Bé ngủ ngày ngắn: vì sao bé chỉ chợp mắt và điều gì giúp ích

Nếu bé thức giấc sau khoảng nửa tiếng ở gần như mọi giấc ngủ ngày, bạn không hề làm sai điều gì. Chu kỳ ngủ của bé kéo dài khoảng 20–50 phút, so với khoảng 90 phút ở người lớn, theo một bài tổng quan về giấc ngủ của Royal Children's Hospital Melbourne. Bài tổng quan này cũng lưu ý rằng nhiều bé chỉ "chợp mắt" (cat nap) trong một chu kỳ ngủ suốt năm đầu đời. Giấc ngủ ngày ngắn chỉ cần khắc phục nếu bé thức dậy quấy khóc và vẫn còn mệt, hoặc cả ngày của bé bị đảo lộn vì điều đó.

Hướng dẫn này giải thích vì sao bé chỉ chợp mắt ngắn, điều gì là bình thường ở từng độ tuổi, nên thử những gì, và khi nào giấc ngủ ngày ngắn vẫn ổn như vậy. Để biết bé cần bao nhiêu giấc ngủ ngày, hãy xem giấc ngủ ngày và các giai đoạn chuyển đổi.

Giấc ngủ ngày của bé nên kéo dài bao lâu?

Khoảng bình thường rất rộng, và độ dài giấc ngủ ngày thay đổi nhiều trong năm đầu đời.

Nguồn: Tresillian, bài tổng quan của RCH, và KidsHealth về bé 4 đến 7 tháng tuổi và bé 8 đến 12 tháng tuổi.

Tổng thời gian ngủ quan trọng hơn bất kỳ giấc ngủ ngày riêng lẻ nào. American Academy of Sleep Medicine khuyến nghị 12–16 giờ mỗi 24 giờ, bao gồm cả giấc ngủ ngày, cho bé từ 4–12 tháng tuổi. Một bé ngủ ngày ngắn nhưng ngủ đêm tốt có thể đã ngủ đủ.

Vì sao bé thức giấc sau một chu kỳ ngủ?

Bé chuyển qua lại giữa giấc ngủ động và giấc ngủ yên. Trong giấc ngủ động, bé cử động tay chân, mút và thậm chí mỉm cười; trong giấc ngủ yên, bé hầu như không cử động, Tresillian giải thích. Bài tổng quan của RCH bổ sung rằng trẻ sơ sinh dành khoảng một nửa thời gian ngủ ở giấc ngủ nông, ngủ động, lúc bé có thể trông bồn chồn, rên rỉ hoặc mở mắt.

Ở cuối mỗi chu kỳ có một giai đoạn ngủ nông hơn, lơ mơ hơn. Người lớn thường trở mình và chìm vào chu kỳ tiếp theo mà không nhận ra. Thay vào đó, nhiều bé tỉnh hẳn, nhất là khi có điều gì đó đã thay đổi kể từ lúc bé ngủ thiếp đi, chẳng hạn bé không còn được đung đưa hay cho ăn nữa. Tresillian cho biết chu kỳ ngủ trung bình khoảng 50 phút nhưng có thể chỉ 30–40 phút, đó là lý do rất nhiều giấc ngủ ngày kết thúc vào khoảng thời điểm đó.

Điều gì khiến bé ngủ ngày ngắn?

Thường thì đơn giản là do độ tuổi và chu kỳ ngủ ngắn của trẻ nhỏ. Khi bé thức dậy quấy khóc và rõ ràng vẫn còn mệt, đây là những nguyên nhân thường gặp:

