Pha sữa công thức an toàn gói gọn trong bốn điều: tay sạch và dụng cụ đã tiệt trùng, đúng tỷ lệ nước và bột ghi trên nhãn, đúng loại nước phù hợp với nơi bạn sống, và không giữ sữa đã pha quá lâu. Cho nước vào bình trước, sau đó thêm các muỗng bột xúc lỏng tay, gạt ngang, bằng muỗng đi kèm hộp sữa đó. Hãy pha mỗi cữ ăn mới khi có thể. Sữa đã pha có thể để trong tủ lạnh ở 5°C hoặc lạnh hơn tối đa 24 giờ, và phần bé uống còn thừa thì bỏ đi.
Bước duy nhất thực sự khác nhau giữa các quốc gia là nhiệt độ nước. NHS và WHO pha bột với nước vẫn còn ít nhất 70°C. Hướng dẫn của chính phủ Úc để nước đun sôi nguội đến âm ấm trước. CDC ở Hoa Kỳ cho biết nước máy an toàn thường dùng được, kèm bước dùng nước nóng cho những bé có nguy cơ cao hơn. Hướng dẫn này trình bày từng cách song song để bạn có thể làm theo cách mà dịch vụ y tế nơi bạn sống áp dụng.
Vì sao cách pha sữa công thức khác nhau giữa các quốc gia?
Sữa công thức dạng bột không vô trùng. Hướng dẫn pha sữa công thức của NHS cho biết hộp và gói đã niêm phong vẫn có thể chứa vi khuẩn, và nước từ 70°C trở lên sẽ tiêu diệt chúng. Hướng dẫn của WHO về sữa công thức dạng bột cho trẻ nhỏ áp dụng cùng cách tiếp cận này cho mọi bé.
Các dịch vụ y tế khác cân nhắc nguy cơ đó theo cách khác, so với nguy cơ bỏng và tính thực tế khi pha sữa tại nhà. Kết quả là có một vài phương pháp khác nhau, đều hợp lệ:
| Nguồn | Nước để pha | Sữa đã pha trong tủ lạnh | Ngoài tủ lạnh |
|---|---|---|---|
| Úc (chính phủ) | Đun sôi, để nguội đến âm ấm | Tối đa 24 giờ ở 5°C trở xuống | Bỏ đi sau 1 giờ |
| Vương quốc Anh (NHS) | Đun sôi, vẫn còn ít nhất 70°C | Dùng trong vòng 24 giờ | Dùng trong vòng 2 giờ |
| Hoa Kỳ (CDC) | Nước máy an toàn; đun sôi cho bé có nguy cơ cao hơn | Dùng trong vòng 24 giờ | 2 giờ kể từ khi pha, 1 giờ kể từ khi bắt đầu uống |
| WHO | Đun sôi, ít nhất 70°C | Tối đa 24 giờ ở 5°C trở xuống | Bỏ đi sau 2 giờ |
Các loại sữa công thức đặc biệt và kế hoạch cho ăn của bệnh viện có thể có hướng dẫn riêng. Nếu bé có kế hoạch như vậy, hãy làm theo kế hoạch mà đội ngũ y tế đã đưa cho bạn.
Pha một bình sữa công thức như thế nào, từng bước một?
Các bước này là những phần mà mọi nguồn đều thống nhất, còn bước chuẩn bị nước được tách theo khu vực ở bên dưới.
- Làm sạch và chuẩn bị. Lau sạch mặt bàn, rửa tay và dùng bình sữa cùng núm vú bình đã được rửa sạch và tiệt trùng.
- Chuẩn bị nước theo phương pháp của khu vực bạn sống (xem phần tiếp theo).
- Cho nước vào trước. Rót lượng nước theo nhãn vào bình và kiểm tra vạch nước ngang tầm mắt.
- Đong bột. Chỉ dùng muỗng đi kèm loại sữa công thức đó. Xúc lỏng tay và gạt ngang bằng một con dao sạch, khô hoặc dụng cụ gạt đi kèm. Đừng nén chặt bột.
- Lắc đều. Lắp núm vú và nắp vào rồi lắc cho đến khi bột tan hết.
- Làm nguội và thử. Làm nguội bình dưới vòi nước lạnh đang chảy khi vẫn đậy nắp, rồi nhỏ vài giọt lên mặt trong cổ tay. Sữa nên có cảm giác ấm hoặc mát, không nóng.
- Cho bé ăn, rồi bỏ phần thừa. Bỏ đi phần còn lại trong bình sau cữ ăn.
Better Health Channel của bang Victoria, Úc bổ sung: không bao giờ dùng nửa muỗng, dùng bột trong vòng một tháng sau khi mở hộp, và pha từng bình một. Nguồn này cũng khuyên tiệt trùng toàn bộ dụng cụ cho bú bình cho đến 12 tháng tuổi, ví dụ đun sôi mạnh trong 5 phút. Hướng dẫn vệ sinh dụng cụ cho bé ăn của CDC yêu cầu khử khuẩn ít nhất mỗi ngày một lần, đặc biệt với bé dưới 2 tháng tuổi, bé sinh non hoặc bé có hệ miễn dịch suy yếu. Kiến thức cơ bản về cho bú bình trình bày chi tiết hơn về cách vệ sinh.
