Yenidoğanlarda gece-gündüz karışıklığı: neden olur ve nasıl düzelir

Gece-gündüz karışıklığı, yenidoğanın gündüz uzun süreler uyuması, geceleri ise tamamen uyanık olup beslenmesi ve huysuzlanmasıdır. Yaygındır, sizin yol açtığınız bir şey değildir ve geçer. Bebekler işleyen bir biyolojik saatle doğmaz; bu yüzden ilk haftalarda günün her saatinde kısa aralıklarla uyuyup uyanırlar. Bu saati siz çalıştıramazsınız, ancak günün hangi bölümünün hangisi olduğuna dair net işaretler verebilirsiniz; çoğu bebek de ilk 2 ila 4 ay içinde bu işaretleri izlemeye başlar.

Gece-gündüz karışıklığı nedir?

AAP'nin gece-gündüz yer değiştirmesi rehberi, yenidoğanların bazen gündüzlerini ve gecelerini karıştırdığını söylüyor ve bunu geçici olarak tanımlıyor: bebekler çok sayıda kısa kestirmenin yerine daha uzun uyku dönemleri geçirmeye başladıkça durum düzelir. Pratikte çoğu zaman şöyle görünür:

• sabah ve öğleden sonra boyunca uzun, derin gündüz uykuları
• sabaha karşı saatlerde dikkatli, gözleri fal taşı gibi açık dönemler veya uzun beslenmeler
• tam siz uyumak istediğinizde "eğlenmeye hazır" görünen bir bebek

Bunların hiçbiri bebeğinizin iyi uyuyamayan bir bebek olduğu anlamına gelmez. NHS, yenidoğanların ilk birkaç ay boyunca beslenmeye ihtiyaç duydukları için geceleri mutlaka defalarca uyandığını söylüyor.

Yenidoğanlar neden gece ile gündüzü karıştırır?

Yenidoğanların henüz yetişkinlerdeki gibi bir biyolojik saati yoktur. Sleep Foundation'ın yenidoğan uykusu rehberi, bebeklerin güçlü bir sirkadiyen ritim (vücudun 24 saatlik saati) olmadan doğduğunu ve bunun zamanla ışık ve karanlığın yardımıyla geliştiğini söylüyor. Bebeklerin genellikle yaklaşık ilk 2 ay boyunca günün saatine bağlı bir düzeni izlemediğini belirtiyor.

Diğer etken beslenmedir. KidsHealth, anne sütüyle beslenen bebeklerin yaklaşık 2 ila 3 saatte bir, biberonla beslenen bebeklerin ise yaklaşık 3 ila 4 saatte bir beslendiğini söylüyor; yani saat kaç olursa olsun yenidoğanın uykusu açlıkla bölünür. Australian Breastfeeding Association (ABA), ilk günlerde bebeklerin gece ve gündüz hakkında hiçbir fikri olmadığını, sık uyanmanın normal olduğunu ve bunun beslenmelerine, güvende kalmalarına ve sizinle bağlarını korumalarına yardımcı olduğunu söylüyor.

Gece-gündüz karışıklığı ne kadar sürer?

Bu değişir ve kaynaklar bu değişimi biraz farklı noktalarda tanımlar:

Yani çoğu bebek için karışıklığın en yoğun olduğu dönem ilk haftalardır ve geceler ikinci ve üçüncü aylarda daha öngörülebilir hâle gelir. İlk 12 hafta boyunca neyin tipik olduğunu görmek için yenidoğan uyku düzeni rehberine, dönem dönem bir bakış için de hafta hafta yenidoğan uykusu rehberine bakın.

Bebeğiniz erken doğduysa onu düzeltilmiş yaşıyla karşılaştırın. AAP'nin düzeltilmiş yaş rehberi bunu, bebeğinizin yaşından erken doğduğu hafta sayısının çıkarılması olarak açıklıyor ve 8 hafta erken doğmuş bir bebeğin 4 aylıkken düzeltilmiş yaşının 2 ay olduğu örneğini veriyor.

Bebeğimin gündüzü geceden ayırt etmesine nasıl yardımcı olabilirim?

Bebeğinizin gelişmekte olan saatine iki net ve birbirinden farklı işaret veriyorsunuz. NHS, AAP ve Sleep Foundation aynı karşıtlığı öneriyor.

