Trẻ sơ sinh chỉ ngủ khi được bế: lý do và những cách an toàn để vượt qua

Nếu bé sơ sinh ngủ ngon lành trong vòng tay bạn và thức giấc ngay khi chạm vào cũi, bạn không hề đơn độc. NHS cho biết, đặc biệt trong những tuần đầu, bé có thể chỉ ngủ thiếp đi trong vòng tay của bạn hoặc của người bạn đời. Điều này là bình thường, không phải là thói quen do bạn tạo ra, và thường sẽ dịu đi khi bé lớn lên. Quy tắc bắt buộc duy nhất là về bạn: chỉ bế bé đang ngủ khi bạn còn thức, và nếu bạn có thể ngủ thiếp đi, trước tiên hãy đặt bé nằm ngửa trong cũi hoặc nôi riêng của bé.

Vì sao bé sơ sinh chỉ ngủ khi được bế?

Có nhiều yếu tố cùng tác động trong những tuần đầu:

• Tam cá nguyệt thứ tư. NCT, tổ chức từ thiện hỗ trợ cha mẹ ở Vương quốc Anh, mô tả ba tháng đầu sau sinh là tam cá nguyệt thứ tư. Tổ chức này cho biết bé vừa rời khỏi bụng mẹ, nơi bé được an toàn, ấm áp và không bao giờ đói, và bé được “lập trình” sẵn để mong đợi sự quan tâm gần gũi liên tục từ cha mẹ hoặc người chăm sóc.
• Sự gần gũi giúp bé bình tĩnh. Hướng dẫn Building a happy baby của Unicef UK cho biết trẻ sơ sinh có nhu cầu mạnh mẽ được ở gần cha mẹ, và việc ôm ấp sát da cho phép bé ngửi thấy mùi của bạn và nghe thấy nhịp tim của bạn, giúp bé được an ủi và bình tĩnh.
• Phản xạ giật mình. Hướng dẫn về các phản xạ của trẻ sơ sinh của AAP mô tả phản xạ Moro (giật mình): nếu đầu bé bị xê dịch đột ngột hoặc ngả ra sau, hoặc bé nghe thấy tiếng động lớn, bé sẽ vung tay và chân ra, rồi khép hai tay lại, và có thể khóc. Phản xạ này thường mạnh nhất trong tháng đầu tiên và bắt đầu mất dần sau khoảng 2 tháng. Việc được hạ xuống cũi có thể kích hoạt phản xạ này.
• Giấc ngủ nông, ngủ động. Tresillian, dịch vụ hỗ trợ cha mẹ ở Úc, cho biết bé nhỏ cần nhiều giấc ngủ động (giấc ngủ mơ), khi bé cử động tay chân, mút và thậm chí mỉm cười. Ở giấc ngủ yên, bé hầu như không cử động và có thể khó đánh thức. Bé được đặt xuống khi đang ngủ động thường thức giấc.

Trong vòng tay bạn, bé có hơi ấm, sự đung đưa, mùi của bạn và nhịp tim của bạn. So với điều đó, một chiếc cũi phẳng và yên tĩnh là một thay đổi lớn.

Cho bé sơ sinh ngủ trên người tôi có được không?

Có, khi bạn còn thức. Unicef UK gọi quan niệm rằng bé sẽ bị hư nếu được chú ý quá nhiều là một lầm tưởng, và cho biết khi nhu cầu được yêu thương và vỗ về của bé được đáp ứng, bé sẽ bình tĩnh hơn và lớn lên tự tin hơn. Giấc ngủ ngày trên người là một cách hợp lý để vượt qua những tuần đầu, và nhiều gia đình kết hợp với những giấc ngủ trong cũi.

