การฝึกนอนคือการใช้แนวทางที่วางแผนไว้และทำอย่างสม่ำเสมอ เพื่อช่วยให้ลูกหลับได้โดยพึ่งความช่วยเหลือจากคุณน้อยลง Royal Children's Hospital Melbourne (RCH) ระบุว่าการตื่นกลางดึกบ่อย ๆ เป็นเรื่องปกติในทารกอายุต่ำกว่า 6 เดือน และ “ไม่มีหลักฐานว่าการปรับพฤติกรรมการนอนช่วยทารกอายุต่ำกว่าหกเดือนได้” ตั้งแต่อายุ 6 เดือน คำถามที่พบบ่อยเรื่องการปล่อยร้องแบบควบคุมของ RACGP แนะนำเทคนิคอย่างการปลอบแบบควบคุม (controlled comforting) สำหรับทารกสุขภาพดี งานทดลองในครอบครัวชาวออสเตรเลียไม่พบผลเสียระยะยาว แต่ยังไม่มีงานใดแสดงให้เห็นว่าวิธีใดดีที่สุด

หน้านี้เปรียบเทียบแนวทางยอดนิยมทุกแบบ เพื่อให้คุณเห็นว่าแต่ละวิธีอยู่ตรงไหน แต่ละวิธีมีคู่มือทีละขั้นตอนของตัวเอง ซึ่งมีลิงก์อยู่ในตารางด้านล่าง

การฝึกนอนคืออะไร และอะไรที่ไม่ใช่การฝึกนอน?

การฝึกนอนคือแผนที่ตั้งใจไว้เพื่อเปลี่ยนวิธีที่ลูกเข้าสู่การนอนหลับ โดยมักทำด้วยการค่อย ๆ ลดความช่วยเหลือที่ลูกได้รับจากคุณ เช่น การให้กินนม การโยก หรือการตบเบา ๆ จนหลับ การฝึกนอนเป็นทางเลือก ไม่ใช่สิ่งที่ต้องทำ

Community Paediatric Review เรื่องการนอน ของ RCH อธิบายรูปแบบการเลี้ยงลูกสองแบบที่อยู่บนสเปกตรัมเดียวกัน ปลายด้านหนึ่งคือ “การเลี้ยงลูกตามสัญชาตญาณ” (intuitive parenting) ซึ่งอ่านสัญญาณจากลูกและปลอบลูกจนหลับต่อไปตราบเท่าที่ลูกต้องการ อีกปลายด้านหนึ่งคือ “การจัดการพฤติกรรมทารก” (infant behaviour management) ซึ่งเน้นการลดสิ่งที่ลูกต้องพึ่งเพื่อเข้านอน (sleep associations) และเปิดโอกาสให้ลูกสงบลงได้เอง หลายครอบครัวอยู่ตรงกลางระหว่างสองแบบนี้ และบทความทบทวนนี้ระบุว่าไม่มีวิธีที่ “ถูกต้อง” เพียงวิธีเดียว ตราบใดที่การนอนปลอดภัย

การกล่อมทารกแรกเกิดไม่ใช่การฝึกนอน แนวทางอย่างการกล่อมแบบตอบสนอง กินนมหรือกล่อมโยกจนหลับ และหลัก 5 S เป็นวิธีปลอบโยนทารกเล็ก ไม่มีวิธีใดเลยที่เป็นโปรแกรมเพื่อลดการตื่นกลางดึกในช่วงเดือนแรก ๆ

เริ่มฝึกนอนได้ตั้งแต่อายุเท่าไร?