Gündüz

1. Işığı içeri alın. NHS gündüzleri perdeleri açmanızı öneriyor. Sleep Foundation, gündüz ışığın ve sesin yardımcı olduğunu söylüyor.
2. Normal sesleri sürdürün. NHS, bebeğiniz gündüz uykusundayken gündelik sesleri fazla dert etmemenizi söylüyor; AAP de bebeğinizin evin daha hareketli bölümlerinde ya da siz dışarıda bir işinizi hallederken uyuyakalmasının sorun olmadığını belirtiyor.
3. Uyanıkken konuşun ve oynayın. NHS, gündüz uyanık kaldığı zamanlarda oyunlar oynamanızı öneriyor. Bir yenidoğanla bu, yüz yüze sohbet, dışarıda bir yürüyüş ya da biraz karın üstü zamanı olabilir.
4. Gün boyunca düzenli besleyin. KidsHealth, bebeğiniz iyi kilo aldığını gösterene kadar onu 3 ila 4 saatte bir beslemek için uyandırmanızı söylüyor. Bebeğiniz için ebenizin veya çocuk sağlığı hemşirenizin önerilerine uyun.

Gece

1. Işıkları kısık tutun. NHS ışıkları kısık tutmanızı, AAP de karanlık bir oda ve yumuşak bir ses öneriyor.
2. Sessiz ve sıkıcı tutun. NHS fazla konuşmamanızı ve oyun oynamamanızı söylüyor. AAP, gece temasını beslemeye, gaz çıkarmaya, bez değişimine ve gerektiğinde nazikçe yatıştırmaya sınırlamanızı öneriyor.
3. Bezi yalnızca gerektiğinde değiştirin. NHS, gerekmedikçe bebeğinizin bezini değiştirmemenizi öneriyor. Değişimler hızlı olsun diye her şeyi hazır bulundurun.
4. Hemen yeniden yatırın. NHS, bebeğiniz beslenip bezi değiştirilir değiştirilmez onu yatırmanızı öneriyor. ABA, kısa gece beslenmelerinin bebeğinizin ve sizin hızla yeniden uykuya dalmanıza yardımcı olabileceğini söylüyor.

Birçok aile, herkesi tamamen uyandırmadan güvenle besleyip bez değiştirmek için küçük bir lambanın veya gece lambasının yeterli olduğunu görüyor.

Gece-gündüz karışıklığında neler işe yaramaz?

• Yenidoğanınızı uzun süre uyanık tutmak. KidsHealth, geceleri daha iyi uyuyacağı umuduyla bebeğinizi gündüz uyanık tutmamanızı söylüyor. Sleep Foundation'ın uyanıklık aralığı rehberi, yenidoğanlarda 30 ila 90 dakikalık uyanıklık aralıklarının normal olduğunu ve bunları uzatmaya gerek olmadığını, ayrıca ebeveynlerin gece boyu kesintisiz uykuya geçişi hızlandırma konusunda pek az şey yapabileceğini söylüyor. AAP'nin uyutma rehberi bebekleri gündüz daha uzun süre uyanık tutmayı öneriyor; bir yenidoğan için bunu, yorgun bir bebeği uyanık tutmak olarak değil, doğal uyanıklık zamanını ışık ve oyunla en iyi şekilde değerlendirmek olarak anlamak en doğrusu.
• Gece beslenmelerini atlamak veya seyrekleştirmek. Gece beslenmeleri, yenidoğanın yeterli süt almasının yoludur. Bir sonraki bölüme bakın.
• Bebeğinizin nasıl ya da nerede uyuduğunu değiştirmek. Daha uzun bir uyku süresi; yan yatarak ya da yüzüstü uyumaya, kanepeye veya eğimli ya da ağırlıklı bir ürüne asla değmez. Kaçınılması gereken uyku ürünleri rehberine bakın.
• Biberona bir şey eklemek. Daha uzun uyku hakkında ne duymuş olursanız olun, yenidoğanın biberonuna anne sütü veya mamadan başka hiçbir şey konmaz.
• Belirli saatlere oturmasını beklemek. Sleep Foundation, yenidoğanlarda düzensiz uyku saatlerinin normal olduğunu söylüyor. Uyanıklık süresi aralıklarının neden bir kural değil, genel kabul görmüş bir yaklaşım olduğunu öğrenmek için uyanıklık aralıkları rehberine bakın.

Gece beslenmeleri bebeğin ihtiyacına göre sürmeli mi?

Evet. Bebeğinizin gecenin uyku için olduğunu öğrenmesine yardımcı olmak, daha az beslemekle değil ortamla ilgilidir. WHO, bebeğin ihtiyacına duyarlı emzirmeyi, çocuk ne sıklıkla isterse gece gündüz o sıklıkta emzirmek olarak tanımlıyor. CDC, anne sütüyle beslenen bebeklerin çoğunun 24 saatte yaklaşık 8 ila 12 kez beslendiğini, küme beslenme sırasında bazen saatte bir kadar sık beslendiğini ve bazılarının 4 ila 5 saatlik daha uzun bir uyku dönemi geçirdiğini söylüyor.