Điều làm cho giấc ngủ ngày trên người an toàn là người lớn, không phải tư thế. Hãy luôn thức và tỉnh táo, giữ cho mặt bé luôn nhìn thấy được, mũi và miệng bé thông thoáng, và cằm bé không tì vào ngực. Red Nose ở Úc cho biết ngủ thiếp đi khi đang nằm với bé trên ngực là không an toàn, vì tư thế đó khiến bé nằm úp mặt. Xem ngủ ngày trên người để biết cách sắp xếp giấc ngủ ngày trên người an toàn hơn và chia sẻ gánh nặng.

Làm sao để đặt bé xuống mà không làm bé thức giấc?

Việc chuyển bé xuống cũi không phải lúc nào cũng thành công, và điều đó là bình thường. Những bước sau giúp tăng khả năng thành công:

1. Chờ bé vào giấc ngủ yên. Tresillian cho biết ở giấc ngủ yên, bé sẽ không cử động nhiều và có thể khó đánh thức. Hãy để ý tay bé buông lỏng, gương mặt thư giãn và hơi thở chậm, đều. Thường phải mất một lúc sau khi bé bắt đầu thiu thiu ngủ mới đến giai đoạn này.
2. Giữ bé sát người khi hạ xuống. Ôm bé sát vào người cho đến khi bé gần chạm nệm, đỡ đầu bé để đầu không ngả ra sau, vì điều đó có thể kích hoạt phản xạ giật mình.
3. Đặt bé nằm ngửa. Trên một tấm nệm cứng, phẳng, không có vật gì để lỏng trong cũi.
4. Để tay trên người bé một lúc. Đặt một bàn tay nhẹ nhàng, vững vàng lên ngực hoặc bụng bé, rồi từ từ nhấc tay ra.
5. Chờ một chút trước khi bế bé lên. Tresillian cho biết bé thường cựa quậy và có thể khóc vào cuối một chu kỳ ngủ, mà theo Tresillian kéo dài khoảng 50 phút và có thể ngắn chỉ 30–40 phút, và gợi ý chờ một lúc hoặc dỗ lại cho bé ngủ trước khi bế bé dậy.
6. Nếu bé thức hẳn, cũng không sao. Hãy dỗ bé rồi thử lại, hoặc tận hưởng phần còn lại của giấc ngủ ngày khi bế bé và thử đặt vào cũi vào lần sau.

Nhiều gia đình thấy bắt đầu với một giấc ngủ ngày trong cũi mỗi ngày là hợp lý, thường là giấc ngủ ngày đầu tiên vào buổi sáng. Để biết những cách nhẹ nhàng giúp bé ngủ trong cũi, xem dỗ ngủ đáp ứng và suỵt và vỗ.

Có nên làm ấm cũi trước không?

Không bao giờ dùng bất kỳ nguồn nhiệt nào. Lời khuyên về chăn gối của Red Nose ở Úc cho biết không bao giờ dùng chăn điện, túi lúa mì chườm nóng hay túi chườm nước nóng cho bé. Lời khuyên về thời tiết lạnh của Lullaby Trust khuyên không dùng túi chườm nước nóng ở bất kỳ chỗ ngủ nào của bé vì chúng có thể làm bé quá nóng, và đặt cũi tránh xa lò sưởi và các nguồn nhiệt khác. Hướng dẫn về SIDS của NHS cho biết bé không bao giờ được ngủ cùng túi chườm nước nóng hoặc chăn điện.

Thay vào đó, hãy mặc cho bé phù hợp với nhiệt độ phòng. Hướng dẫn mặc đồ của Red Nose ở Úc khuyên sờ bụng bé, bụng bé nên ấm; NHS và Lullaby Trust khuyên sờ ngực hoặc gáy bé. Tay chân hơi mát là bình thường. Xem mặc đồ cho bé khi ngủ.

Quấn chũn hoặc ti giả có giúp bé ngủ trong cũi không?

