Cơ thể bạn hồi phục rất nhiều trong những tuần sau sinh, dù bạn sinh thường hay sinh mổ. Ra máu nhiều nhất trong vài ngày đầu và thường nhạt dần trong 4 đến 6 tuần. Đau bụng sau sinh, đau vết khâu, rỉ một chút nước tiểu và mệt mỏi rã rời đều thường gặp. Phần lớn những điều này sẽ ổn dần theo thời gian, nhờ nghỉ ngơi và có người giúp đỡ ở nhà. Một vài dấu hiệu cần được giúp đỡ ngay lập tức, và biết trước những dấu hiệu này giúp bạn dễ hành động hơn.
Những gì là bình thường trong các tuần đầu sau sinh?
| Vấn đề | Thường gặp |
|---|---|
| Ra máu (sản dịch) | Nhiều nhất trong vài ngày đầu, sau đó ít dần trong 4 đến 6 tuần |
| Đau bụng sau sinh | Đau quặn giống đau bụng kinh, thường xảy ra khi cho bé bú |
| Vết khâu | Lúc đầu đau; giữ sạch sẽ và khô ráo |
| Rỉ nước tiểu | Thường gặp khi bạn cười, ho hoặc cử động đột ngột |
| Cơ bụng | Có một khe hở thường khép lại vào khoảng 8 tuần |
Dịch vụ Pregnancy, Birth and Baby của Úc cho biết lúc đầu máu ra sau sinh thường có màu đỏ tươi, giống như kỳ kinh nguyệt ra nhiều. Sau đó máu chuyển sang màu nâu đỏ, nâu và cuối cùng là hồng nhạt trước khi hết hẳn, thường trong vòng 4 đến 6 tuần. Máu có thể ra nhiều hơn vào buổi sáng khi bạn thức dậy, sau khi vận động và sau khi cho bé bú mẹ. Hướng dẫn của NHS về cơ thể bạn sau sinh gợi ý dùng băng vệ sinh siêu thấm, thay thường xuyên, và không dùng tampon cho đến sau lần khám 6 tuần. Hướng dẫn này cũng mô tả những cơn đau quặn giống đau bụng kinh trong lúc cho bé bú.
Ra máu sau sinh bao nhiêu là quá nhiều?
Ra máu nhiều sau sinh được gọi là băng huyết sau sinh. Pregnancy, Birth and Baby cho biết tình trạng này có thể đe dọa tính mạng và cần được chăm sóc y tế khẩn cấp. Tình trạng này thường xảy ra nhất trong 24 giờ đầu, nhưng có thể xảy ra đến 6 tuần sau sinh.
| Điều bạn nhận thấy | Cần làm gì |
|---|---|
| Thấm đẫm một miếng băng vệ sinh sau mỗi một đến hai giờ, và trong vòng 24 giờ sau sinh | Gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương |
| Ra máu nhiều kèm chóng mặt, vã mồ hôi lạnh, tim đập nhanh hoặc khó thở | Gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương |
| Thấm đẫm một miếng băng vệ sinh sau mỗi một đến hai giờ, trong vòng 6 tuần sau sinh | Đến khoa cấp cứu |
| Cục máu đông lớn, máu ra nhiều lên đột ngột, hoặc máu chuyển lại thành màu đỏ tươi | Liên hệ ngay với nữ hộ sinh hoặc bác sĩ |
| Không chắc máu ra như vậy có bình thường không | Liên hệ ngay với nữ hộ sinh hoặc bác sĩ |
Các dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp ở người mẹ của CDC cũng bao gồm thấm đẫm một hoặc nhiều miếng băng vệ sinh trong một giờ, ra cục máu đông lớn hơn quả trứng, và dịch tiết có mùi hôi.
Chăm sóc vết khâu hoặc vết mổ sinh như thế nào?
Vết khâu hoặc vết rách. NHS gợi ý rửa vết khâu mỗi ngày bằng nước ấm sạch và thấm khô nhẹ nhàng để giúp phòng ngừa nhiễm trùng. Hãy báo cho nữ hộ sinh nếu vết khâu đau hoặc khó chịu. Nếu bạn đang cho bé bú mẹ, hãy hỏi ý kiến dược sĩ, nữ hộ sinh hoặc bác sĩ đa khoa trước khi mua thuốc giảm đau.
Sau sinh mổ. Trang về hồi phục sau sinh mổ của NHS gợi ý:
- Nhẹ nhàng làm sạch và lau khô vết mổ mỗi ngày.
- Mặc quần áo rộng và đồ lót bằng cotton.
