ลูกแต่ละวัยงีบวันละกี่ครั้ง และเมื่อไรงีบจะเริ่มลดลง

ช่วงแรกเกิด ลูกหลับเป็นช่วง ๆ ทั้งกลางวันและกลางคืน จากนั้นจึงค่อย ๆ เหลืองีบสามครั้ง สองครั้ง และครั้งเดียว คู่มือเรื่องการงีบของ KidsHealth ระบุว่าทารกวัย 4–12 เดือนส่วนใหญ่งีบสองถึงสามครั้งต่อวัน และเด็กวัยเตาะแตะส่วนใหญ่ลดเหลือครั้งเดียวเมื่ออายุ 18 เดือน เด็กหลายคนเลิกงีบครั้งสุดท้ายในช่วงก่อนวัยเรียน (3–5 ปี) แต่จังหวะของเด็กแต่ละคนต่างกันมาก จึงควรดูสัญญาณจากลูกเป็นหลัก

คู่มือนี้พูดถึงภาพรวม ส่วนช่วงเปลี่ยนผ่านแต่ละช่วงหลังจากครั้งแรกมีรายละเอียดแยกไว้ใน จากสามงีบเหลือสองงีบ จากสองงีบเหลืองีบเดียว และ เลิกงีบครั้งสุดท้าย หากต้องการดูตัวอย่างทั้งวันตามวัย อ่าน ตารางการนอนตามวัย และ ช่วงเวลาที่ลูกตื่นระหว่างงีบ

ลูกแต่ละวัยงีบวันละกี่ครั้ง

ตารางนี้รวบรวมช่วงที่หน่วยงานด้านสุขภาพเด็กหลายแห่งพบได้ทั่วไป ใช้ดูคร่าว ๆ โดยไม่ต้องพยายามให้ลูกนอนตรงตามตัวเลข

แหล่งข้อมูล ได้แก่ Nationwide Children's Hospital บทความทบทวนเรื่องการนอนของ Royal Children's Hospital Melbourne และ KidsHealth สำหรับเด็กวัย 4–7 เดือน 8–12 เดือน และ 1–2 ปี

เวลางีบรวมอยู่ในเวลานอนทั้งหมด American Academy of Sleep Medicine แนะนำให้นอนรวมงีบ 12–16 ชั่วโมงต่อ 24 ชั่วโมงสำหรับวัย 4–12 เดือน รวม 11–14 ชั่วโมงสำหรับวัย 1–2 ปี และ 10–13 ชั่วโมงสำหรับวัย 3–5 ปี เมื่อลูกนอนตอนกลางคืนนานขึ้น สัดส่วนการนอนกลางวันก็ลดลง จึงค่อย ๆ ลดจำนวนงีบลงตามไปด้วย

งีบหนึ่งครั้งมักนานแค่ไหน

ระยะเวลาของแต่ละงีบต่างกันมากกว่าจำนวนงีบ KidsHealth ระบุว่าวัย 8–12 เดือนบางคนงีบ 30 นาที ขณะที่บางคนงีบได้นานถึง 2 ชั่วโมง Royal Children's Hospital ระบุว่าวัย 2–6 เดือนอาจงีบได้นานถึงครั้งละสองชั่วโมง และวัย 7–12 เดือนนอนกลางวันรวม 2–3 ชั่วโมง โดยมักแบ่งเป็นงีบเช้าและงีบบ่าย ส่วน Nationwide Children's ระบุว่าเด็กวัย 2–12 เดือนนอนกลางวันรวม 2–5 ชั่วโมง

การงีบสั้นพบได้บ่อย โดยเฉพาะในช่วงแรก วงจรการนอนหนึ่งรอบของทารกใช้เวลาประมาณ 20–50 นาที ขณะที่ของผู้ใหญ่ประมาณ 90 นาที บทความทบทวนของ RCH ระบุว่าในปีแรกเด็กหลายคนงีบเพียงรอบเดียว หากปัญหาหลักคืองีบสั้น อ่าน เมื่อลูกงีบสั้นและตื่นเร็ว

