Táo bón ở bé liên quan đến chính phân của bé: phân cứng, khô hoặc thành viên nhỏ, khó đi ra hoặc gây đau khi đi. Chỉ riêng việc lâu không đi ngoài thì chưa phải là táo bón. Một số bé bú mẹ có thể một tuần hoặc lâu hơn mới đi ngoài một lần mà phân vẫn mềm, còn bé uống sữa công thức thường đi ngoài thường xuyên hơn. Việc rặn và đỏ mặt trước khi đi ra phân mềm là bình thường ở bé nhỏ.

Hầu hết các trường hợp táo bón sẽ ổn lên nhờ những thay đổi nhỏ tại nhà. Một vài dấu hiệu đi kèm cần được chăm sóc khẩn cấp. Hướng dẫn này đề cập đến những gì là bình thường, những gì giúp ích ở từng độ tuổi, những gì không nên cho bé dùng, và khi nào cần tìm sự hỗ trợ.

Bé nên đi ngoài bao lâu một lần?

Mức bình thường rất rộng và tùy thuộc vào độ tuổi và cách cho ăn:

Bé Kiểu thường gặp Nguồn
Bú mẹ, 4 ngày đến 6 tuần tuổi Ít nhất 2 lần phân vàng mỗi ngày NHS
Bú mẹ, lớn hơn khoảng 6 tuần tuổi Từ vài lần mỗi ngày đến 7–10 ngày một lần Pregnancy, Birth and Baby
Uống sữa công thức Thường 1–2 ngày một lần Pregnancy, Birth and Baby
Bắt đầu ăn dặm Thay đổi theo chế độ ăn; táo bón thường gặp Pregnancy, Birth and Baby

Pregnancy, Birth and Baby cho biết một số bé sơ sinh bú mẹ đi ngoài sau mỗi cữ ăn, lên đến 7 lần mỗi ngày, trong khi những bé khác chỉ đi ngoài 7 đến 10 ngày một lần. Royal Children's Hospital Melbourne (RCH) cho biết bé bú mẹ có thể đi ngoài sau mỗi cữ ăn hoặc chỉ mỗi tuần một lần, và bé bú bình thường đi ngoài ít nhất 1 đến 3 ngày một lần.

Trong những tuần đầu, đi ngoài thường xuyên là dấu hiệu cho thấy bé bú mẹ đang nhận đủ sữa. Hướng dẫn nuôi con bằng sữa mẹ của NHS khuyên trao đổi với nữ hộ sinh hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em nếu bé bú mẹ không đi ngoài trong 24 đến 48 giờ trong giai đoạn này. Xem phân của bé để biết về màu sắc và độ đặc.

Dấu hiệu táo bón ở bé là gì?

Dấu hiệu chính là phân cứng. Pregnancy, Birth and Baby và NHS liệt kê:

  • Phân cứng, khô, vón cục hoặc thành viên nhỏ, đôi khi to hơn bình thường.
  • Rặn, hoặc có vẻ đau khi đi ngoài.
  • Đi ngoài ít hơn 3 lần một tuần, ở bé thường đi nhiều hơn thế.
  • Quấy khóc, cáu kỉnh hoặc thiếu năng lượng.
  • Ăn ít hơn thường lệ.
  • Bụng căng cứng, hoặc xì hơi và phân có mùi nặng hơn bình thường.
  • Một vết rách nhỏ quanh hậu môn, có thể chảy một chút máu.

Rặn không phải lúc nào cũng là táo bón

Pregnancy, Birth and Baby cho biết bé khỏe mạnh dưới 9 tháng tuổi có thể rặn và khóc trước khi đi ra phân mềm. Tình trạng này gọi là chứng khó đại tiện ở trẻ nhỏ (dyschezia), và sẽ ổn lên khi bé học được cách thả lỏng đúng các cơ. NHS cũng đồng ý rằng bé không bị táo bón miễn là phân mềm, kể cả khi bé đã vài ngày không đi ngoài.

Nguyên nhân gây táo bón ở bé là gì?

