăn, hoặc có ít tã ướt hơn bình thường.
Trao đổi với nữ hộ sinh, bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em của bạn (hoặc gọi đường dây hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ hoặc chuyên gia tư vấn sữa mẹ (IBCLC)) nếu bạn không chắc cách đọc dấu hiệu của bé, bé khóc nhiều hơn bình thường, các cữ ăn thường rất dài hoặc rất ngắn, hoặc bạn lo lắng bé không nhận được đủ sữa.