- Uống thuốc giảm đau đều đặn theo hướng dẫn. NHS cho biết paracetamol hoặc ibuprofen thường phù hợp, nhưng không dùng aspirin khi đang cho bé bú mẹ; hãy làm theo hướng dẫn trên nhãn thuốc hoặc lời khuyên của bác sĩ.
- Đi bộ nhẹ nhàng mỗi ngày để giảm nguy cơ hình thành cục máu đông, nhưng tránh tập thể dục trong thời gian đầu.
- Chưa mang vác thứ gì nặng hơn bé, và không lái xe trong vài tuần.
NHS cho biết có thể mất khoảng 6 tuần để quay lại các hoạt động này. Hãy liên hệ với nữ hộ sinh hoặc bác sĩ đa khoa nếu vết mổ trở nên đỏ hơn, đau hơn hoặc sưng hơn, hoặc rỉ mủ hay dịch có mùi hôi. Bạn đời hoặc bạn bè có thể đảm nhận việc mang vác, lái xe và đi chợ; xem hỗ trợ từ bạn đời.
Còn chuyện đi tiểu và đi đại tiện sau sinh thì sao?
Đi tiểu. NHS gợi ý uống nhiều nước, điều này có thể giúp giảm cảm giác xót. Hãy báo cho nữ hộ sinh nếu bạn thấy rất khó đi tiểu, cảm thấy rất đau, hoặc nhận thấy có mùi khó chịu.
Hoàn toàn không thể đi tiểu thì cần được xử lý khẩn cấp hơn. Cambridge University Hospitals tại Vương quốc Anh cho biết bình thường bạn sẽ cảm thấy buồn tiểu trong vòng 4 giờ sau sinh hoặc sau khi rút ống thông tiểu. Nếu đến 6 giờ mà bạn vẫn không đi tiểu được một lượng đáng kể, có thể bạn bị bí tiểu, tình trạng này có thể gây đau, tổn thương bàng quang lâu dài và tiểu không tự chủ nếu không được điều trị. Hãy liên hệ với nữ hộ sinh hoặc khoa sản ngay trong ngày nếu bạn không thể đi tiểu hoặc chỉ đi được một ít.
Đi đại tiện. NHS gợi ý ăn trái cây, rau, ngũ cốc nguyên hạt và uống nhiều nước, và giữ một miếng băng sạch áp lên vết khâu khi đi đại tiện. Cố gắng không rặn. Hãy trao đổi với nữ hộ sinh hoặc bác sĩ đa khoa nếu bị táo bón kéo dài không khỏi, hoặc bị rỉ phân ngoài ý muốn. Nếu bị đau do trĩ, dược sĩ hoặc nữ hộ sinh có thể gợi ý một loại kem bôi.
Tập bài tập sàn chậu sau sinh như thế nào?
Rỉ một chút nước tiểu khi cười, ho hoặc cử động đột ngột là điều thường gặp sau sinh, và NHS cho biết các bài tập sàn chậu có thể giúp ích. Hướng dẫn của NHS về cơ thể bạn sau khi mang thai mô tả các bài tập này:
- Siết và nâng các cơ quanh hậu môn, bàng quang và âm đạo.
- Tiếp tục thở bình thường.
- Siết lâu, giữ tối đa 10 giây.
- Sau đó siết ngắn và nhanh cho đến khi cơ mỏi.
- Tăng dần lên 10 lần mỗi loại, ít nhất 3 lần mỗi ngày.
- Tập sau khi bạn đã đi vệ sinh xong, không tập trong lúc đang đi tiểu.
Cũng trang này cho biết khe hở giữa các cơ bụng thường khép lại khi bé được 8 tuần tuổi. Tránh gập bụng, plank, các bài tập tác động mạnh và mang vác nặng trong thời gian đầu. Nếu khe hở vẫn còn rõ sau 8 tuần, hoặc tình trạng rỉ nước tiểu không cải thiện, hãy đến gặp bác sĩ đa khoa, người có thể giới thiệu bạn đến chuyên viên vật lý trị liệu.
Những dấu hiệu cảnh báo nào sau sinh cần được giúp đỡ khẩn cấp?
Những dấu hiệu này có thể xuất hiện bất cứ lúc nào trong các tuần sau sinh. Danh sách dấu hiệu cảnh báo của CDC áp dụng cho cả năm đầu tiên sau sinh, và CDC khuyên bạn hãy cho bất kỳ nhân viên y tế nào biết rằng bạn vừa mới sinh con.
Gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương hoặc đến khoa cấp cứu ngay nếu bạn có:
- ra máu nhiều, như mô tả trong bảng ở trên
- đau ngực hoặc đau phần lưng trên, khó thở nặng, tim đập rất nhanh, hoặc bạn bị ngất; trang về thuyên tắc phổi của NHS liệt kê những dấu hiệu này là lý do cần gọi xe cấp cứu
- đau, sưng hoặc đỏ ở bắp chân của một bên chân, có thể là dấu hiệu của cục máu đông; các dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp ở người mẹ của CDC khuyên hãy đi khám ngay lập tức, và trang về huyết khối tĩnh mạch sâu của NHS cho biết nguy cơ hình thành cục máu đông cao hơn nếu bạn đã sinh con trong vòng 6 tuần qua
- dấu hiệu nhiễm trùng huyết, chẳng hạn như sốt kèm khó thở, hoặc cảm thấy lú lẫn hay rất buồn ngủ; trang về nhiễm trùng huyết của Pregnancy, Birth and Baby khuyên hãy đến cơ sở chăm sóc khẩn cấp, khoa cấp cứu hoặc gọi xe cấp cứu
Nếu bạn có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc bé, hãy gọi đường dây hỗ trợ khủng hoảng tại địa phương hoặc số điện thoại cấp cứu tại địa phương ngay.
Liên hệ ngay với nữ hộ sinh, khoa sản hoặc bác sĩ đa khoa (ngay trong ngày) nếu bạn có:
- đau dữ dội, hoặc đau bụng ngày càng tăng hoặc không hết
- nhiệt độ từ 38°C (100.4°F) trở lên, hoặc bụng đau, ấn vào thấy đau
- vết thương bị đỏ, sưng, đau hơn hoặc rỉ dịch
- đau đầu không hết, thay đổi về thị lực, hoặc nôn, đây có thể là dấu hiệu của tiền sản giật
- tay hoặc mặt sưng phù nghiêm trọng
- đau khi đi tiểu, hoặc bạn không thể đi tiểu
- dịch tiết có mùi hôi, hoặc cục máu đông lớn
Nếu bạn không thể nhanh chóng liên lạc với ai, hoặc một triệu chứng nào đó nghiêm trọng, hãy đến khoa cấp cứu hoặc gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương. Nếu bạn không chắc điều gì đó có bình thường không, khoa sản hoặc nữ hộ sinh có thể tư vấn qua điện thoại.
Hãy nêu ra trong lần khám sau sinh, hoặc sớm hơn nếu điều đó làm bạn khó chịu: rỉ nước tiểu hoặc phân, táo bón không đỡ, đau khi quan hệ tình dục, đau do trĩ, hoặc khe hở cơ bụng sau 8 tuần.
Lần khám sau sinh 6 tuần gồm những gì?
Trang về lần khám sau sinh của NHS cho biết lần khám dành cho chính bạn nên diễn ra trong khoảng 6 đến 8 tuần sau sinh. Bạn sẽ được hỏi về cảm nhận của mình, về biện pháp tránh thai, và liệu bạn còn ra máu hay đã có kinh nguyệt trở lại chưa. Bạn có thể được đề nghị kiểm tra vết khâu hoặc vết mổ. Huyết áp của bạn sẽ được kiểm tra nếu bạn gặp vấn đề trong thai kỳ hoặc ngay sau sinh.
Đây là thời điểm tốt để nói về khó khăn trong việc kiểm soát xì hơi, nước tiểu hoặc phân, đau khi quan hệ tình dục, hoặc đau ở vùng giữa âm đạo và hậu môn. Nếu lịch tầm soát ung thư cổ tử cung đến hạn trong lúc bạn mang thai, NHS cho biết lịch này nên được dời lại vào thời điểm 12 tuần sau sinh. Bạn không cần đợi đến lần khám nếu có điều gì đó khiến bạn lo lắng.
Cảm nhận của bạn cũng quan trọng như quá trình hồi phục của cơ thể. Nếu tâm trạng buồn bã hoặc lo âu kéo dài hơn 2 tuần, xem trầm cảm và lo âu sau sinh. Để đối phó với những đêm ngủ chập chờn, xem thiếu ngủ.
Nên ghi lại những gì?
Một vài ghi chú nhanh có thể giúp ích khi bạn gọi điện: bạn thay băng vệ sinh thường xuyên đến mức nào và máu có đang ít dần không, nhiệt độ của bạn nếu bạn thấy không khỏe, và cơn đau bắt đầu từ khi nào. Hãy ghi lại các câu hỏi cho lần khám sau sinh ngay khi chúng nảy ra. Đừng bao giờ chờ ghi chép xong rồi mới tìm trợ giúp khi có dấu hiệu cảnh báo.
