Để vỗ ợ hơi cho bé, hãy bế bé thẳng người tựa lên vai bạn, cho bé ngồi trên đùi hơi nghiêng về phía trước, hoặc đặt bé nằm sấp ngang qua đùi bạn, rồi nhẹ nhàng vỗ hoặc xoa lưng bé. Đỡ đầu và cằm bé, không bao giờ ấn vào cổ họng. Vài phút thường là đủ; nếu bé không ợ, hãy tiếp tục cữ ăn. AAP gợi ý vỗ ợ hơi cho bé bú bình sau mỗi 60–90 mL (2–3 oz) và cho bé bú mẹ khi bé chuyển bên, nhưng không có quy tắc cứng nhắc nào.
Vì sao bé cần được vỗ ợ hơi?
Bé nuốt không khí khi ăn và khi khóc. Hướng dẫn vỗ ợ hơi của AAP cho biết các bé nhỏ thường tự nhiên quấy khi nuốt không khí trong lúc ăn, và việc tạm dừng cữ ăn một chút có thể giúp ích, vì bé cứ quấy mãi sẽ càng nuốt thêm không khí. Pregnancy, Birth and Baby cho biết thêm rằng một số bé bú rất nhanh, và các bé nhỏ không phải lúc nào cũng ngậm khít miệng quanh vú hoặc núm ti, khiến thêm không khí lọt vào. Hơi cũng được tạo ra khi sữa được phân giải trong ruột.
Cũng nên nói thẳng về bằng chứng. Pregnancy, Birth and Baby cho biết không có bằng chứng thực sự nào cho thấy vỗ ợ hơi làm giảm colic hay tần suất bé trớ sữa, và không có bằng chứng nào cho thấy thay đổi tư thế giúp ích — nhưng vỗ ợ hơi không gây hại. Nguồn này cũng cho biết nếu việc vỗ ợ hơi khiến bạn hoặc bé căng thẳng, bạn không nhất thiết phải làm. Nhiều cha mẹ thấy tạm dừng và vỗ ợ hơi giúp một cữ ăn đang quấy khóc dịu lại, vì vậy việc tiếp tục làm những gì hiệu quả với bé là hợp lý.
Vỗ ợ hơi cho bé như thế nào? Ba tư thế
Dù bạn dùng tư thế nào, NHS gợi ý đỡ đầu và cổ bé, giữ bụng và lưng bé thẳng, và nhẹ nhàng xoa hoặc vỗ lưng bé. Bạn có thể thử từng tư thế hoặc kết hợp chúng. Hãy để sẵn một chiếc khăn — thường sẽ có một ít sữa trào ra cùng với hơi.
1. Tựa lên vai bạn
- Đặt bình sữa xuống, hoặc cho bé rời vú.
- Bế bé thẳng người, cằm bé tựa lên vai bạn.
- Đỡ đầu và vai bé bằng bàn tay ở cùng bên.
- Nhẹ nhàng vỗ hoặc xoa lưng bé bằng tay kia.
- Đi lại chậm rãi có thể giúp ích.
2. Ngồi trên đùi bạn
- Cho bé ngồi trên đùi bạn, quay mặt ra phía ngoài.
- Đặt lòng bàn tay áp phẳng lên ngực bé và đỡ cằm và hàm bé bằng các ngón tay — đừng ấn vào cổ họng bé.
- Cho bé hơi nghiêng về phía trước. Pregnancy, Birth and Baby lưu ý rằng lực ấn nhẹ của tay bạn lên bụng bé có thể giúp đẩy hơi ra.
- Vỗ hoặc xoa lưng bé bằng tay kia.
3. Nằm ngang qua đùi bạn
- Đặt bé nằm sấp ngang qua đùi bạn, hoặc dọc theo cẳng tay bạn với mặt hướng ra ngoài.
- Đỡ cằm bé, một lần nữa không ấn vào cổ họng. AAP gợi ý giữ đầu bé cao hơn ngực một chút.
- Nhẹ nhàng xoa hoặc vỗ lưng bé, hoặc xoa tay theo những vòng tròn chậm.
