Dutjesovergangen bij baby's: hoeveel dutjes per leeftijd en wanneer er een wegvalt

Baby's beginnen hun leven met slaap verspreid over dag en nacht, en komen daarna geleidelijk uit op drie dutjes, dan twee en dan één. De gids over dutjes van KidsHealth zegt dat de meeste baby's van 4–12 maanden twee tot drie dutjes overdag doen, en dat de meeste peuters tegen 18 maanden naar één dutje gaan. Veel kinderen stoppen daarna ergens in de kleuterjaren (3–5) met het laatste dutje. Het precieze moment verschilt sterk, dus de signalen van je baby zijn belangrijker dan een verjaardag.

Deze gids is het overzicht. Elke overgang na de eerste heeft een eigen pagina: van drie naar twee dutjes, van twee dutjes naar één en stoppen met het laatste dutje. Voor volledige schema's per leeftijd, zie slaapschema per leeftijd en wakkertijden.

Hoeveel dutjes heeft een baby op elke leeftijd nodig?

De tabel brengt samen wat verschillende gezondheidsdiensten voor kinderen beschrijven. Zie het als het gebruikelijke bereik, niet als een doel.

Bronnen: Nationwide Children's Hospital, het overzicht over slaap van het Royal Children's Hospital Melbourne, KidsHealth over baby's van 4 tot 7 maanden, baby's van 8 tot 12 maanden en kinderen van 1 tot 2 jaar.

Dutjes zijn onderdeel van de totale slaap, geen extraatje. De American Academy of Sleep Medicine raadt van 4 tot 12 maanden 12–16 uur per 24 uur aan (dutjes meegerekend), van 1 tot 2 jaar 11–14 uur en van 3 tot 5 jaar 10–13 uur. Naarmate de nachtslaap langer wordt, wordt het deel overdag kleiner, en dat is wat elke overgang in gang zet.

Hoe lang duren dutjes van baby's meestal?

De lengte van dutjes verschilt meer dan het aantal. KidsHealth zegt dat sommige baby's van 8–12 maanden 30 minuten slapen, terwijl andere tot 2 uur slapen. Het Royal Children's Hospital beschrijft slaapmomenten overdag van elk tot twee uur van 2–6 maanden, en in totaal 2–3 uur slaap overdag van 7–12 maanden, meestal verdeeld over een ochtend- en een middagslaapje. Nationwide Children's houdt voor baby's van 2–12 maanden een totale slaap overdag aan van 2 tot 5 uur.

Korte dutjes komen vaak voor, vooral in het begin. De slaapcyclus van een baby duurt ongeveer 20–50 minuten, tegenover ongeveer 90 minuten bij een volwassene, en het RCH-overzicht merkt op dat veel baby's in het eerste jaar een ‘hazenslaapje’ van één cyclus doen. Zijn korte dutjes het grootste struikelblok, zie dan korte dutjes en hazenslaapjes.

Wat zijn de signalen dat er een dutjesovergang aankomt?

Een overgang is een patroon, niet één dag. Doorkomende tandjes, ziekte, een groeispurt of een slaapregressie kunnen de dutjes allemaal een paar dagen door elkaar gooien zonder dat er een dutje hoeft te verdwijnen. Signalen die veel gezinnen in een week of twee opmerken:

• Je baby verzet zich tegen een dutje of speelt erdoorheen, terwijl dat dutje eerst makkelijk ging. KidsHealth zegt dat een peuter die zich tegen het ochtenddutje verzet waarschijnlijk klaar is voor alleen een middagdutje.
• Een dutje wordt steeds korter, of het duurt lang voordat je baby in slaap valt.
• Het laatste dutje van de dag loopt uit en maakt de bedtijd later. Het Better Health Channel merkt op dat een middagdutje te dicht bij bedtijd de nachtslaap kan verstoren.
• Je baby blijft langer vrolijk en alert, zonder de signalen van vermoeidheid die je baby eerst op dat moment liet zien.
• De nachtslaap of het wakker worden 's ochtends begint te verschuiven, zonder ziekte die het verklaart.

Het helpt om een week of twee de begin- en eindtijden van dutjes te noteren, hoe lang het duurde voordat je baby bij elk dutje in slaap viel, de bedtijd en de tijd van wakker worden 's ochtends. Zo zie je makkelijker het verschil tussen een echte verschuiving en een reeks lastige dagen, en heeft een huisarts of jeugdverpleegkundige iets concreets om naar te kijken.

Wanneer gaan baby's van vier naar drie dutjes?

De overstap van vier naar drie dutjes gebeurt meestal in de eerste maanden. Nationwide Children's zegt dat baby's van 2 maanden twee tot vier dutjes doen, en het RCH beschrijft twee of drie slaapmomenten overdag van 2–6 maanden, dus het vierde dutje valt meestal ergens tussen die momenten weg, naarmate je baby langere wakkere periodes aankan. Er is niet één juiste week voor.

Signalen dat je baby er misschien klaar voor is: het laatste hazenslaapje van de dag lukt moeilijk, het maakt de bedtijd laat, of de dutjes worden steeds langer zodat er voor bedtijd geen vier meer passen.

Zo ga je van vier naar drie dutjes

1. Let op een vast patroon van ongeveer een week voordat je iets verandert.
2. Rek de wakkertijd voorzichtig op. Schuif het eerste dutje om de paar dagen een beetje later in plaats van in één keer, en let op signalen van vermoeidheid zoals staren, fronsen of gapen.
3. Houd het laatste dutje kort zodat het ruim voor bedtijd afgelopen is.
4. Kies op dagen met korte dutjes voor een vroegere bedtijd. Leveren de drie dutjes samen niet veel op, vervroeg de bedtijd dan een beetje in plaats van laat in de avond nog een dutje toe te voegen.
5. Reken op een paar wisselende weken. Het RCH merkt op dat ouders weken met wisselende slaappatronen kunnen zien terwijl kinderen wennen, dus het is prima om een vierde hazenslaapje aan te bieden op een dag dat je baby dat duidelijk nodig heeft.

