“ช่วงนอนถดถอยวัย 18 เดือน” เป็นคำที่พ่อแม่ใช้เรียกช่วงที่ลูกวัยเตาะแตะยื้อเวลาเข้านอน เริ่มตื่นกลางคืนทั้งที่ก่อนหน้านี้ไม่ตื่น หรือเปลี่ยนเวลางีบไปจนรวน พบในเด็กหลายคนแถวอายุ 18 เดือน แต่ไม่ใช่ชื่อวินิจฉัยโรค และไม่ได้เกิดกับเด็กทุกคน เมื่อเกิดขึ้นก็มักตรงกับการเปลี่ยนแปลงหลายอย่าง ลูกอยากทำสิ่งต่าง ๆ ตามใจตัวเอง กังวลเมื่อต้องแยกจากผู้ดูแลอีกระลอก ฟันเขี้ยวกำลังขึ้น พูดคำใหม่ ๆ ได้มากขึ้น และกำลังเปลี่ยนจากงีบสองครั้งเหลือครั้งเดียว

สิ่งที่ช่วยได้คือความสม่ำเสมอควบคู่กับขอบเขตที่ชัดเจนและอ่อนโยน ใช้กิจวัตรสั้น ๆ ที่ลูกคุ้นเคย ให้เลือกเรื่องเล็ก ๆ เพื่อให้ลูกรู้สึกว่าตัดสินใจเองได้บ้าง ตกลงใจก่อนว่าจะยอมให้ทำอะไรได้แค่ไหน และตอบสนองสั้น ๆ อย่างสงบเมื่อลูกตื่นกลางคืน

ทำไมการนอนจึงเปลี่ยนไปในวัย 18 เดือน

อยากทำอะไรเอง

รายการพัฒนาการวัย 18 เดือนของ CDC กล่าวถึงเด็กที่เดินห่างจากผู้ดูแลแต่ยังหันกลับไปดูว่าคุณอยู่ใกล้ ๆ เดินได้โดยไม่ต้องเกาะ และปีนขึ้นลงโซฟาหรือเก้าอี้ได้เอง ความรู้สึกทั้ง “หนูทำเองได้” และ “แต่ว่าอยู่ใกล้ ๆ หนูนะ” มักปรากฏในช่วงเข้านอน ลูกอาจประท้วง ยื้อเวลา หรือลองดูว่าคุณจะยอมแค่ไหน

กลับมากังวลเมื่อต้องแยกจากกัน

ความกังวลเมื่อต้องแยกจากผู้ดูแลไม่ได้จบลงภายในขวบปีแรกเสมอไป AAP ระบุว่าเด็กหลายคนเริ่มมีปัญหากับการแยกจากกันในวัย 15 หรือ 18 เดือน ส่วน KidsHealth ระบุว่าเด็กบางคนมีอาการระหว่างอายุ 18 เดือนถึง 2 ปีครึ่ง Sydney Children's Hospitals Network ระบุว่าพบบ่อยที่สุดระหว่างอายุ 6 เดือนถึง 2 ปี ลูกอาจร้องไห้เวลาเข้านอน หรือตื่นมาร้องเมื่อรู้ว่าคุณไม่อยู่ด้วย

ฟันเขี้ยวและฟันกรามขึ้น

คู่มือเรื่องฟันขึ้นของ NHS ระบุว่าฟันเขี้ยวซึ่งเป็นฟันปลายแหลมระหว่างฟันหน้าซี่ข้างกับฟันกรามซี่แรก มักขึ้นประมาณอายุ 18 เดือน หลังจากฟันกรามซี่แรกขึ้นในวัยราว 12 เดือน อาการที่อาจพบ ได้แก่ นอนหลับไม่ดี เจ็บเหงือก เหงือกแดง อุณหภูมิสูงขึ้นเล็กน้อยแต่ต่ำกว่า 38°C และน้ำลายไหลหรืออยากเคี้ยวมากขึ้น ดูลำดับการขึ้นของฟัน

