Nếu bé có vẻ đầy hơi, uốn éo và khó dỗ vào buổi tối, bạn không hề đơn độc. Các bé nhỏ thường quấy nhất vào cuối buổi chiều và buổi tối, và đầy hơi là một trong số nhiều lý do, bên cạnh mệt, bú cụm và colic. Bạn có thể giảm lượng không khí bé nuốt vào nhờ cách cho ăn và vỗ ợ hơi, và giúp hơi bị kẹt thoát ra bằng cách xoa bụng và cử động chân khi bé đang thức. Khi đến giờ ngủ, bé vẫn được đặt nằm ngửa trên mặt phẳng. Một vài dấu hiệu ở bụng, như nôn ra chất màu xanh lá hoặc bụng chướng, cứng, không bao giờ chỉ là đầy hơi.
Vì sao bé có vẻ đầy hơi nhiều hơn vào ban đêm?
Buổi tối là thời điểm bé thường quấy trong những tháng đầu. Lời khuyên về colic của AAP cho biết những giai đoạn quấy khóc thường xảy ra từ 6 giờ tối đến nửa đêm, và các cơn khóc thường tăng lên vào đầu buổi tối. Trang về colic của NHS cho biết bé bị colic có thể khóc nhiều hơn vào buổi chiều và buổi tối, và liệt kê bụng rất đầy hơi là một trong các dấu hiệu.
Tuy vậy, đầy hơi có thể không phải là toàn bộ câu chuyện:
- Bú cụm. Australian Breastfeeding Association (ABA) cho biết trong vài tháng đầu, các cữ bú thường dồn lại vào buổi tối hoặc sáng sớm, và các bé mệt sau một ngày nhiều hoạt động có thể khó dỗ hơn và cần được vỗ về nhiều hơn.
- Khóc và nuốt không khí. AAP cho biết bé quấy khi nuốt phải không khí trong lúc ăn, và việc quấy có thể khiến bé nuốt nhiều không khí hơn.
- Colic. Không ai biết chính xác vì sao một số bé khóc nhiều như vậy. AAP cho biết chưa có lời giải thích chắc chắn cho colic, và hướng dẫn của Royal Children's Hospital Melbourne cho biết từ "colic" ngụ ý sai rằng nguyên nhân nằm ở bụng.
Vì vậy, nếu bé đã xì hơi mà vẫn khóc, điều đó không có nghĩa là bạn đã bỏ sót điều gì. Colic và khóc PURPLE nói về cách vượt qua những cơn khóc kéo dài.
Làm sao biết bé bị kẹt hơi trong bụng?
Hướng dẫn vỗ ợ hơi của NHS liệt kê các dấu hiệu bé bị kẹt hơi sau:
- khóc
- ưỡn lưng
- co chân lên về phía bụng
- nắm chặt tay
Nhiều bé cũng uốn éo, rặn è è hoặc đỏ mặt khi xì hơi hoặc đi ị, rồi yên lại. Điều quan trọng hơn bản thân chuyện đầy hơi là tình trạng chung của bé: ăn uống, tăng cân, tã ướt và việc bé có yên lại giữa các lần quấy hay không. Bé đang ốm, từ chối ăn hoặc bị nôn cần được xử trí theo cách khác (xem bên dưới).
Nên vỗ ợ hơi cho bé thế nào trong các cữ ăn đêm?
Vỗ ợ hơi và đầy hơi có hướng dẫn từng bước về tư thế và thời điểm. Tóm lại:
- Hướng dẫn vỗ ợ hơi của AAP đề xuất vỗ ợ hơi cho bé bú bình sau mỗi 60–90 mL (2–3 oz) và cho bé bú mẹ khi đổi bên, đồng thời lưu ý rằng một số bé bú mẹ nuốt rất ít không khí.
- NHS cho biết không có quy tắc cố định: hãy tạm dừng nếu bé có vẻ khó chịu, hoặc đợi đến cuối cữ nếu bé có vẻ ổn, và vài phút là đủ.
- Nhiều cha mẹ thấy tư thế bế bé tựa qua vai là dễ nhất vào ban đêm, vì tư thế này giữ bé thẳng người và bình tĩnh trong căn phòng tối mờ.
