Nếu bé sơ sinh ngủ ngon lành trên người bạn và thức giấc ngay khi bạn đặt bé xuống, điều đó rất thường gặp. NHS cho biết, đặc biệt trong những tuần đầu, bạn có thể thấy bé chỉ ngủ thiếp đi trong vòng tay của bạn hoặc của người bạn đời. Bế bé khi bé ngủ ngày là điều bình thường và không phải thói quen xấu. Quy tắc bắt buộc duy nhất là bạn phải thức: nếu bạn có thể ngủ thiếp đi, trước tiên hãy đặt bé nằm ngửa trong cũi hoặc nôi riêng của bé.
Hướng dẫn này nói về lý do bé ngủ ngày trên người, cách giữ an toàn, việc địu bé, cách chuyển bé đang ngủ sang cũi và cách chia sẻ gánh nặng. Để xem danh sách kiểm tra đầy đủ về ngủ an toàn, hãy xem ngủ an toàn.
Vì sao bé sơ sinh chỉ chịu ngủ ngày trên người bạn?
Được bế là lúc bé cảm thấy an toàn nhất. Hướng dẫn Building a happy baby của Unicef UK cho biết trẻ sơ sinh có nhu cầu mạnh mẽ được ở gần cha mẹ, và việc ôm ấp sát da cho phép bé ngửi thấy mùi của bạn và nghe thấy nhịp tim của bạn, giúp bé được an ủi và bình tĩnh.
Giấc ngủ của trẻ sơ sinh cũng nông và dễ thay đổi. Một bài tổng quan về giấc ngủ của Royal Children's Hospital Melbourne cho biết trẻ sơ sinh dành khoảng một nửa thời gian ngủ ở giấc ngủ nông, ngủ động, khi bé có thể trông bồn chồn, rên hoặc mở mắt. Bài tổng quan cũng cho biết nhịp ngủ – thức của trẻ sơ sinh phụ thuộc phần lớn vào việc bé đang đói hay no. Vì vậy, bé được đặt xuống khi đang ngủ nông, hoặc khi gần đến cữ ăn, thường thức giấc nhanh.
NHS cho biết trẻ sơ sinh có thể ngủ tổng cộng khoảng 18 giờ mỗi ngày, thành từng quãng ngắn giữa các cữ ăn. Đó là rất nhiều giấc ngủ ngày phải bế, vì vậy việc cho bé ngủ ngày trên người có thể chiếm trọn thời gian của bạn trong những tuần đầu. Xem nhịp ngủ của trẻ sơ sinh để biết thêm.
Cho bé ngủ ngày trên người có phải là thói quen xấu không?
Không. Unicef UK gọi quan niệm rằng bé sẽ bị hư nếu được chú ý quá nhiều là một lầm tưởng, và cho biết bạn không thể làm hư bé vì yêu thương bé quá nhiều. Bài tổng quan của RCH lưu ý rằng không có một cách đúng duy nhất để bé ngủ hay được dỗ ngủ, và mô tả một số gia đình chọn vỗ về cho bé ngủ trong bao lâu bé còn cần.
Cũng đúng là bé có thể quen với một cách dỗ ngủ nào đó. Nếu cho bé ngủ ngày trên người phù hợp với bạn, không cần phải dừng lại. Nếu bạn muốn bé ngủ ngày trong cũi nhiều hơn, bạn có thể tập dần, song song với những giấc ngủ ngày trên người, khi bạn sẵn sàng. Nhiều gia đình kết hợp cả hai: một giấc ngủ ngày trong cũi vào buổi sáng và một giấc ngủ ngày trên người vào cuối buổi chiều, khi bé thường quấy nhất.
Làm thế nào để giấc ngủ ngày trên người an toàn hơn?
- Luôn thức và tỉnh táo. Red Nose cho biết nếu bạn thấy buồn ngủ khi đang bế bé, điều an toàn nhất là đặt bé vào chỗ ngủ an toàn riêng của bé trước khi bạn ngủ thiếp đi. AAP cũng khuyên tránh ngủ thiếp đi cùng bé ở bất kỳ đâu ngoài một chỗ ngủ an toàn.