คำพูดและจินตนาการ

ลูกกำลังเรียนรู้ภาษาอย่างรวดเร็ว ในรายการพัฒนาการวัย 18 เดือนของ CDC มีการพยายามพูดคำอื่นนอกจาก “แม่” หรือ “พ่อ” อย่างน้อยสามคำ และเมื่อถึงวัย 2 ปี รายการพัฒนาการวัย 2 ปีของ CDC ระบุถึงการนำคำสองคำมาพูดต่อกัน เมื่อจินตนาการเติบโต คู่มือการนอนของเด็กเล็กจาก KidsHealth ระบุว่าความฝันและฝันร้ายอาจเริ่มรบกวนเด็กที่ยังแยกความฝันจากความจริงได้ยาก Pregnancy, Birth and Baby ก็ระบุว่าเด็กเล็กอาจเริ่มฝันร้ายได้

เปลี่ยนจากสองงีบเหลืองีบเดียว

KidsHealth ระบุว่าแถวอายุ 18 เดือน หรือเร็วกว่านั้นในบางคน เด็กส่วนใหญ่เปลี่ยนจากสองงีบเหลืองีบตอนบ่ายครั้งเดียว ระหว่างปรับตัว ลูกอาจเหนื่อยเกินไปในตอนเย็นบางวัน จึงผ่อนคลายและหลับยากขึ้น อ่านเรื่องการเปลี่ยนจากสองงีบเป็นงีบเดียว

ลูกวัย 18 เดือนต้องการนอนเท่าไร

ลักษณะการนอน ช่วงที่พบทั่วไป แหล่งข้อมูล
รวมใน 24 ชั่วโมง 11–14 ชั่วโมง รวมงีบ AASM, SCHN
นอนกลางคืน ประมาณ 10–12 ชั่วโมง SCHN
นอนกลางวัน ประมาณ 1–2.5 ชั่วโมง SCHN

American Academy of Sleep Medicine (AASM) แนะนำให้เด็กวัย 1–2 ปีนอนรวม 11–14 ชั่วโมงใน 24 ชั่วโมง โดยนับรวมงีบด้วย หน้าแนะนำการนอนเด็กเล็กของ Sydney Children's Hospitals Network (SCHN) ระบุว่าโดยทั่วไปเป็นการนอนกลางคืนประมาณ 10–12 ชั่วโมงและนอนกลางวัน 1–2.5 ชั่วโมง ดูตัวอย่างได้ในตารางนอนวัย 12–18 เดือน และการนอนของเด็กวัยเตาะแตะ

เป็นเพราะฟันขึ้นหรือเพราะช่วงนอนเปลี่ยนในวัย 18 เดือน

อาจเป็นทั้งสองอย่าง เพราะฟันเขี้ยวขึ้นในช่วงเดียวกับการเปลี่ยนแปลงอื่น ๆ ถ้าเห็นว่าเหงือกแดง ลูกเจ็บเหงือก อยากเคี้ยวและน้ำลายไหลมากขึ้น ก็มีโอกาสที่ฟันกำลังขึ้น อาการเหล่านี้อยู่ในรายการของ NHS และ NHS ระบุว่ายังไม่มีหลักฐานว่าฟันขึ้นทำให้ท้องเสีย

หากอุณหภูมิตั้งแต่ 38°C ขึ้นไป ลูกดูไม่สบาย ไม่อยากกินอาหารหรือดื่ม หรือมีอาการไอหรือผื่น ให้คำนึงถึงการเจ็บป่วยด้วย ไม่ควรสรุปว่าเป็นเพียงฟันขึ้น ดูหัวข้อ “เมื่อไรควรขอความช่วยเหลือ” ด้านล่าง

จะรักษาข้อตกลงก่อนนอนกับลูกวัย 18 เดือนได้อย่างไร

เด็กเล็กมักผ่อนคลายได้ง่ายขึ้นเมื่อรู้ว่าจะเกิดอะไรต่อไป และได้มีส่วนตัดสินใจบ้าง