แหล่งข้อมูลส่วนใหญ่ในออสเตรเลียชี้ว่าอายุประมาณ 6 เดือนเป็นช่วงที่เร็วที่สุดสำหรับเทคนิคที่มีแบบแผน ต่อไปนี้คือสิ่งที่แต่ละแหล่งข้อมูลที่เราตรวจสอบระบุไว้

อายุ สิ่งที่แหล่งข้อมูลระบุ
ต่ำกว่า 3 เดือน RACGP ระบุว่ายังไม่คาดหวังให้ทารกที่อายุน้อยขนาดนี้สงบลงได้เอง ให้ตอบสนองต่อความหิว ความเหนื่อย และการถูกกระตุ้นมากเกินไป
3 ถึง 6 เดือน RACGP แนะนำให้มีกิจวัตรก่อนเข้านอน และวางลูกลงนอนตอนที่ง่วงแต่ยังไม่หลับ โดยไม่ปล่อยให้ลูกร้องนานเกินสองสามนาที AAP แนะนำให้วางทารกอายุ 4 เดือนขึ้นไปลงนอนตอนที่ง่วง
6 เดือนขึ้นไป RACGP แนะนำเทคนิคอย่างการปล่อยร้องแบบควบคุมตั้งแต่อายุ 6 เดือน RCH ระบุว่าการปลอบแบบควบคุมและการนั่งเฝ้าในห้องเป็นทางเลือกที่มีหลักฐานรองรับ
12 เดือนขึ้นไป NSW Health อธิบายการค่อย ๆ ถอยห่าง (gradual withdrawal) สำหรับการย้ายไปนอนเตียงและการเรียนรู้ที่จะหลับเองตามลำพัง

คู่มือการพาลูกเข้านอนของ AAP ระบุว่าทารกยังไม่มีรอบการนอนที่สม่ำเสมอจนกระทั่งอายุประมาณ 4 เดือน และตั้งแต่อายุ 4 เดือน การวางลูกลงนอนตอนที่ง่วงแทนที่จะรอให้หลับก่อนจะช่วยได้ หากลูกคลอดก่อนกำหนด โปรดสอบถามแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป (GP) หรือพยาบาลสุขภาพเด็กที่ดูแลคุณว่าควรใช้อายุปรับแก้ของลูกหรือไม่

มีวิธีฝึกนอนแบบไหนบ้าง?

ตารางนี้รวบรวมทุกวิธีในคลังคู่มือของเรา “การร้องไห้ที่วางแผนไว้” หมายถึงปริมาณการต่อต้านที่วิธีนั้นคาดว่าคุณจะยอมให้เกิดขึ้น ไม่ใช่ปริมาณที่ทารกคนใดคนหนึ่งจะร้องไห้จริง