จะดูอย่างไรว่าลูกเริ่มพร้อมลดงีบ

ให้ดูรูปแบบที่เกิดซ้ำ ฟันขึ้น เจ็บป่วย โตเร็วเป็นช่วง ๆ หรือ ช่วงที่การนอนเปลี่ยนไป ล้วนทำให้งีบรวนได้สองสามวัน โดยที่ลูกอาจยังต้องการงีบนั้นอยู่ หลายครอบครัวสังเกตเห็นสิ่งต่อไปนี้ตลอดหนึ่งถึงสองสัปดาห์

• งีบที่เคยหลับง่าย กลับกลายเป็นว่าลูกฝืนไม่นอนหรือเล่นไปตลอดช่วงนั้น KidsHealth ระบุว่าถ้าเด็กวัยเตาะแตะไม่ยอมนอนงีบเช้า อาจพร้อมเหลือเพียงงีบบ่าย
• งีบสั้นลงเรื่อย ๆ หรือใช้เวลานานกว่าจะหลับ
• งีบสุดท้ายช้าจนเข้านอนกลางคืนดึกขึ้น Better Health Channel ระบุว่าการงีบใกล้เวลาเข้านอนเกินไปอาจรบกวนการนอนกลางคืน
• ลูกยังอารมณ์ดีและตื่นตัวได้นานขึ้น ไม่มีสัญญาณง่วงอย่างที่เคยเป็นในเวลานั้น
• การนอนกลางคืนหรือเวลาตื่นเช้าเริ่มเปลี่ยนไปโดยไม่มีอาการเจ็บป่วยมาอธิบาย

ลองจดเวลาเริ่มและจบงีบ เวลาที่ใช้กว่าจะหลับแต่ละงีบ เวลาเข้านอนกลางคืน และเวลาตื่นเช้าสักหนึ่งถึงสองสัปดาห์ จะช่วยให้เห็นว่าจังหวะการนอนเริ่มเปลี่ยนจริงหรือแค่นอนยากอยู่ไม่กี่วัน และถ้าคุยกับแพทย์หรือพยาบาลเด็กก็มีข้อมูลให้ดูด้วยกัน

ลูกลดจากสี่งีบเหลือสามงีบเมื่อไร

ส่วนใหญ่อยู่ในช่วงเดือนแรก ๆ Nationwide Children's ระบุว่าเด็กวัย 2 เดือนงีบสองถึงสี่ครั้ง ส่วน RCH ระบุว่าวัย 2–6 เดือนงีบสองถึงสามครั้ง งีบที่สี่จึงมักค่อย ๆ หายไปในช่วงนี้เมื่อลูกตื่นได้นานขึ้น ไม่มีสัปดาห์ที่ตายตัว

สัญญาณว่าลูกอาจพร้อม เช่น งีบสั้นช่วงท้ายวันหลับยาก ทำให้เข้านอนดึก หรืองีบอื่น ๆ นานขึ้นสม่ำเสมอจนเหลือเวลาไม่พอสำหรับสี่งีบก่อนเข้านอน

ค่อย ๆ ลดจากสี่งีบเหลือสามงีบอย่างไร

1. สังเกตรูปแบบที่เกิดซ้ำ สักหนึ่งสัปดาห์ก่อนเปลี่ยนอะไร
2. ค่อย ๆ ยืดเวลาตื่น ทุกสองสามวันลองเลื่อนงีบแรกช้าลงเล็กน้อย พร้อมดูสัญญาณง่วง เช่น เหม่อ ขมวดคิ้ว หรือหาว
3. ให้งีบสุดท้ายสั้น เพื่อให้ตื่นห่างจากเวลาเข้านอนพอสมควร
4. วันที่งีบสั้น ลองเข้านอนเร็วขึ้น ถ้ารวมสามงีบแล้วยังได้น้อย ลองเลื่อนเวลาเข้านอนให้เร็วขึ้นเล็กน้อย แทนการเพิ่มงีบในช่วงค่ำ
5. ช่วงสองสามสัปดาห์แรกอาจสลับไปมา RCH ระบุว่าระหว่างปรับตัว เด็กอาจนอนสลับรูปแบบกันหลายสัปดาห์ ถ้าวันไหนเห็นชัดว่าลูกยังต้องการงีบที่สี่ ให้ลูกงีบสั้น ๆ ได้