Tư thế này chỉ dành cho lúc bé thức và có người trông chừng. Khi bé sẵn sàng ngủ, hãy đặt bé nằm ngửa trong cũi riêng của bé — Safe to Sleep khuyên cho bé nằm ngửa trong mọi giấc ngủ, trên bề mặt chắc, phẳng, không có đồ vật mềm hoặc lỏng lẻo xung quanh.
Khi nào và bao lâu một lần nên vỗ ợ hơi cho bé?
Không có quy tắc cố định. NHS cho biết một số bé cần được vỗ ợ hơi trong cữ ăn, số khác thì sau cữ ăn, và gợi ý tạm dừng để vỗ ợ hơi nếu bé có vẻ khó chịu, hoặc đợi đến cuối cữ nếu bé có vẻ ổn.
| Cách cho ăn | Khi nào nên thử (AAP) | Những thời điểm phù hợp khác (Pregnancy, Birth and Baby) |
|---|---|---|
| Bình sữa | Sau mỗi 60–90 mL (2–3 oz) | Giữa cữ ăn và cuối cữ ăn |
| Bú mẹ | Khi chuyển sang bên vú kia | Khi bé mút chậm lại, hoặc bé quấy và ngừng mút |
AAP lưu ý rằng một số bé bú mẹ nuốt rất ít không khí và có thể không cần vỗ ợ hơi nhiều. AAP cũng gợi ý vỗ ợ hơi đều đặn ngay cả khi bé không có vẻ khó chịu, vì việc tạm dừng và thay đổi tư thế có thể giúp bé đang bú ừng ực chậm lại.
Vào ban đêm, hãy làm thật ngắn gọn. Hướng dẫn cho ăn ban đêm của Pregnancy, Birth and Baby gợi ý cho bé cơ hội ợ hơi nếu bạn nghĩ bé cần, nhưng đừng thử quá lâu — bé đang ngủ thường không ợ hơi.
Nếu bé không chịu ợ hơi thì sao?
Điều đó rất thường gặp và thường không sao cả. AAP cho biết nếu bé vẫn chưa ợ sau vài phút, bạn có thể tiếp tục cho bé ăn — không bé nào lần nào cũng ợ hơi. NHS cho biết vài phút là đủ.
Nếu bé vẫn có vẻ khó chịu, NHS gợi ý:
- Đặt bé nằm ngửa.
- Nhẹ nhàng xoa bụng bé.
- Cử động chân bé tới lui chậm rãi như đạp xe.
Pregnancy, Birth and Baby cũng gợi ý tắm nước ấm và xoa bụng cho bé đang khó dỗ. Nếu vỗ ợ hơi vẫn không giúp được và bạn lo lắng, hãy trao đổi với bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em.
Điều gì giúp giảm đầy hơi và đau do hơi?
NHS liệt kê các dấu hiệu bé bị kẹt hơi là khóc, ưỡn lưng, co chân lên bụng và nắm chặt tay. Một số bé cũng trông như đang rặn hoặc khó chịu trong lúc ăn.
Bạn không thể ngăn bé nuốt không khí hoàn toàn, nhưng thường có thể giảm bớt.
Nếu bạn cho bé bú bình, Pregnancy, Birth and Baby gợi ý:
- thử núm ti chảy chậm hơn nếu bé có vẻ uống quá nhanh
- bế bé hơi nghiêng để bọt khí nổi lên phía trên của bình
- tạm dừng thường xuyên hơn để cho bé ngồi dậy và xem bé có muốn ợ hơi không
Lời khuyên về cho bú bình của NHS gợi ý bế bé ở tư thế nửa thẳng đứng khi cho ăn và cho bé nhiều thời gian. Cho bú bình theo nhịp cũng có thể giúp bé đang bú ừng ực chậm lại.
Nếu bạn cho bé bú mẹ, Pregnancy, Birth and Baby lưu ý rằng một số người mẹ có dòng sữa chảy nhanh, và trẻ sơ sinh có thể hơi vất vả với điều này cho đến khi bé phối hợp mút và nuốt nhịp nhàng hơn. Xem cách ngậm vú và tư thế bú để biết các tư thế cho bú, và đường dây hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ hoặc chuyên gia tư vấn sữa mẹ (IBCLC) có thể cùng bạn trao đổi về dòng sữa chảy nhanh.