• Quá mệt. Better Health Channel khuyên nên dỗ bé ngủ trước khi bé trở nên quá mệt và bứt rứt. Nationwide Children's Hospital cảnh báo rằng cắt bớt giấc ngủ ngày để giúp bé ngủ đêm sẽ dẫn đến tình trạng quá mệt và một đêm ngủ khó khăn hơn. Xem bé bị quá mệt.
• Chưa đủ buồn ngủ. Bé được đặt xuống ngủ quá sớm, trước khi có dấu hiệu buồn ngủ, có thể chỉ ngủ một chu kỳ rồi thức dậy, sẵn sàng chơi. Xem khoảng thức.
• Đói. Bài tổng quan của RCH cho biết chu kỳ ngủ–thức của trẻ sơ sinh phụ thuộc phần lớn vào việc bé đang đói hay no. Red Nose lưu ý rằng bé khó có thể ngủ được nếu vẫn còn đói.
• Ánh sáng và tiếng ồn. Ở bé lớn hơn, nhịp sinh hoạt hằng ngày và môi trường xung quanh như ánh sáng và tiếng ồn đóng vai trò lớn hơn nhiều đối với giấc ngủ, theo RCH. Better Health gợi ý một căn phòng tối, yên tĩnh cho giấc ngủ ngày.
• Khó chịu. NHS cho biết bị quá nóng hoặc quá lạnh có thể làm gián đoạn giấc ngủ. Tã ướt, đầy hơi hoặc nghẹt mũi cũng có thể làm bé thức giấc.
• Một bước chuyển trong phát triển. Giấc ngủ ngày thường chao đảo quanh giai đoạn thoái lui giấc ngủ 4 tháng, khi bé học lật, hoặc khi bé ốm hay mọc răng.

Làm thế nào để giúp bé ngủ ngày lâu hơn?

Hãy bắt đầu với một hoặc hai thay đổi và duy trì chúng một thời gian trước khi đánh giá. Bài tổng quan của RCH lưu ý rằng việc thay đổi nếp ngủ có thể mất từ 3–14 ngày.

1. Dừng lại và lắng nghe. Nhiều bé ọ ẹ, vặn mình hoặc kêu lên khi tỉnh dần ra khỏi một chu kỳ. Tresillian gợi ý rằng chờ thêm một chút hoặc dỗ bé ngủ lại có thể giúp bé ngủ tiếp.
2. Dỗ bé ngủ lại trong cũi. Dỗ ngủ lại một bé thức giấc sau một chu kỳ ngủ là một trong những cách mà bài tổng quan của RCH liệt kê. Tresillian mô tả việc bắt đầu bằng một chút hỗ trợ và tăng dần khi cần, ví dụ suỵt nhẹ, rồi vỗ nhẹ. Xem dỗ ngủ đáp ứng.
3. Làm cho căn phòng thuận lợi cho giấc ngủ ngày. Làm tối phòng và giữ yên tĩnh, như Better Health gợi ý. Red Nose cho biết tiếng ồn trắng có thể giúp ích cho một số bé, dù bằng chứng còn hạn chế; nếu bạn dùng, hãy để âm lượng nhỏ và đặt ở phía bên kia phòng.
4. Xem lại thời điểm. Để ý các dấu hiệu buồn ngủ như nhìn chằm chằm, cau mày, ngáp và mất hứng thú với đồ chơi, những dấu hiệu mà Better Health liệt kê, và điều chỉnh thời gian thức từng chút một.
5. Cho bé ăn trước nếu bé đói. Một số gia đình cho bé ăn sớm hơn giấc ngủ ngày một chút thay vì dùng cữ ăn làm cách để bé ngủ; cho bé ăn đến khi ngủ thiếp đi cũng là điều bình thường, vì vậy hãy làm theo cách phù hợp với bạn.
6. Chọn một giấc ngủ ngày để tập. Nhiều gia đình thấy một giấc ngủ ngày, thường là giấc đầu tiên trong ngày, dễ kéo dài hơn giấc cuối chiều, vốn dĩ thường ngắn.
7. Biết khi nào nên dừng. Nếu đã thử dỗ ngủ lại một cách hợp lý mà vẫn chưa được, hãy bế bé dậy, cho bé thức một lúc và thử lại ở giấc ngủ tiếp theo hoặc cho bé đi ngủ tối sớm hơn.