ตัวอย่างวันที่งีบสามครั้ง (ประมาณ 4–6 เดือน) ปรับให้เข้ากับลูกได้

นี่เป็นตัวอย่างสมมติจากช่วงเวลาข้างต้น ไม่จำเป็นต้องทำตามเวลาเหล่านี้ ดูภาพรวมเพิ่มเติมได้ที่ ตารางการนอนวัย 3–5 เดือน

ลูกลดจากสามงีบเหลือสองงีบเมื่อไร

เด็กส่วนใหญ่ลดจากสามงีบเหลือสองงีบในช่วงครึ่งหลังของขวบปีแรก KidsHealth ระบุว่าวัย 4–7 เดือนงีบอย่างน้อยสองครั้ง และวัย 8–12 เดือนส่วนใหญ่งีบสองครั้ง มักสังเกตได้จากงีบที่สามช่วงบ่ายแก่ ๆ ที่เริ่มหลับยากหรือทำให้เข้านอนดึก ดูสัญญาณความพร้อม ขั้นตอน และตัวอย่างตารางใน จากสามงีบเหลือสองงีบ

เด็กวัยเตาะแตะจะเหลืองีบเดียวเมื่อไร

KidsHealth ระบุว่าเมื่ออายุประมาณ 18 เดือน หรือเร็วกว่านั้นในเด็กบางคน ส่วนใหญ่จะรวมสองงีบเป็นงีบเดียวในช่วงบ่าย บทความทบทวนของ RCH ระบุว่าเกิดขึ้นที่ราว 18 เดือนเช่นกัน ช่วงนี้มักปรับตัวยากที่สุด อาจมีทั้งวันที่งีบหนึ่งครั้งและสองครั้งสลับกันหลายสัปดาห์ อ่าน จากสองงีบเหลืองีบเดียว

เมื่อไรลูกจะเลิกงีบกลางวัน

ส่วนใหญ่งีบสุดท้ายจะหายไปในช่วงก่อนวัยเรียน KidsHealth ระบุว่าเด็กวัย 3–5 ปีหลายคนเลิกงีบช่วงบ่ายแล้ว ส่วน Better Health Channel ระบุว่าเด็กยังต้องการงีบกลางวันจนถึงอายุประมาณสองปีครึ่งถึงสามปี แม้จะนอนกลางคืนได้ดี เมื่อเลิกงีบ การมีกิจกรรมเงียบ ๆ และเข้านอนเร็วขึ้นช่วยได้ อ่านเรื่อง เลิกงีบครั้งสุดท้าย และ การนอนของเด็กวัยเตาะแตะ

ควรให้ลูกงีบที่ไหน งีบในรถเข็นหรือคาร์ซีตได้ไหม

ทุกงีบใช้หลักความปลอดภัยเดียวกับการนอนกลางคืน

• นอนหงายทุกครั้ง คำแนะนำของ NHS เรื่องการลดความเสี่ยง SIDS ระบุให้ปฏิบัติตามคำแนะนำทุกครั้งที่ลูกนอน รวมถึงงีบกลางวัน
• พื้นนอนแน่น ราบเรียบ และไม่มีของวางอยู่ ใช้เตียงเด็กหรือเปลนอนที่มีที่นอนแน่นและราบเรียบ ไม่มีสิ่งของที่อาจคลุมใบหน้าลูก เช่น หมอน เบาะกันกระแทก ผ้าห่มหลวม ๆ หรือตุ๊กตานุ่ม
• อยู่ในห้องเดียวกันอย่างน้อย 6 เดือน Red Nose, NHS และ AAP แนะนำให้ลูกนอนในที่นอนที่ปลอดภัยของตัวเอง ในห้องเดียวกับพ่อแม่หรือผู้ดูแลอย่างน้อย 6 เดือนแรก ทั้งกลางวันและกลางคืน
• หลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์สำหรับนอนที่ลาดเอียงหรือถ่วงน้ำหนัก AAP ระบุว่าพื้นนอนที่เอียงเกิน 10 องศาไม่ปลอดภัย และเตือนไม่ให้ใช้ผ้าห่ม ชุดนอน หรือผ้าห่อตัวแบบถ่วงน้ำหนัก
• คาร์ซีต รถเข็น ชิงช้าสำหรับทารก และผ้าอุ้ม ถ้าลูกหลับในนั้น AAP แนะนำให้ย้ายลูกไปนอนหงายบนพื้นนอนที่แน่นโดยเร็วที่สุด NHS ยังแนะนำว่าอย่าปล่อยให้ลูกอยู่ในคาร์ซีตนานเกินไป
• อย่าหลับกับลูกบนโซฟาหรือเก้าอี้นวม Red Nose ระบุว่าไม่ว่าจะเหนื่อยเพียงใด ก็ไม่ควรหลับไปกับลูกบนโซฟา เก้าอี้นวม หรือเก้าอี้ปรับเอน ถ้าเริ่มง่วงขณะอุ้ม ให้วางลูกลงในที่นอนของลูกเองก่อน

