Cai cữ ăn đêm hiệu quả nhất khi làm từ từ, từng cữ một. Các lựa chọn nhẹ nhàng là cứ mỗi một hoặc hai đêm lại rút ngắn cữ ăn (hoặc cho bé ít sữa hơn một chút trong bình), vỗ về bé trước rồi dần kéo dài thời gian trước khi cho ăn, hoặc để người bạn đời dỗ bé ngủ lại. Trước tiên hãy đảm bảo bé ăn tốt vào ban ngày, dành vài ngày cho mỗi thay đổi, và tạm dừng nếu bé không khỏe. Nếu bé sinh non hoặc có bất kỳ lo ngại nào về tăng trưởng, hãy hỏi ý kiến bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em trước khi bắt đầu.
Hướng dẫn này tập trung vào cách thực hiện. Nếu bạn vẫn đang cân nhắc liệu bé đã sẵn sàng chưa, hãy bắt đầu với bài bỏ cữ ăn đêm.
Bé đã sẵn sàng cai cữ ăn đêm chưa?
Không có độ tuổi cố định nào, và cũng không cần vội nếu cữ ăn đêm vẫn phù hợp với bạn. Pregnancy, Birth and Baby cho biết bé bú mẹ thường cần cữ ăn đêm cho đến khoảng 12 tháng tuổi, trong khi bé bú bình sữa có xu hướng bỏ các cữ này sớm hơn, từ khoảng 6 tháng tuổi. Karitane, một dịch vụ sức khỏe trẻ em và gia đình tại bang NSW, cho biết bé có thể tiếp tục ăn đêm để được vỗ về hoặc để lấy dinh dưỡng, và bạn có thể giảm dần các cữ này khi bé gần 12 tháng tuổi nếu điều đó phù hợp với mục tiêu của bạn.
Những dấu hiệu cho thấy có thể đã đến lúc gồm:
- bé tăng trưởng tốt qua các lần khám và ăn tốt vào ban ngày
- các cữ ăn đêm đang ngắn dần hoặc bé ăn ít hơn
- bé thường nhanh chóng ngủ lại chỉ sau một cữ ăn ngắn
Hãy trao đổi với bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em trước nếu bé sinh sớm, nhẹ cân khi sinh, không tăng cân đều đặn hoặc có bệnh lý. AAP lưu ý rằng những bé đang gặp khó khăn trong việc tăng cân không nên để quá lâu giữa các cữ ăn.
Tôi nên chuẩn bị gì trước khi cai cữ ăn đêm?
Việc cai cữ ăn đêm diễn ra suôn sẻ hơn khi ban ngày được sắp xếp phù hợp. Pregnancy, Birth and Baby gợi ý:
- Cho bé ăn no trước khi ngủ đêm. Hãy đảm bảo bé được ăn no trước khi bé bắt đầu giấc ngủ đêm.
- Cho bé bú cả hai bên ngực vào ban ngày nếu bạn cho bú mẹ.
- Kiểm tra lượng sữa công thức ban ngày nếu bạn cho bú bình — đủ lượng vào ban ngày, pha đúng theo hướng dẫn.
- Vào ban đêm, hãy thử dỗ dành trước rồi mới cho bé ăn.
- Thay đổi nhẹ nhàng cách dỗ ngủ ban ngày, để bé học những cách khác để chìm vào giấc ngủ.
Hãy chọn một tuần tương đối yên ả để bắt đầu — không phải lúc bé ốm, đi du lịch hay có thay đổi lớn như bắt đầu đi nhà trẻ. Nếu bé có nhiều hơn một cữ ăn đêm, hãy quyết định sẽ bắt đầu với cữ nào trước. Nhiều gia đình bắt đầu với cữ ăn mà bé có vẻ ít hứng thú nhất, hoặc cữ gần giờ đi ngủ nhất.
Những cách chính để cai cữ ăn đêm là gì?
Hướng dẫn cai sữa của ABA gợi ý cứ vài ngày bỏ một cữ để bé và cơ thể bạn có thể thích nghi từ từ, còn Karitane gợi ý bỏ từng cữ một trong vài ngày. Trong khuôn khổ đó, có ba cách tiếp cận chính. Bạn có thể dùng một cách hoặc kết hợp chúng.
1. Rút ngắn cữ ăn hoặc giảm lượng sữa trong bình
Karitane gợi ý giảm dần thời gian bú mẹ vào ban đêm.
- Ghi lại khoảng thời gian bé thường bú (hoặc lượng sữa bé thường uống từ bình) ở cữ ăn bạn đang muốn giảm.
- Cứ mỗi một hoặc hai đêm, rút ngắn cữ ăn đó một chút, hoặc cho bé ít sữa hơn một chút trong bình.
- Khi cữ ăn đã rất ngắn, hãy ngừng cho ăn và thay vào đó dỗ bé ngủ bằng cách vỗ về.
- Giữ nguyên mọi thứ khác — cùng căn phòng ánh sáng dịu, cùng những lời nói khẽ, cùng chiếc cũi.