- Không bao giờ trên ghế sofa, ghế bành hoặc ghế ngả lưng. Red Nose khuyên đừng bao giờ ngủ cùng bé ở bất kỳ chỗ nào trong số này, dù bạn mệt đến đâu. NICHD Safe to Sleep cho biết ghế dài và ghế bành không bao giờ là nơi an toàn cho bé ngủ. AAP cho biết nguy cơ cao hơn tới 67 lần khi bé ngủ cùng người khác trên ghế dài hoặc ghế bành mềm, và Lullaby Trust đưa ra con số cao hơn tới 50 lần đối với nguy cơ hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS).
- Không nằm xuống khi bé đang ở trên ngực bạn. Red Nose cho biết ngủ thiếp đi khi đang nằm với bé trên ngực là không an toàn, vì tư thế đó khiến bé nằm úp mặt xuống, làm hạn chế hơi thở.
- Giữ đường thở thông thoáng. Hãy chắc chắn rằng bạn nhìn thấy mặt bé, mũi và miệng bé không bị ép vào người bạn hay bị quần áo hoặc chăn che, và cằm bé không gục xuống ngực.
- Biết những lúc bạn dễ buồn ngủ. Các cữ ăn đêm, sáng sớm, hoặc khi bạn đã uống rượu bia hay dùng thuốc gây buồn ngủ là những lúc bạn dễ ngủ gật hơn. Khi đó, hãy đặt bé vào cũi, hoặc trao bé cho một người lớn khác đang thức.
- Để cũi hoặc nôi ở gần. NHS khuyên cho bé ngủ cùng phòng với bạn trong ít nhất 6 tháng đầu, cả ban ngày lẫn ban đêm, và NICHD cũng khuyên ngủ chung phòng trong ít nhất 6 tháng. Một chiếc nôi đặt gần giúp bạn dễ dàng đặt bé xuống.
Nếu bạn thức dậy và nhận ra mình đã ngủ thiếp đi khi bé đang ở trên giường của bạn, NICHD khuyên chuyển bé về chỗ ngủ riêng của bé ngay khi bạn thức dậy. Đừng cảm thấy xấu hổ nếu điều này xảy ra; hãy sắp xếp phòng để lần sau việc đặt bé xuống dễ dàng hơn.
Địu bé có phải là cách an toàn để bé ngủ ngày trên người không?
Địu vải và địu giúp giữ bé sát bên bạn mà tay bạn vẫn rảnh, và Unicef UK cho biết địu vải có thể giúp bé cảm thấy an toàn. Chúng cần được dùng cẩn thận, nhất là với bé còn nhỏ. Lullaby Trust cho biết nguy cơ tai nạn khi dùng địu vải dường như cao nhất khi đường thở của bé bị chặn, do cằm bé tì vào ngực hoặc do vải hay cơ thể cha mẹ che mũi và miệng bé.
Cả Lullaby Trust và Red Nose đều dùng danh sách kiểm tra TICKS:
- Tight (Chặt): đủ vừa khít để ôm bé sát vào người bạn.
- In view at all times (Luôn nhìn thấy): bạn có thể nhìn thấy mặt bé chỉ bằng cách liếc xuống.
- Close enough to kiss (Đủ gần để hôn): bạn có thể hôn lên đỉnh đầu bé bằng cách cúi đầu về phía trước.
- Keep chin off the chest (Giữ cằm không chạm ngực): bé không bao giờ bị cuộn tròn đến mức cằm tì vào ngực.
- Supported back (Lưng được đỡ): lưng bé được đỡ ở tư thế tự nhiên, bụng và ngực áp vào người bạn.
Red Nose cũng khuyên làm theo hướng dẫn sử dụng của địu vải và không dùng các sản phẩm có dạng như cái kén hoặc hình tử cung. Lullaby Trust cho biết cho bé ăn trong khi đang đi lại với bé trong địu vải là không an toàn, đặc biệt với bé dưới bốn tháng tuổi, bé sinh non hoặc bé có vấn đề sức khỏe, vì vậy hãy đưa bé ra khỏi địu để cho ăn. Hướng dẫn về SIDS của NHS bổ sung rằng vải địu không được che đầu bé. AAP cho biết nếu bé ngủ thiếp đi trong địu vải hoặc địu, cần chuyển bé nằm ngửa trên một bề mặt ngủ cứng càng sớm càng tốt.
Làm thế nào để chuyển bé đang ngủ sang cũi?