Better Health Channel แนะนำห้องมืดและเงียบเพื่อให้ลูกงีบได้อย่างสงบ กิจวัตรผ่อนคลายสั้น ๆ ที่ทำเหมือนเดิมก่อนงีบก็ช่วยเด็กหลายคนได้ ดูรายการตรวจสอบใน สภาพแวดล้อมสำหรับการนอน และ การนอนอย่างปลอดภัย

เมื่อไรควรขอความช่วยเหลือเรื่องการงีบ

การงีบไม่เป็นเวลาเป็นเรื่องที่พบบ่อยและมักไม่ใช่ปัญหาสุขภาพ แต่ถ้าง่วงซึมร่วมกับอาการเจ็บป่วย ควรขอความช่วยเหลือ คู่มือ NHS เรื่องการขอความช่วยเหลือเร่งด่วน ระบุสัญญาณดังต่อไปนี้

โทร หมายเลขฉุกเฉินในพื้นที่ของคุณ ทันที หากลูกมีอาการต่อไปนี้

• ปลุกยาก ปลุกไม่ตื่น หรือตัวอ่อนปวกเปียก
• หายใจเร็วมาก หายใจลำบาก หายใจมีเสียงคราง หรือท้องบุ๋มเวลาหายใจ
• ผิวหนัง ริมฝีปาก หรือลิ้นมีสีเขียวคล้ำ เทา ซีด หรือเป็นลาย
• มีอาการชัก
• อายุต่ำกว่า 3 เดือนและมีอุณหภูมิตั้งแต่ 38°C (100.4°F) ขึ้นไป
• ง่วงซึมกว่าปกติมากและไม่กินนม

ขอคำแนะนำทางการแพทย์ภายในวันนั้น จากแพทย์ประจำตัวหรือ สายด่วนให้คำปรึกษาด้านสุขภาพในพื้นที่ หากลูกกินนมน้อยลงมาก จำนวนผ้าอ้อมที่เปียกปัสสาวะน้อยกว่าปกติมาก หรือคุณกังวลและไม่แน่ใจว่าควรทำอย่างไร

บอกแพทย์หรือพยาบาลเด็กในการนัดครั้งหน้า ถ้าแทบทุกวันลูกงีบยากติดต่อกันหลายสัปดาห์ ต้องกล่อมอย่างยากลำบากทุกครั้ง หรือคุณเริ่มเหนื่อยใจกับการนอนของลูก บทความทบทวนของ RCH ระบุว่าแค่พ่อแม่กังวลเรื่องการนอนของลูกก็เพียงพอที่จะขอคุยกับผู้เชี่ยวชาญแล้ว หากความเหนื่อยล้าเริ่มกระทบความรู้สึกของคุณ อ่าน เมื่อพ่อแม่นอนไม่พอ หากมีความคิดที่จะทำร้ายตัวคุณเองหรือลูก โทร สายด่วนช่วยเหลือภาวะวิกฤตในพื้นที่ หรือ หมายเลขฉุกเฉินในพื้นที่ของคุณ ทันที