Bé bú sữa công thức bắt đầu với những cữ ăn nhỏ và lượng sữa tăng lên nhanh. Hướng dẫn cho ăn của AAP mô tả khoảng 15 mL (½ oz) mỗi cữ trong một hai ngày đầu, sau đó là 30–60 mL (1–2 oz), ít nhất 90–120 mL (3–4 oz) vào cuối tháng đầu, và 180–240 mL (6–8 oz) mỗi cữ, 4 hoặc 5 cữ mỗi ngày khi bé khoảng 6 tháng. Hầu hết trẻ sơ sinh ăn 8 đến 12 cữ trong 24 giờ, và ít nhất 8 cữ là mức tối thiểu thông thường.
Tính theo cân nặng, Better Health Channel của bang Victoria (Úc) đưa ra khoảng 150 mL cho mỗi kg mỗi ngày từ 5 ngày tuổi đến 3 tháng, giảm dần còn 120 mL cho mỗi kg từ 3 đến 6 tháng. Những con số này là mức trung bình, không phải lượng bé bắt buộc phải bú hết. Có cữ bé bú nhiều hơn, có cữ ít hơn, và số tã ướt cùng sự tăng trưởng đều đặn cho bạn biết nhiều hơn bất kỳ bình sữa riêng lẻ nào. Để xem nhịp cho ăn đầy đủ trong ngày, bao gồm cả bé bú mẹ và ăn dặm, hãy xem lịch cho bé ăn theo độ tuổi.
Bé cần bao nhiêu sữa công thức theo độ tuổi?
| Độ tuổi | Lượng thường gặp mỗi cữ | Số cữ trong 24 giờ |
|---|---|---|
| Ngày 1–2 | Khoảng 15 mL (½ oz) | Ít nhất 8, cứ 2–3 giờ một lần |
| Những ngày còn lại của tuần đầu | 30–60 mL (1–2 oz) | 8–12 |
| Cuối tháng đầu | Ít nhất 90–120 mL (3–4 oz) | Khoảng 3–4 giờ một lần |
| Khoảng 6 tháng | 180–240 mL (6–8 oz) | 4 hoặc 5 |
| 6–12 tháng | Ít sữa hơn khi bé ăn dặm nhiều hơn | Sữa hoặc ăn dặm 5–6 lần |
Lượng sữa lấy từ AAP, còn số cữ lấy từ AAP và hướng dẫn về sữa công thức của CDC. CDC cho biết từ 6 đến 12 tháng, hầu hết các bé cần sữa công thức hoặc thức ăn dặm khoảng 5 đến 6 lần trong 24 giờ, và nhu cầu sữa công thức giảm dần khi bé ăn nhiều thức ăn hơn. Khi bé 12 tháng, CDC cho biết bạn có thể bắt đầu chuyển sang sữa bò nguyên kem; xem chuyển sang sữa bò.
Làm sao tính lượng sữa công thức theo cân nặng của bé?
Các con số tính theo cân nặng sẽ hữu ích nếu bé lớn hơn hoặc nhỏ hơn nhiều so với mức trung bình ở độ tuổi của bé. Better Health Channel của Úc đưa ra lượng sữa mỗi ngày như sau:
| Độ tuổi | Lượng sữa công thức cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày |
|---|---|
| 5 ngày tuổi đến 3 tháng | Khoảng 150 mL |
| 3 đến 6 tháng | 120 mL |
| 6 đến 12 tháng | 90–120 mL |
Để áp dụng, hãy nhân cân nặng của bé tính bằng kilôgam với con số ứng với độ tuổi của bé, rồi chia cho số cữ bé thường ăn. Ví dụ của chính Better Health Channel là một bé nặng 3 kg, cần khoảng 450 mL sữa công thức mỗi ngày. Trang này cũng lưu ý rằng lượng ghi trên hộp sữa công thức thường nhiều hơn mức bé cần.
Trang về lịch bú sữa công thức của AAP dùng một quy tắc ước lượng khác: khoảng 75 mL (2½ oz) mỗi ngày cho mỗi 453 g (1 lb) cân nặng, và thường không quá mức trung bình khoảng 960 mL (32 oz) trong 24 giờ. Hai quy tắc cho kết quả tương tự với bé nhỏ nhưng chênh lệch dần về sau. Với một bé giả định nặng 5 kg, 4 tháng tuổi, con số của Úc ra khoảng 600 mL mỗi ngày còn quy tắc của AAP ra khoảng 830 mL. Khoảng chênh lệch đó là lời nhắc hữu ích rằng cả hai chỉ là điểm khởi đầu, và chính AAP cũng khuyên hãy trao đổi với bác sĩ nếu bé liên tục muốn bú nhiều hơn hoặc ít hơn hẳn.