วิธี คืออะไร อายุโดยทั่วไป การร้องไห้ที่วางแผนไว้
ปล่อยให้ร้องจนหลับ (extinction) กล่อมลูก บอกราตรีสวัสดิ์ แล้วไม่กลับเข้าไปอีก ไม่ก่อนอายุ 6 เดือน มากที่สุด ไม่มีการกลับเข้าไปดู
เข้าไปดูและปลอบ (Ferber, การปลอบแบบควบคุม) ออกจากห้อง แล้วกลับเข้าไปดูสั้น ๆ ตามช่วงเวลาที่กำหนดซึ่งค่อย ๆ ยาวขึ้น ตั้งแต่อายุ 6 เดือน มีบ้าง โดยเข้าไปดูเป็นระยะ
ค่อย ๆ ถอยห่าง (นั่งเฝ้าในห้อง, วิธีเก้าอี้) อยู่ในห้องและขยับออกห่างทุก ๆ สองสามคืน ตั้งแต่อายุประมาณ 6 เดือน มีการต่อต้านบ้าง โดยมีคุณอยู่ด้วย
อุ้มขึ้น วางลง อุ้มขึ้นมาให้สงบ วางกลับลงในเปลตอนที่ยังตื่นอยู่ แล้วทำซ้ำ แนวทางไม่ได้กำหนดอายุไว้ น้อย คุณตอบสนองทุกครั้ง
ชู่และตบเบา ๆ ทำเสียงชู่และตบเบา ๆ เป็นจังหวะขณะลูกอยู่ในเปล ตั้งแต่แรกเกิด (การกล่อมโดยใช้มือสัมผัส) น้อย
เลื่อนเวลาเข้านอน (bedtime fading) ตั้งเวลาเข้านอนให้ช้าลงไปในช่วงที่ลูกง่วง แล้วค่อย ๆ เลื่อนให้เร็วขึ้น ทดลองในทารกอายุ 6 ถึง 16 เดือน ไม่ได้วางแผนให้ร้อง
การกล่อมแบบตอบสนอง ปลอบในอ้อมแขนหรือในเปล และตอบสนองทุกครั้ง ตั้งแต่แรกเกิด (เป็นการกล่อม ไม่ใช่การฝึก) ไม่ได้วางแผนให้ร้อง
วิธีการนอนแบบ Possum การดูแลตามสัญญาณของลูกที่ช่วยสนับสนุนการควบคุมการนอนตามธรรมชาติของลูก ขวบปีแรก ไม่ได้วางแผนให้ร้อง
ปลุกเพื่อให้หลับต่อ (wake to sleep) ปลุกลูกที่กำลังหลับเบา ๆ ก่อนถึงเวลาที่คาดว่าลูกจะตื่น แนวทางไม่ได้กำหนดอายุไว้ ไม่ได้วางแผนให้ร้อง
ง่วงแต่ยังไม่หลับ วางลูกลงในเปลตอนที่สงบและง่วง แต่ยังไม่หลับ ตั้งแต่อายุประมาณ 4 เดือน (AAP) น้อย
กินนมหรือกล่อมโยกจนหลับ ลูกหลับไปขณะกินนมหรืออยู่ในอ้อมแขน แล้วจึงวางลงในเปล ทุกวัย ไม่มี
หลัก 5 S ห่อตัว (swaddle) อุ้มในท่าตะแคง (side, เฉพาะตอนตื่น) ทำเสียงชู่ (shush) โยกไกว (swing) และให้ดูด (suck) ทารกเล็ก เป็นการปลอบ ไม่ใช่การฝึก
จังหวะกิน-เล่น-นอน รูปแบบกลางวันแบบหลวม ๆ คือ กิน เล่น แล้วนอน ทุกวัย แบบยืดหยุ่น ไม่ใช่วิธีกล่อม

มีข้อสังเกตบางประการเกี่ยวกับตารางนี้ RACGP ระบุว่าการปล่อยร้องแบบควบคุมแตกต่างจากการปล่อยให้ร้องจนหลับ (extinction) ซึ่ง “ผู้ดูแลจะไม่กลับเข้าไปในห้องนอนอีกเลย” และโปรแกรม Infant Sleep eLearning ที่ RACGP ลิงก์ไว้ไม่แนะนำการปล่อยให้ร้องจนหลับ หน้าเรื่องการนอนและการกล่อมแบบตอบสนองของ NSW Health อธิบายการกล่อมในอ้อมแขนตั้งแต่แรกเกิด การกล่อมโดยใช้มือสัมผัส (การทำเสียงชู่และตบเบา ๆ) ตั้งแต่อายุ 0 ถึง 6 เดือนและมากกว่านั้น และการกล่อมด้วยการปลอบโยนและการที่พ่อแม่อยู่ใกล้ ๆ ตั้งแต่อายุ 6 เดือน ทีมนักวิจัยของโปรแกรม Possums อธิบายว่าโปรแกรมนี้เป็นแนวทาง “การดูแลตามสัญญาณ” (cued-care) สำหรับขวบปีแรก ซึ่งมุ่งสนับสนุนกลไกทางชีวภาพที่ควบคุมการนอนของทารก (Ball et al., 2018)

งานวิจัยว่าอย่างไรเกี่ยวกับการฝึกนอน?