Quấn chũn

Hướng dẫn về quấn chũn của AAP cho biết quấn chũn có thể là một cách hiệu quả để giúp bé bình tĩnh và dễ ngủ, và nhiều cha mẹ thấy cách này giúp ích cho bé hay bị phản xạ giật mình đánh thức. Quấn chũn an toàn nghĩa là dùng khăn quấn mỏng, quấn chặt ở ngực và lỏng ở hông, và luôn đặt bé nằm ngửa.

Hãy ngừng quấn chũn (quấn khăn) ngay khi bé có dấu hiệu cố lật. Red Nose ở Úc cũng khuyên ngừng muộn nhất là lúc 3 tháng, tùy điều nào đến trước, và AAP lưu ý một số bé bắt đầu cố lật từ khi mới 2 tháng. AAP cũng cho biết không bao giờ dùng khăn quấn có gia trọng. Xem quấn chũn để biết cách quấn từng bước và lời khuyên về sản phẩm.

Ti giả

Một số bé muốn mút để ngủ, và hướng dẫn ngủ an toàn của AAP cho biết ti giả giúp giảm nguy cơ SIDS, kể cả khi ti giả rơi ra sau khi bé đã ngủ, và bạn không cần nhét lại. Nếu bạn đang cho bú mẹ, AAP khuyên chờ đến khi việc bú mẹ đã ổn định. Xem ti giả để biết thời điểm và cách dùng an toàn.

Địu bé có phải là cách an toàn để bé ngủ ngày không?

Địu vải hoặc địu có thể giúp tay bạn được nghỉ ngơi trong khi bé vẫn ở gần bạn. Lullaby Trust cho biết tai nạn khi dùng địu vải dễ xảy ra nhất khi đường thở của bé bị chặn, do cằm bé tì vào ngực hoặc do da hay quần áo của cha mẹ che miệng và mũi bé. Cả Lullaby Trust và hướng dẫn về địu của Red Nose đều dùng danh sách kiểm tra TICKS:

Red Nose khuyên làm theo hướng dẫn sử dụng của địu vải và không dùng các sản phẩm có dạng như cái kén hoặc hình tử cung. Lullaby Trust cho biết cho bé ăn trong khi đang đi lại với bé trong địu vải là không an toàn, đặc biệt với bé dưới 4 tháng tuổi, vì vậy hãy đưa bé ra khỏi địu để cho ăn. AAP cho biết nếu bé ngủ thiếp đi trong địu vải hoặc địu, hãy chuyển bé nằm ngửa trên một bề mặt ngủ cứng càng sớm càng tốt.

Nếu tôi có thể ngủ thiếp đi khi đang bế bé thì sao?

Đây là mối nguy hiểm thực sự trong những tuần này. Bế bé đang ngủ lúc 3 giờ sáng, trên ghế sofa, sau nhiều tuần mất ngủ, chính là lúc cha mẹ dễ ngủ gật.

• Không bao giờ trên ghế sofa, ghế bành hoặc ghế ngả. Red Nose cho biết ngủ chung trên ghế sofa là cực kỳ nguy hiểm, và không bao giờ ngủ cùng bé trên ghế sofa, ghế bành hoặc ghế ngả, dù bạn mệt đến đâu. Tổ chức này giải thích rằng đệm mềm, khe hở và mép dốc có thể làm kẹt mặt hoặc người bé, và người lớn đang ngủ có thể không nhận ra. AAP cho biết nguy cơ tử vong liên quan đến giấc ngủ cao hơn tới 67 lần khi bé ngủ cùng người khác trên những bề mặt này, và NHS khuyên không ngủ trên ghế sofa hoặc ghế bành cùng bé.
• Đặt bé xuống trước khi bạn thấy buồn ngủ. Red Nose cho biết điều an toàn nhất là đặt bé vào chỗ ngủ an toàn riêng của bé trước khi bạn ngủ thiếp đi. Cũi hoặc nôi riêng của bé đặt trong phòng bạn, ít nhất trong 6 tháng đầu, cả ngày lẫn đêm, là chỗ ngủ an toàn.
• Cho ăn trên giường vào ban đêm. AAP cho biết nếu bạn đưa bé lên giường để cho ăn hoặc dỗ bé, hãy đặt bé trở lại chỗ ngủ riêng của bé trước khi bạn đi ngủ, và nếu bạn có thể ngủ gật, hãy bỏ gối và chăn có thể che phủ bé. Xem ngủ chung giường.
• Thay phiên nhau. NHS gợi ý nhờ người bạn đời giúp đỡ, và nếu bạn chỉ có một mình, hãy nhờ bạn bè hoặc người thân đến ở vài ngày để bạn có thể ngủ. Một người lớn bế bé trong khi người kia ngủ một giấc đàng hoàng, rồi đổi phiên.
• Biết những thời điểm dễ xảy ra rủi ro. Các cữ ăn đêm, sáng sớm, và bất cứ lúc nào bạn đã uống rượu bia hoặc dùng thuốc gây buồn ngủ. Khi đó, hãy đặt bé vào cũi, hoặc trao bé cho một người lớn khác đang thức.