Vì sao lúc đầu bé sơ sinh chỉ bú một ít sữa công thức?
Lượng sữa của trẻ sơ sinh tăng dần trong những ngày đầu, nên các con số tính theo kg ở trên chưa áp dụng ngay; bảng của Úc bắt đầu từ ngày thứ 5. Trong tuần đầu, AAP cho biết bé thường bú không quá khoảng 30–60 mL (1–2 oz) mỗi cữ. CDC gợi ý bắt đầu bằng cách cho bé bú 30–60 mL mỗi 2 đến 3 giờ trong những ngày đầu, và cho bú thêm nếu bé vẫn có dấu hiệu đói.
Nếu bé buồn ngủ và khó đánh thức để bú trong những tuần đầu, CDC gợi ý vỗ nhẹ, vuốt ve, cởi bớt quần áo hoặc thay tã để giúp bé tỉnh. AAP cho biết nếu bé khó tăng cân, bạn không nên để khoảng cách giữa các cữ ăn quá dài, kể cả khi phải đánh thức bé. Bé sinh non và bé có nhu cầu y tế đặc biệt thường có kế hoạch cho ăn với giờ và lượng cố định; AAP cho biết các cữ ăn theo lịch do bác sĩ của bé tư vấn là tốt nhất cho các bé này.
Làm sao biết bé bú sữa công thức đã bú đủ?
Hãy nhìn tổng thể trong một hoặc hai ngày, không phải một bình sữa. AAP mô tả:
- Tã ướt: 2 đến 3 tã mỗi ngày trong vài ngày đầu, tăng lên ít nhất 5 đến 6 tã mỗi ngày sau ngày thứ 4 đến 5.
- Tăng trưởng: tăng trưởng đều đặn theo đường cong riêng của bé trên biểu đồ tăng trưởng.
- Dấu hiệu đòi ăn: các dấu hiệu đói như liếm môi, rúc đầu tìm vú hoặc đưa tay lên miệng, còn khóc là dấu hiệu muộn.
Lời khuyên về cho bú bình của NHS cho biết bé nên tăng cân và có nhiều tã ướt và tã bẩn. Theo Better Health Channel, khi no bé sẽ quay đầu đi, nhăn mặt hoặc đẩy núm bình ra, và AAP cho biết bé trở nên cựa quậy hoặc dễ bị phân tâm có lẽ là đã bú xong. NHS khuyên không ép bé bú nhiều hơn lượng bé muốn, và bé không bú hết bình cũng không sao. Hướng dẫn về dấu hiệu đói của chúng tôi nói chi tiết hơn về các dấu hiệu này.
Bé bú sữa công thức có thể bị cho bú quá nhiều không?
Điều này có thể xảy ra. AAP giải thích rằng bình sữa được bú cạn nhanh hơn, nên bé bú bình có thể bú nhiều hơn mức cần, và bé bị cho bú quá nhiều có thể bị đau bụng, đầy hơi, trớ hoặc nôn. AAP cũng liên hệ việc cho bú quá nhiều ở giai đoạn nhũ nhi với nguy cơ béo phì cao hơn về sau. Để giúp bé nhận ra khi nào mình đã no:
- Cho bé bú ít hơn một chút và để bé đòi thêm, như AAP gợi ý, thay vì pha một bình lớn.
- Cho bé nghỉ giữa cữ bú. AAP cho biết những lúc tạm dừng giúp bé nhận ra cảm giác no. Cho bú bình theo nhịp hướng dẫn cách làm.
- Hãy nhớ rằng mút không phải lúc nào cũng là do đói. AAP lưu ý bé cũng mút để được xoa dịu, và núm vú giả có thể giúp dỗ một bé có cân nặng khỏe mạnh.
- Không bao giờ kê bình sữa cho bé tự bú, để bạn có thể thấy khi bé bú chậm lại hoặc quay đi. NHS cảnh báo bé bị để một mình với bình sữa được kê có thể bị sặc.
Nếu bé dường như lúc nào cũng muốn ăn, kể cả khi đã no, AAP gợi ý trao đổi với bác sĩ. Đừng pha sữa đặc hơn hoặc cho thêm ngũ cốc để dỗ bé; xem pha sữa công thức an toàn để biết lý do.
Bé có cần sữa công thức cho bé hay đói hoặc sữa công thức giai đoạn tiếp theo không?