Vào ban đêm, hãy làm ngắn gọn và yên lặng. AAP cho biết không bé nào cũng ợ hơi sau mỗi lần. Nếu bé đã yên, bế thẳng người trên vai một hai phút là đủ, và AAP đề xuất giữ bé thẳng người trong 10 đến 15 phút sau cữ ăn nếu bé hay trớ sữa. Sau đó đặt bé nằm ngửa trong cũi riêng.
Tư thế cho ăn hoặc cho bú bình theo nhịp có giảm đầy hơi không?
Bú bình
Lời khuyên về cho bú bình của NHS gồm:
- Bế bé ở tư thế nửa ngồi, đỡ đầu bé.
- Giữ bình sữa nằm ngang, chỉ hơi nghiêng một chút, giúp sữa chảy đều và giảm lượng không khí bé nuốt vào.
- Để bé được nghỉ giữa chừng và cho bé nhiều thời gian.
- Không bao giờ ép bé uống hết bình.
Cho bú bình theo nhịp dựa trên những điều này. Hướng dẫn cho bú theo nhịp của ABA mô tả việc bế bé thẳng người, dùng núm vú chảy chậm, để bé tự ngậm núm vú vào, giữ bình gần như nằm ngang và tạm dừng sau mỗi vài phút, điều mà ABA cho biết giúp các cữ ăn nhẹ nhàng và thoải mái hơn. Cho bú bình theo nhịp giải thích cách làm.
Bú mẹ
Ngậm bắt vú tốt giúp bé bú hiệu quả; xem ngậm bắt vú và tư thế bú. Nếu sữa của bạn chảy mạnh, trang về thừa sữa của ABA cho biết một số bé nuốt nhiều không khí hơn và có thể có vẻ đầy hơi hoặc khó chịu, và đề xuất tạm dừng để vỗ ợ hơi trong hoặc sau cữ bú, hoặc bế bé thẳng người. Trang về sữa chảy mạnh của ABA đề xuất cho bú ở tư thế ngả lưng, hoặc vắt bớt một ít sữa cho đến khi phản xạ xuống sữa dịu lại rồi mới cho bé ngậm vú. ABA cũng mô tả tình trạng quá tải lactose, với phân màu xanh lá, có bọt hoặc phọt mạnh thường xuyên, kèm đầy hơi, dù ABA cho biết điều này khó là mối lo ở một bé phần lớn thời gian vẫn yên và bú tốt. đường dây hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ hoặc chuyên gia tư vấn sữa mẹ (IBCLC) có thể cùng bạn trao đổi về điều này.
Trước cữ ăn
Cho bé ăn khi bé đang bình tĩnh, trước khi bé quá đói và khóc, cũng có thể giúp ích. AAP đề xuất điều này để giảm khả năng bé bị nấc, và hướng dẫn vỗ ợ hơi của AAP lưu ý rằng bé quấy trong lúc ăn sẽ nuốt nhiều không khí hơn.
Xoa bụng và cử động chân có giúp ích không?
Những cách này đáng thử khi bé đang thức và bình tĩnh. Nếu bé vẫn khó chịu sau khi vỗ ợ hơi, NHS đề xuất:
- Đặt bé nằm ngửa.
- Nhẹ nhàng xoa bụng bé.
- Đưa chân bé tới lui như đang đạp xe đạp.
AAP cũng đề xuất các động tác massage cho bé bị colic, và đặt bé nằm sấp vắt ngang trên đùi bạn trong khi bạn nhẹ nhàng xoa lưng bé. Tư thế nằm sấp này chỉ dành cho lúc bé thức và có người trông. Massage cho bé có các động tác để thử và mẹo chọn lúc bé dễ đón nhận nhất.
Cho bé ngủ nằm sấp để đỡ đầy hơi có an toàn không?
Không. Dù bé đầy hơi, trào ngược hay trớ sữa, hãy đặt bé ngủ nằm ngửa.
- Hướng dẫn ngủ an toàn của AAP cho biết hãy đặt bé nằm ngửa trong mọi giấc ngủ ngày và vào ban đêm, rằng tư thế nằm nghiêng cũng nguy hiểm như tư thế nằm sấp, và bé sẽ không bị sặc khi nằm ngửa.
- Trang về trào ngược của NHS cho biết bé bị trào ngược nên ngủ nằm ngửa trên mặt phẳng, không nằm nghiêng hay nằm sấp, và bạn không nên kê cao đầu cũi hoặc nôi xách tay (Moses basket).