Pregnancy, Birth and Baby liệt kê các nguyên nhân thường gặp sau:

  • Thay đổi chế độ ăn, chẳng hạn như bắt đầu dùng sữa công thức hoặc bắt đầu ăn dặm.
  • Sữa công thức pha không đúng cách. Luôn đong nước trước, rồi mới cho bột vào. Hướng dẫn cho bú bình của NHS cho biết quá nhiều bột có thể gây táo bón và mất nước.
  • Không đủ chất lỏng từ sữa mẹ, sữa công thức hoặc, với bé lớn hơn, từ nước.
  • Không đủ chất xơ khi bé đã bắt đầu ăn dặm.

Rất hiếm khi táo bón do một bệnh lý gây ra, và bác sĩ có thể kiểm tra những trường hợp này. Với trẻ mới biết đi, RCH lưu ý rằng uống nhiều sữa bò có thể góp phần gây táo bón. Xem chuyển sang sữa bò.

Điều gì giúp bé dưới 6 tháng tuổi bị táo bón?

Hãy thử những cách sau trước, và cho chúng vài ngày để phát huy tác dụng:

  1. Kiểm tra sữa công thức. Làm đúng theo hướng dẫn trên hộp, đong nước trước, dùng muỗng gạt ngang. Xem pha sữa công thức.
  2. Cho bé ăn thêm cữ. NHS gợi ý cho bé bú mẹ chưa ăn dặm được bú mẹ thêm.
  3. Thử xoa bụng nhẹ nhàng. Xoa nhẹ bụng bé khi bé đang nằm thư giãn và vui vẻ.
  4. Đạp xe cho bé. Đặt bé nằm ngửa và nhẹ nhàng cử động chân bé như đang đạp xe.
  5. Tắm nước ấm cho bé. Pregnancy, Birth and Baby cho biết việc này có thể giúp bé dịu lại và giảm khó chịu.

Còn nước cho bé dưới 6 tháng tuổi thì sao?

Lời khuyên khác nhau giữa các quốc gia. NHS cho biết bé uống sữa công thức có thể được uống thêm nước giữa một số cữ ăn, và với bé dưới 6 tháng tuổi thì phải là nước đun sôi để nguội. Bé bú mẹ thì được cho bú mẹ thêm thay vì uống nước.

Các nguồn tại Úc thận trọng hơn. Pregnancy, Birth and Baby khuyên trao đổi với điều dưỡng sức khỏe trẻ em hoặc bác sĩ nếu bé dưới 6 tháng tuổi. Tờ thông tin về mất nước của RCH lưu ý rằng bé đến 6 tháng tuổi nhận chất lỏng từ sữa mẹ hoặc sữa công thức và không cần uống nước. Hãy hỏi trước khi cho bé uống thêm nước, và xem nước cho bé.

Điều gì giúp ích khi bé đã ăn dặm?

Khi bé đã bắt đầu ăn dặm, đồ ăn và thức uống trở thành công cụ chính. Pregnancy, Birth and Baby gợi ý:

  • Từ 6 tháng tuổi: cho bé uống nước ép mận khô hoặc nước ép lê, hoặc thêm nước, và ăn nhiều trái cây và rau hơn.
  • Từ 9 tháng tuổi: thêm mận khô hoặc mơ hầm, tối đa 3 thìa canh, 3 lần mỗi tuần. RCH đưa ra cùng lượng này. Ngũ cốc có cám có thể giúp với táo bón nhẹ.
  • Với bé lớn hơn: cho bé uống nước ép mận khô pha loãng, nửa nước ép và nửa nước. Bắt đầu với 10 mL và tăng dần cho đến khi phân mềm.

NHS cho biết táo, lê và mận khô đặc biệt tốt cho tình trạng táo bón. Hướng dẫn bắt đầu ăn dặm của chúng tôi có thêm thông tin về những món ăn đầu tiên.

Những gì không nên cho bé dùng khi chưa có lời khuyên?