Gecenin ya da gündüzün hangi saati olursa olsun açlık işaretleri gördüğünüzde besleyin. Mamayla beslenen bebekler de geceleri işaretlerine göre beslenir. Açlık işaretleri ve yaşa göre bebek beslenme saatleri rehberlerine bakın.

İkimiz de bitkinken gece beslenmelerini nasıl güvenli tutarım?

İlk haftalardaki gece beslenmeleri, bebeğinizle birlikte uyuyakalma ihtimalinizin en yüksek olduğu zamanlardır. Birkaç şey bu riski düşük tutar:

• Sırtüstü uyku, kendi beşiği, sizin odanız. Avustralya'daki Red Nose'un altı güvenli uyku önerisi, bebeğinizi sırtüstü yatırmayı ve en az ilk 6 ay boyunca sizin odanızda, kendi güvenli uyku alanında uyutmayı içeriyor. NHS bunun gece ve gündüz geçerli olduğunu söylüyor.
• Asla kanepede veya koltukta değil. Red Nose'un kanepe uyarısı, ne kadar yorgun olursanız olun bebeğinizle asla kanepede, koltukta veya yatar koltukta uyumamanızı söylüyor. Uykunuzun geldiğini hissederseniz, uykuya dalmadan önce bebeğinizi kendi uyku alanına yatırın.
• Minderlerin arasında uyuyakalmayacağınız bir yerde besleyin; bebeğinizi hemen yatırabilmeniz için beşik veya sepet beşik elinizin altında olsun.
• Geceleri paylaşın. NHS, bebeğiniz uyurken uyumaya çalışmanızı ve partnerinizden yardım istemenizi öneriyor; örneğin mama beslenmelerini paylaşarak ya da emziren ebeveynin yeniden uyuyabilmesi için sabah erken saatteki bez değişimini üstlenerek.

Tam kontrol listesi için güvenli uyku, bölünen gecelerle başa çıkmak için de uykusuzluk rehberine bakın.

3 haftalık bir bebekle örnek 24 saat (kurgusaldır; bebeğinize göre uyarlayın)

Ne zaman yardım almalıyım?

Bebeğiniz şu durumdaysa hemen yerel acil durum numarası numarasını arayın:

• gevşek ve halsizse, her zamankinden çok daha uykuluysa, zor uyanıyorsa veya uyandırılamıyorsa
• her zamankinden çok daha uykuluysa ve beslenmiyorsa
• nefes almakta zorlanıyorsa, inliyorsa veya kaburgalarının altı içe çekiliyorsa
• cildi, dudakları veya dili mavi, gri, çok soluk ya da alacalıysa
• 3 aydan küçükse ve ateşi 38°C (100.4°F) veya üzerindeyse
• 12 saattir hiç ıslak bezi olmadıysa veya hiç çiş yapmadıysa

Bunlar NHS acil yardım rehberinden alınmıştır. NHS sarılık sayfası ayrıca sarı (sarılıklı) bir bebek normalden daha uykuluysa, zor uyanıyorsa veya beslenmiyorsa acil yardım çağırmanızı söylüyor.

Bebeğiniz beslenmeyi reddediyor ya da her zamankinden çok daha az besleniyor ama uyanıksa, ıslak bez sayısı her zamankinden azsa veya sarılığı düzelmiyorsa bugün tıbbi yardım alın. Yenidoğan sarılığı rehberine bakın.

Gece-gündüz karışıklığı 3 ila 4 ay civarında hafiflememişse, bebeğinizin ne kadar uyuduğu veya beslendiği konusunda endişeleniyorsanız ya da bölünen geceler sizi yıpratıyorsa aile hekiminizle veya çocuk sağlığı hemşirenizle konuşun (doktorunuz veya yerel bir çocuk sağlığı hizmeti da yardımcı olabilir). Kendinize veya bebeğinize zarar verme düşünceleriniz varsa, bebeğinizi güvenle beşiğine yatırın ve hemen yerel bir kriz destek hattı veya yerel acil durum numarası numarasını arayın.

Günleri ve geceleri düzene sokarken neleri not etmeye değer?

Birkaç gün boyunca bebeğinizin ne zaman uyandığını, beslendiğini ve uyuduğunu not edin; hangi sürelerin gündüz, hangilerinin gece olduğunu işaretleyin. Aradığınız şey, en uzun uykunun yavaş yavaş akşama ve geceye kaymasıdır. Bu, tavsiyeye ihtiyaç duyarsanız ebenize veya çocuk sağlığı hemşirenize de net bir tablo sunar.