Dù bạn cho bé ăn theo cách nào: hãy cố gắng cho bé ăn trước khi bé quá đói và khóc, vì bé khóc sẽ nuốt nhiều không khí hơn. Hướng dẫn về dấu hiệu đói của chúng tôi giải thích các dấu hiệu sớm.
Nấc cụt
AAP cho biết hầu hết các bé thỉnh thoảng bị nấc cụt. Nếu bé nấc trong lúc ăn, hãy thay đổi tư thế của bé, thử vỗ ợ hơi, và đợi đến khi hết nấc rồi mới tiếp tục. Nếu nấc kéo dài hơn 5 đến 10 phút, hãy thử cho bé ăn vài phút. Cho bé ăn khi bé bình tĩnh, thay vì lúc quá đói, có thể giúp bé ít bị nấc hơn.
Bé trớ sữa khi ợ hơi có bình thường không?
Có. Pregnancy, Birth and Baby cho biết việc bé trớ ra một ít sữa — còn gọi là ọc sữa — khi ợ hơi là bình thường. AAP cho biết trớ sữa thường gặp ở trẻ nhỏ, thường không có gì đáng lo, và hầu như không bao giờ gây sặc hay nguy hiểm, kể cả khi bé đang ngủ.
AAP gợi ý giữ bé ở tư thế thẳng đứng trong 10 đến 15 phút sau lần ợ hơi cuối cùng để giảm trớ sữa. AAP cũng nói rõ rằng những bé trớ sữa nhiều vẫn nên ngủ nằm ngửa trên nệm phẳng. Xem trào ngược và trớ sữa để biết thêm.
Đầy hơi hay colic?
Đầy hơi và colic có thể trông giống nhau. Nếu bé khóc trong thời gian dài và việc vỗ ợ hơi cùng các bước ở trên không giúp được, có thể đó là colic chứ không phải đầy hơi. Pregnancy, Birth and Baby cho biết không có bằng chứng thực sự nào cho thấy vỗ ợ hơi làm giảm colic, vì vậy hãy đọc hướng dẫn về colic và dỗ bé đang khóc của chúng tôi.
Nếu bạn có ghi chép, hãy ghi lại thời gian các cữ ăn, bé khóc kéo dài bao lâu và điều gì (nếu có) giúp ích. Ghi chép trong vài ngày giúp bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em phân biệt giữa đầy hơi, colic và một vấn đề về ăn uống.
Khi nào tôi nên tìm trợ giúp?
Gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương ngay nếu bé khó thở, có da hoặc môi xanh tím, xám hoặc loang lổ, mềm oặt, khó đánh thức hoặc không thể đánh thức, bị co giật, hoặc khóc yếu, khóc the thé hoặc khóc liên tục — hướng dẫn của NHS về bệnh nặng liệt kê đây là các tình trạng khẩn cấp, cùng với nhiệt độ từ 38°C (100.4°F) trở lên ở bé dưới 3 tháng tuổi. Cũng hãy gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương nếu bé nôn ra chất màu xanh lá hoặc xanh vàng, mà hướng dẫn về nôn mửa của NHS liệt kê là tình trạng khẩn cấp ở trẻ em.
Đưa bé đi khám bác sĩ trong hôm nay nếu bé, theo danh sách của Pregnancy, Birth and Baby:
- nôn ra nhiều sữa, hoặc nôn mạnh (nôn vọt), đặc biệt là sau mỗi cữ ăn
- có vẻ không khỏe hoặc sốt cao
- không chịu ăn hoặc ăn ít hơn một nửa lượng thường ngày
- khóc kéo dài trong thời gian dài dù bạn đã thử mọi cách
Hãy trao đổi với bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em nếu tình trạng đầy hơi hay quấy khóc khiến bạn mệt mỏi, bạn cảm thấy không thể xoay xở nổi, hoặc bạn lo lắng vì bất kỳ lý do nào khác. Bạn cũng có thể gọi bác sĩ của bạn hoặc dịch vụ sức khỏe trẻ em tại địa phương hoặc dịch vụ sức khỏe tâm thần chu sinh tại địa phương. Nếu có lúc bạn cảm thấy mình có thể làm hại bản thân hoặc bé, hãy đặt bé nằm an toàn trong cũi và gọi đường dây hỗ trợ khủng hoảng tại địa phương hoặc số điện thoại cấp cứu tại địa phương.