Cách này phù hợp với những bé ăn nhiều vào ban đêm và những gia đình thích một lộ trình rõ ràng, từ từ.
2. Kéo giãn khoảng cách bằng cách vỗ về trước
Pregnancy, Birth and Baby gợi ý thử các cách dỗ dành và dỗ ngủ lại khác vào ban đêm trước khi cho bé ăn. Karitane gợi ý vỗ về bé bằng cách đung đưa hoặc những lời nói dịu dàng thay vì cho ăn.
- Khi bé thức giấc, hãy đến bên bé và trước tiên thử dỗ bé ngủ trong cũi hoặc bằng một cái ôm.
- Nếu bé ngủ lại, thật tuyệt. Nếu sau một lúc bé vẫn còn khó chịu, hãy cho bé ăn.
- Trong vài đêm tiếp theo, dần kéo dài thời gian vỗ về trước khi cho ăn, để cữ ăn lùi muộn hơn.
- Dần dần cữ ăn có thể tự mất đi hoặc nhập vào cữ ăn sáng sớm.
Một thử nghiệm nhỏ năm 1993 của Pinilla và Birch đã dùng ý tưởng tương tự với các bé bú mẹ còn nhỏ — dần kéo dài thời gian giữa các cữ ăn đêm bằng những cách chăm sóc khác — cùng với một cữ ăn vào cuối buổi tối và sự khác biệt rõ ràng giữa ngày và đêm. Các bé trong nhóm nghiên cứu ăn đêm ít lần hơn và ăn nhiều hơn vào sáng sớm, và tổng lượng sữa bé nhận được trong 24 giờ không thay đổi. Đây là một nghiên cứu nhỏ trên những bé nhỏ hơn nhiều, vì vậy hãy xem đó là tín hiệu đáng khích lệ chứ chưa phải bằng chứng.
3. Người bạn đời hoặc một người lớn khác dỗ bé ngủ lại
Pregnancy, Birth and Baby gợi ý người bạn đời thay phiên nhau khi bé thức giấc ban đêm, và ABA cho biết người bạn đời có thể giúp dỗ bé đang thức giấc bằng một cái ôm. Bé thường mong được ăn từ người vẫn thường cho bé ăn, vì vậy một người khác có thể giúp việc thay đổi dễ dàng hơn.
- Thống nhất trước ai sẽ vào với bé và người đó sẽ làm gì.
- Người dỗ ngủ lại dùng một cái ôm, vỗ nhẹ hoặc những lời nói khẽ.
- Nếu sau một khoảng thời gian hợp lý bé vẫn còn rất khó chịu, người thường cho bé ăn có thể vào thay — và thử lại vào đêm hôm sau.
Các cách tiếp cận đáp ứng
Cả ba phương pháp đều có thể thực hiện theo cách đáp ứng: bạn ở bên bé, đáp lại tiếng khóc của bé và vỗ về bé, thay vì để bé khóc một mình. Karitane gợi ý thử các chiến lược dỗ ngủ đáp ứng song song với việc giảm cữ ăn đêm. Hướng dẫn dỗ ngủ đáp ứng của chúng tôi giới thiệu các kỹ thuật, còn kiểm tra và vỗ về và rút lui dần là những lựa chọn khác mà một số gia đình sử dụng.
Một kế hoạch cai cữ ăn đêm trông như thế nào?
Kế hoạch ví dụ — hãy điều chỉnh theo bé. Ví dụ này dành cho một bé có một cữ ăn đêm, dùng phương pháp rút ngắn cữ ăn.
| Đêm | Điều gì diễn ra |
|---|---|
| Trước khi bắt đầu | Cho bé thêm cữ ăn ban ngày; cữ ăn trước giờ đi ngủ giữ nguyên |
| Đêm 1–3 | Cữ ăn đêm ngắn hơn một chút (hoặc ít sữa hơn một chút trong bình) |
| Đêm 4–6 | Ngắn hơn nữa; vỗ về sau đó nếu cần |
| Đêm 7–9 | Cữ ăn rất ngắn, hoặc chỉ vỗ về |
| Sau đó | Chỉ vỗ về; chỉ cho ăn nếu bé có vẻ thực sự đói |
Nếu bé có hai cữ ăn đêm, hãy hoàn tất cữ thứ nhất trước khi bắt đầu với cữ thứ hai. Nếu sau vài đêm một giai đoạn chưa hiệu quả, hãy ở lại giai đoạn đó lâu hơn hoặc lùi lại một bước.
Tôi có thể gặp gì trong vài đêm đầu?
Hành vi của bé thay đổi đôi chút trong lúc bé thích nghi là điều bình thường.
- Bé phản đối đôi chút. Nhiều bé khóc hoặc quấy nhiều hơn trong vài đêm đầu khi đang làm quen với việc ngủ lại mà không cần ăn. Ở bên bé và đáp lại bé sẽ giúp ích.