Úc
Hướng dẫn pha sữa công thức của Pregnancy, Birth and Baby thuộc Chính phủ Úc khuyên đun sôi nước máy mới bằng ấm đun nước hoặc trên bếp và để nguội đến nhiệt độ phòng hoặc âm ấm. Better Health Channel của Úc cho biết để nước nguội đến âm ấm mất ít nhất 30 phút. Pregnancy, Birth and Baby của Úc cũng cho biết các bình nước đun sôi để nguội này, đậy kín, có thể bảo quản trong tủ lạnh tối đa 24 giờ, sẵn sàng để cho bột vào.
Vương quốc Anh và WHO
NHS khuyên đổ ít nhất 1 lít nước máy mới vào ấm (không dùng nước đã đun sôi trước đó), đun sôi và để không quá 30 phút để nước vẫn còn ít nhất 70°C. Rót nước vào khi còn nóng, thêm bột, rồi làm nguội bình trước khi cho bé ăn. Hướng dẫn của WHO dùng cùng giới hạn 70°C và 30 phút, và cho biết nước đóng chai cũng phải đun sôi vì không vô trùng.
NHS cho biết máy pha sữa công thức chỉ dùng được nếu nước đạt ít nhất 70°C khi đã trộn với bột. Nếu không đạt, hãy ngừng dùng máy.
Hoa Kỳ
Hướng dẫn pha sữa công thức của CDC cho biết nước từ nguồn an toàn, kể cả nước máy đã lọc hoặc chưa lọc, nhìn chung đều dùng được. Với bé dưới 2 tháng tuổi, bé sinh trước 37 tuần hoặc bé có hệ miễn dịch suy yếu, CDC khuyên đun sôi nước và đợi khoảng 5 phút rồi mới pha, vì cần nước rất nóng (khoảng 70°C hay 158°F) để tiêu diệt vi khuẩn như Cronobacter. Hướng dẫn pha sữa công thức với nước của AAP đưa ra lời khuyên tương tự cho cùng những nhóm bé này.
Loại nước nào an toàn để pha sữa công thức?
- Nước máy là lựa chọn thông thường ở cả ba quốc gia: đun sôi ở Úc và Vương quốc Anh, và lấy từ nguồn an toàn ở Hoa Kỳ.
- Nước đã đun sôi trước đó hoặc nước làm mềm nhân tạo không nên dùng, theo NHS.
- Nước đóng chai thường không được NHS khuyến nghị vì không vô trùng và có thể chứa nhiều natri hoặc sulfat. Có thể dùng khi không có nước máy hoặc nước máy bị nhiễm bẩn.
- Trong tình huống khẩn cấp như lũ lụt, CDC khuyên dùng nước đóng chai nếu nước máy có thể không an toàn, hoặc đun sôi nước rồi để nguội. Đun sôi không loại bỏ được ô nhiễm hóa chất, vì vậy khi đó hãy dùng nước đóng chai hoặc sữa công thức pha sẵn.
Nếu nhà bạn không dùng nước máy thành phố (ví dụ nước bồn chứa hoặc nước giếng khoan), hãy hỏi dịch vụ y tế địa phương nên dùng loại nước nào.
Sữa công thức đã pha giữ được bao lâu?
Cữ ăn an toàn nhất là sữa được pha ngay trước khi bé cần. Khi điều đó không thuận tiện, áp dụng các giới hạn sau:
- Trong tủ lạnh: tối đa 24 giờ. Pregnancy, Birth and Baby của Úc và WHO quy định ở 5°C hoặc lạnh hơn, NHS và CDC cũng đưa ra mốc 24 giờ.
- Ở nhiệt độ phòng: hướng dẫn của chính phủ Úc khuyên bỏ đi sau hơn 1 giờ. Trang hỏi đáp về sữa công thức của NHS và WHO khuyên dùng trong vòng 2 giờ. CDC khuyên dùng trong vòng 2 giờ kể từ khi pha và trong vòng 1 giờ kể từ khi bé bắt đầu uống.
- Trong túi giữ lạnh có túi đá: NHS khuyên dùng trong vòng 4 giờ. WHO khuyên 2 giờ, vì túi giữ lạnh không phải lúc nào cũng giữ sữa đủ lạnh.
- Phần thừa: mọi nguồn đều khuyên bỏ đi phần sữa bé không uống hết. CDC giải thích rằng nước bọt trong bình khiến vi khuẩn phát triển.
WHO khuyên hâm lại sữa đã bảo quản không quá 15 phút, thỉnh thoảng lắc bình để sữa nóng đều. Không bao giờ dùng lò vi sóng: NHS, CDC và WHO đều cảnh báo lò vi sóng làm nóng không đều và có thể gây bỏng miệng bé. Better Health Channel của Úc gợi ý đặt bình vào nước nóng (không phải nước sôi) khoảng 10 phút, rồi thử lên cổ tay.