Giữ an toàn khi dỗ ngủ lại

Mỗi lần dỗ ngủ lại đều tuân theo cùng những nguyên tắc như bất kỳ giấc ngủ nào. NICHD Safe to Sleep khuyên đặt bé nằm ngửa khi ngủ ngày và ngủ đêm, trên bề mặt chắc, phẳng, không có đồ vật mềm. KidsHealth cho biết một khi bé đã lật được cả hai chiều một cách ổn định, bé có thể nằm ở tư thế bé tự chọn. NICHD khuyên ngừng quấn chũn khi bé bắt đầu lật. Nếu bé ngủ thiếp đi trên người bạn để ngủ nốt giấc ngày, hãy xem ngủ ngày trên người cha mẹ để biết cách làm điều đó an toàn.

Khi nào giấc ngủ ngày ngắn vẫn ổn?

Giấc ngủ ngày ngắn vẫn ổn khi bé:

• thức dậy vui vẻ hoặc nhanh chóng dịu lại khi được cho ăn hoặc ôm ấp
• chịu được đến giấc ngủ tiếp theo mà không quấy khóc, cáu kỉnh
• ăn tốt và tăng trưởng như mong đợi
• ngủ đêm khá ổn

Nationwide Children's mô tả tổng thời gian ngủ ngày là 2–5 giờ cho bé từ 2–12 tháng tuổi, có thể chia thành nhiều giấc ngủ ngày ngắn cũng như ít giấc dài hơn. Nếu bé đang phát triển tốt và bạn vẫn xoay xở được, việc để yên những giấc ngủ ngày ngắn và để chúng tự thay đổi theo độ tuổi là điều hợp lý.

Nên ghi lại những gì trong nhật ký giấc ngủ?

Trong một tuần, hãy ghi lại giờ bắt đầu và kết thúc mỗi giấc ngủ ngày, bé đã ngủ thiếp đi như thế nào, bé thức dậy ra sao (vui vẻ hay quấy khóc), giờ của cữ ăn gần nhất và giờ đi ngủ. Những quy luật như quãng thức dài trước các giấc ngủ ngày ngắn, hoặc chỉ ngủ ngày ngắn trong phòng sáng, thường hiện ra rất rõ. Nhật ký này cũng hữu ích để mang theo khi gặp bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em.

Khi nào nên tìm trợ giúp về giấc ngủ ngày ngắn?

Bản thân giấc ngủ ngày ngắn hiếm khi là vấn đề y tế. Hãy dùng hướng dẫn trợ giúp y tế khẩn cấp của NHS để biết các dấu hiệu bệnh nặng.

Gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương ngay nếu bé:

• khó đánh thức, không thể đánh thức, hoặc mềm nhũn
• khó thở, thở rất nhanh, rên hừ hừ hoặc bụng bị hóp vào khi thở
• có da, môi hoặc lưỡi xanh tím, xám, nhợt nhạt hoặc nổi vân
• đang lên cơn co giật
• dưới 3 tháng tuổi và có nhiệt độ từ 38°C (100.4°F) trở lên

Hỏi ý kiến bác sĩ ngay trong ngày (bác sĩ đa khoa của bạn hoặc đường dây tư vấn sức khỏe tại địa phương) nếu bé không ăn, có ít tã ướt hơn bình thường, hoặc có vẻ bị đau mỗi lần thức giấc.

Hãy nhắc đến điều này trong lần khám tới với bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em nếu bé quấy khóc và quá mệt hầu hết các ngày trong nhiều tuần, khó dỗ ngủ ở gần như mọi giấc ngủ, hoặc bạn thấy khó xoay xở. Bài tổng quan của RCH lưu ý rằng nỗi lo của cha mẹ về giấc ngủ của con là một lý do chính đáng để trao đổi với chuyên gia, và các đường dây hỗ trợ nuôi con (bác sĩ của bạn hoặc dịch vụ sức khỏe trẻ em tại địa phương) cũng có thể giúp bạn. Nếu có lúc nào bạn cảm thấy mình có thể làm hại bản thân hoặc bé, hãy đặt bé an toàn vào cũi và gọi đường dây hỗ trợ khủng hoảng tại địa phương hoặc số điện thoại cấp cứu tại địa phương.