หลักฐานที่หนักแน่นที่สุดมาจากงานทดลองแบบสุ่มในออสเตรเลียที่ศึกษาทารกสุขภาพดีอายุมากกว่า 6 เดือน

  • Gradisar และคณะ (2016) งานทดลองนี้สุ่มทารก 43 คนอายุ 6 ถึง 16 เดือน ให้ได้รับการปล่อยให้ร้องแบบค่อยเป็นค่อยไป (graduated extinction หรือการเข้าไปดูตามเวลาที่กำหนด) การเลื่อนเวลาเข้านอน (bedtime fading) หรือการให้ความรู้เรื่องการนอน (บันทึกใน PubMed) ทั้งสองเทคนิคช่วยลดเวลาที่ทารกใช้ในการหลับ และการปล่อยให้ร้องแบบค่อยเป็นค่อยไปยังช่วยลดการตื่นกลางดึกด้วย ระดับคอร์ติซอลของทารก (ตัวบ่งชี้ความเครียด) ลดลงเล็กน้อย และในอีก 12 เดือนต่อมา ไม่พบความแตกต่างด้านปัญหาทางอารมณ์หรือพฤติกรรม หรือความผูกพัน
  • Price และคณะ (2012) การติดตามผลห้าปีนี้มี 225 ครอบครัวที่ลูกมีปัญหาการนอนเมื่ออายุ 7 เดือน (บันทึกใน PubMed) ครอบครัวในกลุ่มทดลองได้รับคำปรึกษาจากพยาบาลหนึ่งถึงสามครั้งเมื่อลูกอายุ 8 ถึง 10 เดือน เกี่ยวกับการปลอบแบบควบคุมหรือการนั่งเฝ้าในห้อง เมื่อเด็กอายุ 6 ปี ไม่พบความแตกต่างด้านปัญหาทางอารมณ์หรือความประพฤติ การนอน ความเครียด ความสัมพันธ์ระหว่างพ่อแม่กับลูก หรือสุขภาพจิตของแม่ ผู้วิจัยสรุปว่าเทคนิคเหล่านี้ไม่มีผลที่คงอยู่ระยะยาวอย่างเด่นชัด ทั้งด้านบวกและด้านลบ

สิ่งที่งานวิจัยยังไม่ได้บอกก็สำคัญเช่นกัน RACGP ระบุว่ายังไม่มีงานทดลองที่เปรียบเทียบการปล่อยร้องแบบควบคุมกับการเลี้ยงลูกแบบเน้นความผูกพัน (attachment parenting) โดยตรง จึงไม่สามารถบอกได้ว่าแบบใดดีกว่า งานทดลองเหล่านี้ไม่ได้ศึกษาทารกแรกเกิด และงานวิจัยเกี่ยวกับโปรแกรมที่ดูแลตามสัญญาณของลูกอย่าง Possums จนถึงขณะนี้ส่วนใหญ่รายงานความคิดเห็นของพ่อแม่เอง มากกว่าผลลัพธ์จากการศึกษาที่มีกลุ่มควบคุม

เมื่อไรที่ยังไม่ใช่เวลาที่เหมาะจะฝึกนอน?

โปรดรอไปก่อน หรือปรึกษาแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป (GP) หรือพยาบาลสุขภาพเด็กที่ดูแลคุณก่อน หาก:

  • ลูกอายุต่ำกว่า 6 เดือน (หรืออายุปรับแก้ต่ำกว่า 6 เดือนหากคลอดก่อนกำหนด)
  • ลูกไม่สบาย ฟันขึ้นจนไม่สบายตัวมาก หรือกำลังฟื้นตัวจากการเจ็บป่วย RCH ระบุว่าหยุดพักระหว่างที่ลูกป่วยแล้วค่อยกลับมาเริ่มใหม่ภายหลังได้
  • มีข้อกังวลใด ๆ เกี่ยวกับการกิน การเพิ่มของน้ำหนัก หรือการเติบโต หรือคุณไม่แน่ใจว่าลูกยังต้องการมื้อนมกลางคืนหรือไม่ (ดูการเลิกนมกลางคืน)
  • ลูกนอนกรน หรือดูเหมือนหยุดหายใจเป็นช่วง ๆ ขณะหลับ ซึ่ง RCH ระบุว่าต้องให้แพทย์ตรวจ โปรดนัดพบแพทย์โดยเร็ว แทนที่จะรอการตรวจสุขภาพตามนัดปกติ
  • กำลังจะมีการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ เช่น การย้ายบ้าน การเดินทาง หรือการเริ่มไปสถานรับเลี้ยงเด็ก RACGP แนะนำให้เริ่มเมื่อคุณมีช่วงสองสามคืนที่ว่างและไม่มีภาระสำคัญ
  • คุณรู้สึกหดหู่มาก วิตกกังวล หรือรับมือไม่ไหว ซึ่งในกรณีนี้ การได้รับความช่วยเหลือสำหรับตัวคุณเองต้องมาก่อน