Bột đã mở giữ được khoảng một tháng (kiểm tra nhãn) ở nơi khô ráo, thoáng mát và đậy kín nắp. CDC khuyên không để trong tủ lạnh. AAP cho biết sữa công thức pha sẵn hoặc sữa đặc dạng lỏng đã mở nên được đậy lại, để trong tủ lạnh và dùng trong vòng 48 giờ.
Đâu là những lựa chọn an toàn nhất cho cữ ăn đêm và khi đi xa?
Cữ ăn đêm là lúc dễ muốn đi tắt nhất. Những lựa chọn an toàn hơn gồm:
- Sữa công thức dạng lỏng pha sẵn. NHS gợi ý dùng loại này khi bạn không thể pha sữa lúc đang di chuyển, và nhiều gia đình giữ sẵn một ít cho những cữ ăn vất vả nhất trong đêm.
- Bình pha sẵn để trong tủ lạnh, dùng trong vòng 24 giờ và hâm ấm ngay trước khi cho bé ăn.
- Ở Úc, các bình nước đun sôi để nguội đậy kín để trong tủ lạnh, cho bột vào khi đến cữ ăn.
Khi đi xa, NHS gợi ý mang theo một lượng bột đã đong sẵn trong hộp sạch, khô, một bình sữa rỗng đã tiệt trùng, và một bình giữ nhiệt đậy kín chứa đầy nước vừa đun sôi, có thể giữ trên 70°C trong vài giờ. Ở Úc, Better Health Channel cũng gợi ý mang nước nóng và bột riêng rồi pha ngay trước cữ ăn. Nếu bạn mang theo sữa đã pha, hãy làm lạnh trong tủ lạnh trước và mang trong túi giữ lạnh có túi đá. Xem đi xa cùng bé để biết thêm.
Những sai sót thường gặp nhất khi pha sữa công thức là gì?
- Thêm một muỗng để bé "no lâu". NHS cho biết thừa bột có thể gây táo bón hoặc mất nước.
- Pha loãng sữa công thức để dùng được lâu hơn. AAP cho biết điều này làm giảm chất dinh dưỡng, làm chậm tăng trưởng và có thể làm rối loạn cân bằng muối trong cơ thể đến mức gây co giật. Nếu tài chính eo hẹp, hãy trao đổi với bác sĩ đa khoa (GP) hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em của bạn, hoặc một dịch vụ hỗ trợ gia đình tại địa phương.
- Muỗng bột bị nén chặt hoặc xúc vun đầy, nửa muỗng, hoặc dùng muỗng của nhãn hiệu khác.
- Cho bột vào trước nước. CDC khuyên luôn đong nước trước.
- Cho ngũ cốc, đường hoặc bất cứ thứ gì khác vào bình sữa. NHS khuyên không nên làm vậy.
- Giữ phần thừa cho cữ ăn sau.
- Hâm bình sữa bằng lò vi sóng.
Nên cho bé ăn bao nhiêu là một câu hỏi riêng; xem lượng sữa công thức. Về cách cầm bình và để bé tự điều chỉnh nhịp bú, xem cho bú bình theo nhịp.
Khi nào nên tìm sự hỗ trợ?
Sữa công thức pha quá đặc hoặc quá loãng, hoặc bé không khỏe và ăn không tốt, có thể dẫn đến mất nước. Trang về mất nước của NHS liệt kê các dấu hiệu và mức độ khẩn cấp của từng dấu hiệu.
Tờ thông tin về mất nước của RCH xem mắt trũng là dấu hiệu mất nước nặng cần được chăm sóc tại bệnh viện nhanh chóng. Trang về mất nước của NHS xếp thóp trũng vào mức cần hẹn khám bác sĩ đa khoa (GP) khẩn cấp, nhưng chúng tôi áp dụng mức nghiêm ngặt hơn.
Hãy tìm tư vấn y tế trong ngày (bác sĩ đa khoa (GP) của bạn hoặc đường dây tư vấn sức khỏe tại địa phương) nếu bé:
- có ít tã ướt hơn bình thường hoặc nước tiểu màu vàng sẫm
- có vẻ cáu kỉnh, hoặc khóc mà ít nước mắt
- nôn ra sữa hoặc không chịu ăn và có vẻ không khỏe
Hãy nhắc đến ở lần khám tiếp theo với bác sĩ đa khoa (GP) hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em của bạn nếu bạn không chắc nên cho bé ăn bao nhiêu, bé có vẻ bị táo bón, bạn đang cân nhắc đổi sữa công thức, hoặc bạn nhận ra các cữ ăn đã được pha chưa đúng và bé có vẻ vẫn khỏe.
Những điều cần ghi lại khi người khác pha sữa
Nếu bạn đời, ông bà hoặc người chăm sóc giúp đỡ, hãy ghi lại nhãn hiệu sữa, số muỗng tương ứng với từng lượng nước, và cách chuẩn bị nước bạn dùng. Ghi lại thời điểm pha bình và thời điểm bắt đầu cữ ăn giúp bạn dễ dàng tuân theo giới hạn 1 giờ hoặc 2 giờ. Việc này cũng giúp bác sĩ đa khoa (GP) hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em của bạn có thông tin cụ thể để xem xét nếu việc cho bé ăn trở thành mối lo.