- Bé có thể vẫn thức giấc trong một thời gian. Pregnancy, Birth and Baby lưu ý rằng bé cũng thức giấc giữa các chu kỳ ngủ và có thể cần được vỗ về để ngủ lại, vì vậy việc thức giấc không phải lúc nào cũng dừng lại khi cữ ăn dừng — xem thức giấc ban đêm.
- Bé hứng thú hơn với các cữ ăn ban ngày hoặc sáng sớm. Đó là lượng sữa đang chuyển sang ban ngày, đúng như điều bạn mong muốn.
- Bé bám người hơn. ABA lưu ý rằng trong thời gian cai, trẻ có thể bám người hoặc cáu kỉnh, hoặc có thể cảm nhận được cảm xúc của bạn và đòi ăn nhiều hơn.
Ngực của bạn có thể căng đầy hơn vào ban đêm hoặc sáng sớm. Karitane gợi ý giảm cữ ăn từ từ, chỉ vắt vừa đủ để đỡ khó chịu và chườm mát. Hãy làm chậm lại nếu ngực bạn căng đầy đến mức khó chịu. Nếu bạn thấy một cục u gây đau hoặc một vùng đỏ, hoặc thấy sốt, hãy xem hướng dẫn về viêm vú của chúng tôi.
Nếu bạn có ghi chép, hãy ghi lại giờ bé thức giấc mỗi đêm, bé ăn bao lâu hoặc bao nhiêu, và bé ngủ lại như thế nào. So sánh các đêm trong một tuần giúp bạn dễ thấy tiến bộ hơn — hoặc để cho điều dưỡng sức khỏe trẻ em thấy những gì đang diễn ra.
Khi nào tôi nên tạm dừng cai cữ ăn đêm?
Hãy tạm dừng và cho bé ăn theo nhu cầu nếu bé:
- không khỏe, bị sốt hoặc biếng ăn
- có vẻ thực sự đói — háo hức ăn hết một cữ đầy đủ và ngủ lại ngay sau đó
- đang trải qua một thay đổi lớn, chẳng hạn như chuyển nhà, đi du lịch hoặc bắt đầu đi nhà trẻ
- có ít tã ướt hơn, hoặc bạn lo lắng về cân nặng của bé
Bạn có thể bắt đầu lại khi mọi thứ ổn định. Lùi lại một bước trong vài đêm sẽ không xóa đi những tiến bộ bạn đã đạt được. Hãy trao đổi với bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em nếu bạn đã tạm dừng nhiều lần, hoặc nếu việc cai cữ ăn đêm đang ảnh hưởng đến việc ăn của bé hoặc sức khỏe tinh thần của bạn.
Ngủ an toàn trong khi cai cữ ăn đêm
Dỗ ngủ mà không cho ăn không làm thay đổi nguyên tắc ngủ an toàn. Safe to Sleep khuyên đặt bé nằm ngửa trong mọi giấc ngủ, trên bề mặt chắc và phẳng trong cũi hoặc nôi riêng của bé, không có gì mềm hoặc lỏng lẻo trong cũi, và ngủ chung phòng ít nhất trong 6 tháng đầu. Ghế sofa và ghế bành không bao giờ là nơi an toàn để bé ngủ. Nếu bạn ngủ thiếp đi khi đang cho bé ăn hoặc dỗ bé trên giường người lớn, hãy đưa bé trở lại chỗ ngủ riêng của bé ngay khi bạn tỉnh dậy.
Khi nào tôi nên tìm trợ giúp?
Gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương ngay nếu bé khó thở, da hoặc môi chuyển sang màu xanh tím, xám hoặc loang lổ, mềm rũ, khó đánh thức hoặc không thể đánh thức, hoặc bị co giật. Hướng dẫn về bệnh nặng của NHS cũng liệt kê nhiệt độ từ 38°C (100.4°F) trở lên ở bé dưới 3 tháng tuổi là tình huống cấp cứu.
Hãy gặp bác sĩ đa khoa ngay hôm nay nếu bé từ chối ăn hoặc có ít tã ướt hơn bình thường, hoặc nếu bạn có một vùng đỏ gây đau ở ngực và thấy sốt hoặc không khỏe.
Hãy trao đổi với điều dưỡng sức khỏe trẻ em, bác sĩ đa khoa hoặc đường dây hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ hoặc chuyên gia tư vấn sữa mẹ (IBCLC) nếu việc cai cữ ăn đêm vẫn chưa hiệu quả sau một hai tuần, bạn lo lắng về nguồn sữa hoặc sự tăng trưởng của bé, hoặc những đêm thức giấc đang làm bạn kiệt sức. Nếu sự kiệt sức đang ảnh hưởng đến tâm trạng của bạn, hãy liên hệ bác sĩ của bạn hoặc dịch vụ sức khỏe trẻ em tại địa phương. Nếu có lúc nào bạn cảm thấy mình có thể làm hại bản thân hoặc bé, hãy đặt bé nằm an toàn trong cũi rồi gọi đường dây hỗ trợ khủng hoảng tại địa phương hoặc số điện thoại cấp cứu tại địa phương.