  1. ใช้กิจวัตรสั้น ๆ ที่คาดเดาได้ CDC แนะนำกิจวัตรการนอนและกินที่สม่ำเสมอ ทำสิ่งที่ลูกคุ้นเคยไม่กี่อย่างตามลำดับเดิมทุกคืน เช่น อาบน้ำ ใส่ชุดนอน แปรงฟัน อ่านนิทาน และกอดกัน มักได้ผลกว่าการยืดกิจวัตรออกไปเรื่อย ๆ อ่านเรื่องกิจวัตรก่อนนอน
  2. ให้เลือกเรื่องง่าย ๆ CDC แนะนำให้เด็กได้เลือกจากตัวเลือกที่เข้าใจง่าย ก่อนนอนอาจถามว่า “จะอ่านเล่มนี้หรือเล่มนั้น” หรือ “จะใส่ชุดนอนสีฟ้าหรือลายทาง” แทนการถามว่า “อยากเข้านอนไหม”
  3. วางขอบเขตก่อนถึงเวลาเข้านอน KidsHealth แนะนำให้ตั้งกติกาแล้วทำตามอย่างสม่ำเสมอ เช่น ตัดสินใจไว้ก่อนว่าเมื่อเข้านอนแล้วจะลุกมาดื่มน้ำได้กี่ครั้ง
  4. บอกราตรีสวัสดิ์อย่างอบอุ่นและชัดเจน AAP แนะนำให้มีวิธีบอกลาสั้น ๆ แบบเดิมทุกครั้งสำหรับเด็กที่กังวลเมื่อต้องแยกจากกัน การยืนรีรอหรือแอบออกจากห้องมักทำให้ยากขึ้น
  5. เข้าไปดูตอนกลางคืนสั้น ๆ KidsHealth ระบุว่าการเล่นหรือพูดคุยมากเกินไปตอนเข้าไปดูอาจให้ผลตรงกันข้าม ลองพูดเบา ๆ ไม่กี่คำ จัดที่นอนให้ลูกสบาย แล้วค่อยออกมา
  6. พากลับไปนอนอย่างสงบ หากลูกลุกขึ้น Sydney Children's Hospitals Network แนะนำให้พาเดินกลับไปที่เตียงและกล่อมโดยไม่ทำให้เป็นเรื่องใหญ่ ไม่ควรลงโทษลูกเพราะตื่นกลางคืน
  7. ให้ของที่ช่วยให้อุ่นใจ KidsHealth ระบุว่าของที่เด็กคุ้นเคย เช่น ของเล่นชิ้นเล็กหรือผ้าห่ม อาจช่วยให้เด็กวัยนี้รู้สึกปลอดภัย
  8. ปิดจอก่อนนอนพอสมควร KidsHealth แนะนำให้เด็กเล็กเว้นการดูจอในช่วงหนึ่งชั่วโมงก่อนเข้านอน

ถ้าเวลาเข้านอนกลายเป็นช่วงอาละวาด ให้พยายามสงบและค่อย ๆ ทำกิจวัตรต่อไป อ่านเรื่องการรับมือเมื่อลูกวัยเตาะแตะอาละวาด สำหรับฝันร้าย หน้าคำแนะนำเรื่องฝันร้ายของ Sydney Children's Hospitals Network แนะนำให้ย้ำกับลูกว่าปลอดภัยแล้ว และอยู่ด้วยจนลูกรู้สึกสงบ

ถ้าลูกปีนออกจากเตียงที่มีซี่กั้นล่ะ

CDC ระบุว่าเด็กวัย 18 เดือนมักปีนขึ้นลงโซฟาหรือเก้าอี้ได้ และเด็กบางคนจะลองปีนราวเตียงตามมาไม่นาน เมื่อลูกปีนออกมาได้ ควรคำนึงถึงความปลอดภัยด้วย

  • เริ่มจากลดที่นอนลง KidsHealth แนะนำให้วางที่นอนในเตียงเด็กที่ระดับต่ำสุด
  • พิจารณาเปลี่ยนเตียงหากยังปีนออกมา KidsHealth แนะนำเตียงสำหรับเด็กเล็กหรือเตียงที่มีราวกันตกสำหรับเด็กที่ชอบปีน Sydney Children's Hospitals Network ระบุว่าหากลูกปีนออกจากเตียงเด็กแล้ว ควรเปลี่ยนเตียงเพื่อป้องกันการตก บางคนอาจต้องเปลี่ยนตั้งแต่อายุ 18 เดือน แต่มักเปลี่ยนเมื่ออายุประมาณ 2–3 ปี
  • สังเกตสัญญาณว่าควรเปลี่ยน Cleveland Clinic อ้างคำแนะนำของ AAP ให้เปลี่ยนไปใช้เตียงเมื่อเด็กสูงประมาณ 89 ซม. (35 นิ้ว) เมื่อขอบราวเตียงอยู่ระดับกลางอกขณะยืน หรือเมื่อลูกปีนออกมาได้
  • จัดห้องให้ปลอดภัย เมื่อนอนเตียงที่ลุกออกมาได้ ลูกอาจลุกเองตอนกลางคืน ควรตรวจหาสิ่งที่อาจเป็นอันตรายในห้อง อ่านเรื่องการเปลี่ยนจากเตียงเด็กไปใช้เตียงนอน