- AAP cho biết nếu bé ngủ thiếp đi khi đang nằm sấp trên người bạn, hãy chuyển bé vào cũi ở tư thế nằm ngửa.
Cũng hãy giữ cũi trống, không có khăn cuộn, gối nêm hay dụng cụ định vị tư thế. Xem ngủ an toàn.
Nước gripe, thuốc nhỏ chống đầy hơi hay men vi sinh có giúp ích không?
Bằng chứng còn yếu, vì vậy hãy hỏi bác sĩ đa khoa hoặc dược sĩ của bạn trước khi cho bé dùng bất cứ thứ gì, và đừng dùng bất kỳ biện pháp nào thay cho một cữ ăn.
- NHS cho biết không khuyến nghị dùng thuốc nhỏ chống colic, thực phẩm bổ sung thảo dược và men vi sinh bổ sung vì không có bằng chứng chúng giúp ích cho colic.
- Hướng dẫn của RCH Melbourne gọi simethicone (hoạt chất trong nhiều loại thuốc nhỏ chống đầy hơi) và nước gripe hoặc các hỗn hợp thảo dược trị colic khác là "không hiệu quả, có thể gây hại".
- RCH mô tả bằng chứng mới xuất hiện về một chủng men vi sinh ở các bé bú mẹ hoàn toàn dưới 3 tháng, nhưng NHS vẫn không khuyến nghị dùng men vi sinh cho colic.
Các biện pháp cho colic điểm qua bằng chứng của từng biện pháp.
Nên ghi lại những gì?
Ghi chép trong vài ngày có thể cho thấy việc quấy khóc buổi tối có theo một nếp nào không: giờ và độ dài các cữ ăn, bé ăn ra sao (nhanh, nuốt ừng ực, nhả ra), ợ hơi, đi ị, giờ khóc và điều gì đã giúp ích. Điều này giúp bác sĩ đa khoa, điều dưỡng sức khỏe trẻ em hoặc đường dây hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ hoặc chuyên gia tư vấn sữa mẹ (IBCLC) phân biệt được đầy hơi, sữa chảy mạnh, colic và bệnh lý.
Khi nào cần tìm trợ giúp
Sydney Children's Hospitals Network cho biết nôn ra chất màu xanh lá hoặc vàng thường là dấu hiệu ruột bị xoắn hoặc bị tắc, một tình huống cấp cứu y tế, và bé có thể trông vẫn khỏe trong khi ruột đang bị tổn thương. Danh sách dấu hiệu khẩn cấp của NHS bao gồm tiếng khóc yếu, the thé hoặc liên tục, và nhiệt độ từ 39°C (102.2°F) trở lên ở bé 3 đến 6 tháng. Cũng hãy gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương nếu bé nôn ra chất màu đỏ, đen hoặc nâu, hoặc nếu bé bị chướng bụng hay có máu trong phân mà nhợt nhạt, mềm nhũn hoặc có vẻ rất ốm.
Hãy tìm trợ giúp y tế ngay hôm nay (bác sĩ đa khoa khám trong ngày, bác sĩ ngoài giờ hoặc đường dây tư vấn sức khỏe tại địa phương) nếu bé:
- bụng chướng, cứng hoặc đau khi chạm vào
- có máu trong phân
- nôn vọt, hoặc nôn liên tục và không giữ được những gì đã ăn
- từ chối ăn hoặc ăn ít hơn nhiều so với bình thường, hoặc có ít tã ướt hơn
- khóc không ngừng và rất bứt rứt, khó chịu
Phần lớn các dấu hiệu này nằm trong danh sách khẩn cấp trên trang về trào ngược của NHS.
Hãy trao đổi với bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em của bạn nếu tình trạng khóc và đầy hơi buổi tối đang khiến bạn kiệt sức, bé không tăng cân như dự kiến, hoặc các triệu chứng kéo dài sau 4 tháng, như NHS đề xuất. Nếu bạn thấy khó cầm cự, hãy đặt bé nằm ngửa an toàn trong cũi và dành vài phút cho mình. bác sĩ của bạn hoặc dịch vụ sức khỏe trẻ em tại địa phương có thể giúp bạn. Nếu có lúc nào bạn cảm thấy mình có thể làm hại bản thân hoặc bé, hãy gọi đường dây hỗ trợ khủng hoảng tại địa phương hoặc số điện thoại cấp cứu tại địa phương ngay.