Bé sẽ chỉ ngủ khi được bế trong bao lâu?

Điều này khác nhau ở mỗi bé, nên không có một mốc ngày cụ thể. AAP cho biết phản xạ giật mình bắt đầu mờ dần sau khoảng 2 tháng, Sleep Foundation cho biết giấc ngủ của trẻ sơ sinh bắt đầu liền mạch hơn vào khoảng 2 tháng, và NCT mô tả tam cá nguyệt thứ tư là ba tháng đầu. Nhiều gia đình thấy việc cho bé ngủ trong cũi dễ dàng hơn ở đâu đó trong những tháng đầu này, trong khi một số bé vẫn thích được bế lâu hơn. Tập cho bé một giấc ngủ trong cũi mỗi ngày giúp giữ cánh cửa mở mà không cần giằng co.

Khi nào tôi nên tìm trợ giúp?

Gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương ngay nếu bé:

• mềm rũ, buồn ngủ hơn nhiều so với thường lệ, khó đánh thức hoặc không thể đánh thức
• khó thở, thở rên, hoặc co rút dưới xương sườn hay ở bụng
• có da, môi hoặc lưỡi màu xanh tím, xám, rất nhợt nhạt hoặc loang lổ
• khóc yếu, khóc the thé hoặc khóc liên tục, hoặc tiếng khóc không giống tiếng khóc bình thường của bé
• dưới 3 tháng tuổi và có nhiệt độ từ 38°C (100.4°F) trở lên
• được phát hiện gục người với cằm tì vào ngực trong địu vải hoặc ghế ngồi và không thở bình thường

Những dấu hiệu này lấy từ hướng dẫn tìm trợ giúp y tế khẩn cấp của NHS, và điểm về tư thế gục người dựa theo cảnh báo của Lullaby Trust rằng cằm tì vào ngực có thể chặn đường thở của bé. Nếu bạn thấy bé gục người, hãy bế bé ra và đặt bé nằm ngửa trên một bề mặt cứng, phẳng ngay lập tức.

Hãy tìm trợ giúp y tế trong ngày hôm nay nếu bé từ chối cữ ăn hoặc ăn ít hơn nhiều so với thường lệ, hoặc có ít tã ướt hơn thường lệ.

Hãy trao đổi với bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em nếu bé lúc nào cũng chỉ ngủ khi được bế và bạn đang gặp khó khăn, hoặc bé khóc nhiều và khó dỗ (xem colic và giai đoạn khóc PURPLE). bác sĩ của bạn hoặc dịch vụ sức khỏe trẻ em tại địa phương cũng có thể giúp bạn lên kế hoạch cho những đêm an toàn hơn.

Nếu bạn có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc bé, hãy đặt bé an toàn trong cũi và gọi đường dây hỗ trợ khủng hoảng tại địa phương hoặc số điện thoại cấp cứu tại địa phương ngay.