ช่วงนอนยากวัย 18 เดือนกินเวลานานเท่าไร

บทความเรื่องการนอนที่สะดุดเป็นช่วง ๆ ของ Cleveland Clinic ระบุว่าโดยทั่วไปกินเวลาหนึ่งถึงสองสัปดาห์ และงานวิจัยไม่ได้ยืนยันว่าจะเกิดขึ้นตรงตามอายุใดอายุหนึ่งเสมอ ไม่มีแหล่งข้อมูลใดระบุระยะเวลาแน่นอนสำหรับวัย 18 เดือน ในชีวิตจริงอาจนานขึ้นหากฟันขึ้น เปลี่ยนงีบ และกังวลเมื่อต้องแยกจากกันพร้อม ๆ กัน

หลายครอบครัวพบว่าความสม่ำเสมอช่วยได้มากที่สุด เมื่อกติกาเปลี่ยนไปทุกคืน เด็กเล็กมักลองดูขอบเขตอีกเรื่อย ๆ

เมื่อไรควรขอความช่วยเหลือ

ระดับความเร่งด่วนเหล่านี้อ้างอิงจากคู่มือ NHS เรื่องการขอความช่วยเหลือทางการแพทย์เร่งด่วนสำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี

โทร หมายเลขฉุกเฉินในพื้นที่ของคุณ ทันที หากลูกหายใจลำบาก ผิวหรือริมฝีปากมีสีเขียวคล้ำ เทา ซีด หรือเป็นลาย ตัวอ่อนปวกเปียก ปลุกยากมากหรือปลุกไม่ตื่น กำลังชัก หรือไม่ได้ปัสสาวะมา 12 ชั่วโมง

ขอคำแนะนำทางการแพทย์ภายในวันนี้ (จากแพทย์หรือ สายด่วนให้คำปรึกษาด้านสุขภาพในพื้นที่) หากลูกมีไข้และดูไม่สบาย อาเจียนมา 24 ชั่วโมง ไม่ยอมดื่ม หรือคุณรู้สึกว่ามีบางอย่างผิดปกติ

ปรึกษาแพทย์หรือพยาบาลเด็กในเร็ว ๆ นี้ หากมีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

  • การนอนแย่ลงเรื่อย ๆ หรือไม่ดีขึ้นหลังผ่านไปสองสามสัปดาห์
  • ลูกกรนเกือบทุกคืน หายใจเฮือก หรือมีเสียงสูดหายใจแรงขณะหลับ หน้าแนะนำเรื่องภาวะหยุดหายใจขณะหลับของ Sydney Children's Hospitals Network ระบุว่าอาการเหล่านี้ควรได้รับการตรวจ
  • ลูกฝันร้ายถี่มากหรือทุกข์ใจมากจากฝันร้าย
  • ลูกสูญเสียทักษะที่เคยทำได้ หรือคุณกังวลเรื่องการพูดหรือพัฒนาการ CDC แนะนำให้ขอความช่วยเหลือตั้งแต่เนิ่น ๆ

หากการยื้อกันก่อนนอนทำให้คุณหมดแรง คุณยังติดต่อ แพทย์ของคุณหรือบริการสุขภาพเด็กในพื้นที่ ได้ หากมีความคิดจะทำร้ายตัวเองหรือลูก ให้โทร สายด่วนช่วยเหลือภาวะวิกฤตในพื้นที่ หรือ หมายเลขฉุกเฉินในพื้นที่ของคุณ ทันที

ช่วงที่นอนยากควรบันทึกอะไรบ้าง

จดเวลางีบ เวลาเข้านอน ใช้เวลานานเท่าไรกว่าจะสงบและหลับ และลูกขออะไรบ้าง เช่น น้ำ นิทานอีกเรื่อง หรือขอให้คุณอยู่ด้วย จดเรื่องฟันขึ้น อาการป่วย และการเปลี่ยนแปลงอย่างการย้ายห้องที่ศูนย์เด็กเล็กด้วย เมื่อจดสักหนึ่งสัปดาห์ มักจะเห็นชัดขึ้นว่าปัญหาอยู่ที่งีบ กิจวัตร หรือเรื่องอื่น และยังช่วยให้แพทย์หรือพยาบาลเด็กเข้าใจสิ่งที่เกิดขึ้นได้ชัดเจน