หากลูกหายใจลำบาก ตัวเป็นสีเขียวคล้ำหรือสีเทา หรือตัวอ่อนปวกเปียกหรือปลุกให้ตื่นยาก โปรดโทร หมายเลขฉุกเฉินในพื้นที่ของคุณ ทันที คู่มือภาวะหยุดหายใจขณะหลับของ AAP ยังระบุด้วยว่าให้เรียกรถพยาบาลหากลูกหยุดหายใจนานกว่า 20 วินาที

จะทำให้ทุกวิธีปลอดภัยได้อย่างไร?

ทุกวิธีในตารางตั้งอยู่บนหลักพื้นฐานการนอนอย่างปลอดภัยแบบเดียวกัน คำแนะนำเรื่องการนอนอย่างปลอดภัยของ AAP ระบุว่า:

  • วางลูกให้นอนหงายทุกครั้งที่นอน ทั้งการงีบและการนอนกลางคืน จนถึงอายุ 1 ปี
  • ใช้พื้นผิวที่แน่น เรียบ และไม่ลาดเอียง ในเปลเด็กหรือเปลนอนทารกของลูกเอง
  • อย่าวางหมอน ผ้านวม กันชนเปล และตุ๊กตานุ่ม ๆ ไว้ในเปล และอย่าใช้ผ้าห่อตัว ถุงนอน หรือผ้าห่มแบบถ่วงน้ำหนัก
  • นอนห้องเดียวกันแต่ไม่นอนเตียงเดียวกัน อย่างน้อย 6 เดือน NHS ก็ให้คำแนะนำเดียวกันว่าอย่างน้อย 6 เดือน
  • ดูแลให้บ้านและรถปลอดควันบุหรี่

วิธีกล่อมต่าง ๆ เปลี่ยนวิธีที่คุณตอบสนองต่อการต่อต้านตามปกติของลูก แต่ไม่ได้หมายความว่าให้เพิกเฉยต่อความเจ็บปวด การเจ็บป่วย ความหิวของลูกที่ยังต้องการมื้อนมกลางคืน หรือเสียงร้องที่ฟังดูแตกต่างไปจากเดิมเลย หากคุณเริ่มรู้สึกหงุดหงิดมากขึ้น เอกสารข้อเท็จจริงของ Victorian Government แนะนำให้วางลูกลงในเปลซึ่งลูกร้องไห้ได้อย่างปลอดภัย แล้วพักสัก 3 ถึง 5 นาที ห้ามเขย่าทารกเด็ดขาด

จะเลือกแนวทางที่เหมาะกับครอบครัวของคุณได้อย่างไร?

ความสม่ำเสมอสำคัญกว่าชื่อของวิธี คำถามเหล่านี้ช่วยได้:

  1. คุณยังคงสงบได้ท่ามกลางการร้องไห้มากแค่ไหน? หากคุณทนออกจากห้องไม่ได้ การค่อย ๆ ถอยห่าง หรือการกล่อมแบบตอบสนอง อาจเหมาะกับคุณมากกว่าการเข้าไปดูตามเวลาที่กำหนด
  2. ลูกมีปฏิกิริยาอย่างไรเมื่อคุณออกจากห้อง? RACGP ระบุว่าการนั่งเฝ้าในห้องอาจเหมาะกับทารกที่มีความกังวลมากกว่า ส่วนการที่ผู้ใหญ่อยู่ในห้องจะได้ผลน้อยกว่าสำหรับทารกที่โกรธเมื่อเห็นพ่อแม่อยู่ตรงนั้นแต่ไม่อุ้มขึ้นมา
  3. คุณทำต่อเนื่องได้นานแค่ไหน? RACGP ระบุว่าการปล่อยร้องแบบควบคุมใช้เวลาประมาณห้าถึงเจ็ดคืน เอกสารข้อเท็จจริงของ Victorian Government ระบุว่าการนั่งเฝ้าในห้องอาจใช้เวลา 1 ถึง 3 สัปดาห์ โดยแต่ละขั้นใช้เวลา 2 ถึง 3 วัน
  4. ผู้ใหญ่ทุกคนเห็นตรงกันหรือไม่? RCH แนะนำให้แบ่งปันวิธีการระหว่างผู้ที่ร่วมเลี้ยงลูก เพื่อให้ลูกได้รับการตอบสนองแบบเดียวกัน
  5. คุณจะทำอย่างไรหากวิธีนี้ยังไม่ได้ผล? RACGP แนะนำให้ขอคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญหากยังไม่ดีขึ้นหลังจากห้าถึงเจ็ดคืน และคุณหยุดได้ทุกเมื่อ

กิจวัตรก่อนเข้านอนที่คาดเดาได้ช่วยสนับสนุนทุกวิธี และควรตรวจดูก่อนว่าไม่ได้เป็นเพราะลูกเหนื่อยล้าเกินไปหรือตารางเวลาไม่ตรงกับลูก (ดูช่วงเวลาตื่น)

ขอความช่วยเหลือเรื่องการนอนของลูกได้ที่ไหน?

แพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป (GP) หรือพยาบาลสุขภาพเด็กที่ดูแลคุณสามารถตรวจสุขภาพและการกินของลูก ช่วยคุณเลือกแนวทาง และปรับเปลี่ยนไปในระหว่างทางได้ RCH ระบุว่าพยาบาลสุขภาพแม่และเด็กยังช่วยคุณหาโรงเรียนการนอน (sleep school) ที่ปรึกษาด้านการนอน หรือศูนย์ดูแลพ่อแม่มือใหม่ (early parenting centre) ได้ หากคุณต้องการความช่วยเหลือเพิ่มเติม

หากต้องการคนรับฟังหรือคำแนะนำเรื่องการเลี้ยงลูกที่นำไปใช้ได้จริง โปรดติดต่อ แพทย์ของคุณหรือบริการสุขภาพเด็กในพื้นที่ หากการอดนอนส่งผลต่ออารมณ์ของคุณ โปรดอ่านคู่มือเรื่องการอดนอนของเรา และติดต่อ บริการสุขภาพจิตช่วงตั้งครรภ์และหลังคลอดในพื้นที่ หรือแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป (GP) ที่ดูแลคุณ หากคุณมีความคิดที่จะทำร้ายตัวเองหรือลูก โปรดโทร สายด่วนช่วยเหลือภาวะวิกฤตในพื้นที่ หรือ หมายเลขฉุกเฉินในพื้นที่ของคุณ ทันที

อะไรบ้างที่ควรจดไว้ในบันทึกการนอน?

การจดบันทึกหนึ่งสัปดาห์ก่อนเริ่มจะทำให้คุณมีข้อมูลไว้เปรียบเทียบ จดเวลาเข้านอน ใช้เวลากล่อมนานแค่ไหน อะไรที่ช่วยได้ การตื่นกลางดึกแต่ละครั้งและจบลงอย่างไร ดูแนวโน้มตลอดทั้งสัปดาห์แทนที่จะดูแค่คืนใดคืนหนึ่ง และนำบันทึกนี้ไปด้วยหากคุณไปพบแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป (GP) หรือพยาบาลสุขภาพเด็ก