Voorbeelddag met drie dutjes (ongeveer 4–6 maanden): pas het aan je baby aan

Dit is een verzonnen voorbeeld op basis van de bereiken hierboven, geen doel. Voor een vollediger beeld op deze leeftijd, zie het slaapschema voor 3–5 maanden.

Wanneer gaan baby's van drie naar twee dutjes?

De meeste baby's gaan ergens in de tweede helft van het eerste jaar van drie naar twee dutjes. KidsHealth beschrijft minstens twee dutjes van 4–7 maanden en twee dutjes voor de meeste baby's van 8–12 maanden. Het gebruikelijke signaal is een derde hazenslaapje laat in de middag dat een strijd wordt of de bedtijd laat maakt. Zie van drie naar twee dutjes voor signalen dat je baby eraan toe is, stappen en voorbeelddagen.

Wanneer gaan peuters naar één dutje?

KidsHealth zegt dat de meeste peuters rond 18 maanden, of soms eerder, hun twee dutjes samenvoegen tot één middagdutje, en het RCH-overzicht beschrijft dezelfde verschuiving rond 18 maanden. Het is vaak de hobbeligste overgang, met weken waarin dagen met één dutje en dagen met twee dutjes elkaar afwisselen. Zie van twee dutjes naar één.

Wanneer stoppen kinderen helemaal met dutten?

Het laatste dutje verdwijnt meestal in de kleuterjaren. KidsHealth zegt dat veel kinderen van 3–5 jaar stoppen met hun middagdutje, terwijl het Better Health Channel zegt dat kinderen tot ongeveer 2½ à 3 jaar nog een dutje overdag nodig hebben, ook als ze 's nachts goed slapen. Als het dutje verdwijnt, helpen rusttijd en een vroegere bedtijd. Zie stoppen met het middagdutje en slaap bij peuters.

Waar doet mijn baby een dutje, en is de kinderwagen of het autostoeltje oké?

Voor dutjes gelden elke keer dezelfde regels voor veilig slapen als voor de nachtslaap.

• Op de rug, bij elk slaapmoment. Het advies over wiegendood van de NHS zegt dat je dat advies volgt wanneer je baby slaapt, dus ook bij dutjes overdag.
• Een stevige, vlakke, lege ondergrond. Gebruik een bedje of wiegje met een stevig, vlak matras en niets erin dat het gezicht van je baby kan bedekken: geen kussens, stootranden, losse dekens of knuffels.
• Minstens 6 maanden in dezelfde ruimte. Red Nose, de NHS en de AAP raden allemaal aan dat je baby minstens de eerste 6 maanden in een eigen veilige slaapplek slaapt in dezelfde ruimte als een ouder of verzorger, overdag en 's nachts.
• Geen schuine of verzwaarde producten. De AAP zegt dat een ondergrond die meer dan 10 graden schuin loopt niet veilig is om op te slapen, en waarschuwt voor verzwaarde dekens, slaappakjes en inbakerdoeken.
• Autostoeltjes, kinderwagens, schommelstoeltjes en draagdoeken. Valt je baby daarin in slaap, dan zegt de AAP dat je je baby zo snel mogelijk op de rug op een stevige slaapondergrond legt. De NHS zegt ook dat je je baby niet te lang in een autostoeltje laat.
• Nooit op een bank of in een fauteuil. Red Nose zegt dat je nooit met je baby slaapt op een bank, in een fauteuil of in een relaxstoel, hoe moe je ook bent. Voel je je slaperig worden terwijl je je baby vasthoudt, leg je baby dan eerst in de eigen slaapplek.

Voor een rustige plek om te dutten, raadt het Better Health Channel een donkere, stille kamer aan. Een vast, kort moment om rustig af te bouwen voor de dutjes helpt ook veel baby's. Zie slaapomgeving en veilig slapen voor de volledige checklist.

Wanneer zoek ik hulp bij de dutjes van mijn baby?

Rommelige dutjes komen heel vaak voor en zijn meestal geen gezondheidsprobleem. Zoek hulp als slaperigheid samengaat met signalen van ziekte. De NHS-gids voor dringende hulp noemt de signalen hieronder.

Bel nu het lokale alarmnummer als je baby:

• moeilijk wakker te krijgen is, niet wakker te krijgen is, of slap is
• heel snel ademt of moeite heeft met ademhalen, kreunt of het buikje intrekt
• een blauwe, grauwe, bleke of vlekkerige huid, lippen of tong heeft
• een stuip (aanval) heeft
• jonger is dan 3 maanden en een temperatuur heeft van 38°C (100.4°F) of hoger
• veel slaperiger is dan normaal en niet drinkt

Vraag dezelfde dag medisch advies (je huisarts of een lokale gezondheidslijn voor advies) als je baby veel minder drinkt dan normaal, veel minder natte luiers heeft gehad, of als je je zorgen maakt en niet zeker weet wat je moet doen.

Noem het bij de volgende controle bij een huisarts of jeugdverpleegkundige als de dutjes wekenlang bijna elke dag moeizaam gaan, tot rust brengen bij elk slaapmoment heel moeilijk is, of zorgen over de slaap je uitputten. Het RCH-overzicht merkt op dat de zorg van een ouder over de slaap van het kind reden genoeg is om met een professional te praten. Heeft uitputting invloed op hoe je je voelt, zie dan slaaptekort. Als je gedachten hebt om jezelf of je baby iets aan te doen, bel dan nu een lokale crisislijn of het lokale alarmnummer.