Thường là không. Hướng dẫn của NHS về các loại sữa công thức cho biết, trừ khi nữ hộ sinh, điều dưỡng thăm khám tại nhà hoặc bác sĩ đa khoa có gợi ý khác, sữa công thức giai đoạn đầu cho trẻ sơ sinh là loại sữa công thức duy nhất bé cần, và có thể dùng trong suốt năm đầu. NHS cũng cho biết:
- Sữa công thức cho bé hay đói: không có bằng chứng nào cho thấy bé dễ dỗ hơn hoặc ngủ lâu hơn khi dùng loại này.
- Sữa công thức giai đoạn tiếp theo (follow-on): không bao giờ được cho bé dưới 6 tháng dùng, và việc chuyển sang loại này lúc 6 tháng không mang lại lợi ích gì.
- Sữa công thức "comfort": không có bằng chứng nào cho thấy loại này dễ tiêu hóa hơn.
- Đổi nhãn hiệu: không có bằng chứng nào cho thấy việc chuyển sang một loại sữa công thức khác có lợi hay có hại.
Better Health Channel của Úc gợi ý hãy hỏi ý kiến bác sĩ hoặc điều dưỡng sức khỏe bà mẹ và trẻ em trước khi đổi sữa công thức nếu bé hay quấy. NHS cho biết sữa công thức chống trào ngược và sữa công thức không chứa lactose chỉ nên dùng theo tư vấn của nhân viên y tế.
Còn cữ ăn đêm, bú kết hợp và vitamin D thì sao?
- Cữ ăn đêm. AAP cho biết hầu hết bé bú sữa công thức không còn cần cữ ăn lúc nửa đêm vào khoảng từ 2 đến 4 tháng, hoặc khi bé nặng hơn 5.4 kg (12 lb). Nhiều bé vẫn thức giấc để bú một cữ sau thời điểm đó; xem cai cữ ăn đêm trước khi thay đổi.
- Bú kết hợp. Nếu bé cũng bú mẹ, bé sẽ cần ít sữa công thức hơn so với các bảng trên, và các cữ bú bổ sung thường nhỏ; xem bú kết hợp.
- Vitamin D. Sữa công thức có bổ sung vitamin D. CDC cho biết bé uống khoảng 32 oz (khoảng 950 mL) sữa công thức trở lên mỗi ngày không cần bổ sung thêm vitamin D, và ngưỡng này khác nhau ở các nước khác; xem vitamin D cho bé.
- Ai cho bé ăn. NHS cho biết bé cảm thấy an tâm hơn khi phần lớn các cữ ăn do bạn, bạn đời của bạn hoặc người chăm sóc chính của bé cho ăn.
Khi nào nên tìm trợ giúp?
Các dấu hiệu này lấy từ hướng dẫn của NHS về nhận biết bé bị bệnh nặng và trang về mất nước của NHS. Trang về mất nước của NHS xếp thóp trũng vào mức cần hẹn gặp bác sĩ đa khoa khẩn cấp, nhưng RCH coi mắt trũng là mất nước nặng cần được chăm sóc tại bệnh viện nhanh chóng, nên chúng tôi áp dụng mức nghiêm ngặt hơn.
Hãy tìm tư vấn y tế ngay trong ngày (bác sĩ đa khoa của bạn hoặc đường dây tư vấn sức khỏe tại địa phương) nếu bé:
- có ít tã ướt hơn thường lệ hoặc nước tiểu màu vàng sẫm
- có ít hoặc không có nước mắt khi khóc
- cáu kỉnh, hoặc từ chối bú
- nôn nhiều hoặc nôn vọt, hoặc có vẻ bị đau
Tờ thông tin về mất nước của Royal Children's Hospital Melbourne cho biết bất kỳ dấu hiệu mất nước nào ở bé dưới 6 tháng tuổi đều cần gặp bác sĩ, vì bé nhỏ có thể trở bệnh nặng hơn rất nhanh.
Hãy nêu ra ở lần khám tiếp theo với bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em của bạn nếu bé liên tục muốn bú nhiều hơn hoặc ít hơn hẳn so với mức trung bình ở trên, có vẻ lúc nào cũng đói, không đi theo đường cong tăng trưởng của mình, hoặc bạn đang cân nhắc đổi sữa công thức.
Khi theo dõi các bình sữa, điều gì đáng ghi lại?
Hãy ghi lượng sữa trong bình lúc bắt đầu, lượng còn lại lúc kết thúc và thời gian, để bạn ghi lại lượng bé thực sự đã uống chứ không phải lượng bạn đã pha. Các mục ghi trong vài ngày cùng với số tã ướt sẽ cho thấy nhịp ăn thực tế hằng ngày, điều hữu ích hơn nhiều cho bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em của bạn so với một cữ ăn khiến bạn lo lắng. Nếu bé dùng cả sữa công thức và sữa mẹ vắt, hãy ghi riêng từng loại.