Việc chuyển bé dễ dàng hơn khi bé đang ngủ sâu hơn. Dịch vụ hỗ trợ nuôi dạy con của Úc Tresillian mô tả giấc ngủ yên là giai đoạn bé hầu như không cử động và có thể khó đánh thức, còn trong giấc ngủ động, bé cử động tay chân, mút và thậm chí mỉm cười.
- Chờ bé vào giấc ngủ yên. Hãy để ý tay chân nằm yên, gương mặt thư giãn và hơi thở chậm, đều trước khi bạn di chuyển.
- Hạ bé xuống từ từ, giữ bé sát người bạn cho đến khi bé gần chạm nệm.
- Đặt bé nằm ngửa, trên nệm cứng, phẳng, không có vật gì để lỏng trong cũi.
- Giữ tay trên người bé một lúc, ấn nhẹ lên ngực hoặc bụng bé, rồi từ từ nhấc tay ra.
- Ở gần bé một hai phút. Nếu bé cựa quậy, hãy thử suỵt hoặc vỗ nhẹ trước khi bế bé lên.
- Nếu bé thức hẳn, điều đó cũng không sao. Bế bé lên, dỗ bé và thử lại, hoặc tận hưởng phần còn lại của giấc ngủ ngày khi bế bé và thử đặt bé vào cũi ở giấc ngủ tiếp theo.
Nhiều gia đình bắt đầu với một giấc ngủ ngày trong cũi mỗi ngày, thường là giấc ngủ ngày đầu tiên trong ngày. Để có thêm ý tưởng dỗ ngủ, hãy xem dỗ ngủ đáp ứng và giấc ngủ ngày ngắn.
Làm thế nào để cùng nhau chia sẻ gánh nặng?
Những giấc ngủ ngày trên người vừa đáng yêu vừa mệt mỏi. Một vài điều có thể giúp ích:
- Thay phiên nhau. Người bạn đời, ông bà hoặc một người bạn đáng tin cậy có thể bế bé trong một số giấc ngủ ngày để bạn nghỉ ngơi hoặc ăn uống.
- Nghỉ ngơi khi có người khác bế bé. NHS gợi ý cố gắng ngủ khi bé ngủ, điều này hiệu quả nhất nếu bé nằm trong cũi hoặc ở với một người lớn khác đang thức.
- Đưa bé đi dạo. Đẩy xe đưa bé đi dạo giúp tay bạn được nghỉ; nếu bé vẫn ngủ khi bạn về đến nhà, hãy chuyển bé vào cũi.
- Chuẩn bị một góc cho giấc ngủ ngày trên người. Nước uống, đồ ăn nhẹ, sạc điện thoại và thứ gì đó để đọc hoặc xem giúp bạn luôn tỉnh táo và thoải mái.
Xem hỗ trợ từ người bạn đời và thiếu ngủ để biết thêm.
Khi nào nên tìm trợ giúp?
Hãy dùng hướng dẫn trợ giúp khẩn cấp của NHS để nhận biết các dấu hiệu bệnh nặng.
Gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương ngay nếu bé:
- khó thở, thở rất nhanh, thở rên hoặc hóp bụng khi thở
- có da, môi hoặc lưỡi màu xanh tím, xám, tái nhợt hoặc loang lổ
- mềm rũ, khó đánh thức hoặc không thể đánh thức
- đang bị co giật (lên cơn giật)
- dưới 3 tháng tuổi và có nhiệt độ từ 38°C (100.4°F) trở lên
- buồn ngủ hơn nhiều so với bình thường và không chịu ăn
Hãy tìm lời khuyên y tế trong ngày (bác sĩ đa khoa hoặc đường dây tư vấn sức khỏe tại địa phương) nếu bé từ chối các cữ ăn hoặc ăn ít hơn nhiều so với bình thường, hoặc có ít tã ướt hơn bình thường.
Hãy nhắc đến điều này ở lần khám tới với bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em nếu bé chỉ chịu ngủ khi được bế và bạn đang gặp khó khăn, hoặc nếu bé khóc nhiều và khó dỗ (xem colic và giai đoạn khóc PURPLE). Nếu bạn mệt đến mức khó đương đầu, hãy tìm sự giúp đỡ từ bác sĩ của bạn hoặc dịch vụ sức khỏe trẻ em tại địa phương. Nếu bạn có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc bé, hãy đặt bé an toàn trong cũi và gọi đường dây hỗ trợ khủng hoảng tại địa phương hoặc số điện thoại cấp cứu tại địa phương.