  • Thuốc nhuận tràng. RCH cho biết trẻ không nên dùng thuốc nhuận tràng khi chưa có lời khuyên y tế. Nếu bác sĩ hoặc dược sĩ khuyên dùng, hãy cho bé dùng đúng như họ hướng dẫn.
  • Thuốc đạn. Pregnancy, Birth and Baby cho biết bác sĩ có thể khuyên dùng thuốc đạn cho bé trên 1 tháng tuổi nếu thuốc nhuận tràng đường uống chưa giúp được. Chỉ dùng thuốc đạn theo lời khuyên của bác sĩ.
  • Thụt tháo. RCH cho biết tuyệt đối không thụt tháo cho trẻ trừ khi bác sĩ của trẻ đã yêu cầu.
  • Cho thêm bột sữa công thức hoặc thay đổi công thức pha. Không bao giờ pha bình sữa đặc hơn hoặc loãng hơn so với hướng dẫn trên hộp.
  • Men vi sinh. Pregnancy, Birth and Baby cho biết nghiên cứu còn hạn chế cho thấy men vi sinh không giúp cải thiện táo bón.

RCH cho biết một số bé uống sữa công thức bị táo bón có thể cần một loại sữa công thức khác. Hãy trao đổi với bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em trước khi đổi.

Khi nào nên tìm sự hỗ trợ cho tình trạng táo bón?

Các mức độ này tương ứng với hướng dẫn khi nào cần gọi bác sĩ của chúng tôi.

Hãy gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương ngay nếu bé:

  • Nôn ra dịch màu xanh lá hoặc vàng. Sydney Children's Hospitals Network cho biết điều này có thể có nghĩa là ruột bị tắc hoặc xoắn, kể cả ở bé trông vẫn khỏe.
  • Đang nôn và bụng chướng, cứng. NICE cho biết bụng chướng, đau khi ấn có thể gợi ý tắc ruột hoặc một vấn đề khác cần phẫu thuật.
  • Mềm rũ, rất buồn ngủ hoặc khó đánh thức.
  • Không có tã ướt trong 12 giờ.
  • Dưới 3 tháng tuổi và có nhiệt độ từ 38°C trở lên. Pregnancy, Birth and Baby khuyên đến khoa cấp cứu gần nhất hoặc gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương.

Hãy tìm trợ giúp y tế ngay hôm nay nếu bé:

  • Dưới 8 tuần tuổi và chưa đi ngoài trong 2 hoặc 3 ngày. Hướng dẫn cho bú bình của NHS khuyên trao đổi với nữ hộ sinh, điều dưỡng thăm khám tại nhà hoặc bác sĩ đa khoa.
  • Dưới 8 tuần tuổi và có vẻ không khỏe, hoặc ăn không tốt.
  • Chưa đi ra phân đầu tiên (phân su) trong vòng 48 giờ sau khi sinh.
  • Có máu trong phân, hoặc phân dẹt như dải ruy băng, mảnh như bút chì hoặc lẫn nhiều chất nhầy.
  • Bụng chướng, hoặc có vẻ đau mà không dỗ dịu được.
  • Đang nôn, hoặc bị sốt.
  • Dưới 6 tháng tuổi và có ít tã ướt hơn hoặc có các dấu hiệu mất nước khác.
  • Đi ngoài phân màu trắng, đỏ hoặc đen. RCH khuyên đưa bé đi khám bác sĩ nếu phân có những màu này.

Hướng dẫn trợ giúp khẩn cấp của NHS cũng liệt kê việc không đi ngoài khoảng 3 ngày kèm bụng chướng, đau bụng, rặn hoặc chảy máu là dấu hiệu của bệnh nghiêm trọng.

Hãy trao đổi với bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em nếu:

  • Bạn nghĩ bé dưới 12 tháng tuổi của mình bị táo bón. RCH khuyên hỏi ý kiến bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe bà mẹ và trẻ em.
  • Tình trạng chưa cải thiện sau vài ngày áp dụng các cách tại nhà.
  • Táo bón cứ tái đi tái lại, hoặc chưa cải thiện sau khi điều trị.

Nên ghi lại những gì về việc đi ngoài của bé?

Trong vài ngày, hãy ghi lại thời điểm bé đi ngoài, phân trông như thế nào (mềm, cứng hay thành viên), bé có vẻ đau không, cùng các cữ ăn và tã ướt của bé. Với bé uống sữa công thức, hãy ghi lại cách bạn pha bình sữa. Điều này giúp bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em nhận biết đó là táo bón thật sự hay chỉ là một kiểu đi ngoài bình thường.