"ช่วงการนอนถดถอย" (sleep regression) เป็นชื่อที่พ่อแม่ใช้เรียกช่วงเวลาที่ทารกหรือเด็กวัยเตาะแตะซึ่งเคยนอนค่อนข้างเป็นเวลา เริ่มตื่นบ่อยขึ้น ต่อต้านตอนเข้านอน หรือไม่ยอมงีบ เป็นคำที่ใช้เรียกกันทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยทางการแพทย์ ช่วงอายุที่คุณจะได้ยินบ่อยที่สุดคือประมาณ 4 เดือน 8–10 เดือน 12 เดือน 18 เดือน และ 2 ขวบ และแต่ละช่วงตรงกับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจริง ได้แก่ การนอนที่พัฒนาเต็มที่ขึ้น ความวิตกกังวลเมื่อต้องแยกจากพ่อแม่ การยืนและการเดิน ฟันขึ้นใหม่ และความเป็นตัวของตัวเองที่เพิ่มขึ้นของเด็กวัยเตาะแตะ

บทความของ Cleveland Clinic เรื่องช่วงการนอนถดถอยตอนอายุ 4 เดือน ระบุว่างานวิจัยยังไม่พบว่าช่วงถดถอยเกิดขึ้นตรงเวลาเหมือนนาฬิกาที่อายุใดอายุหนึ่งกับทารกทุกคน และมักกินเวลาหนึ่งหรือสองสัปดาห์ คู่มือนี้อธิบายว่ามีอะไรเปลี่ยนแปลงในแต่ละช่วงอายุ วิธีแยกแยะช่วงถดถอยออกจากฟันขึ้น การเจ็บป่วย หรือการเปลี่ยนแปลงของการงีบ และสิ่งที่ช่วยได้

ช่วงการนอนถดถอยมีอยู่จริง หรือเป็นแค่คำเรียก

การเปลี่ยนแปลงนั้นเกิดขึ้นจริง ส่วนที่ทำให้เข้าใจผิดคือคำเรียก เพราะไม่มีอะไรถอยหลังเลย สมองและร่างกายของลูกกำลังก้าวไปข้างหน้า และการนอนมักสะดุดไปบ้างในระหว่างนั้น

หน้าข้อมูลเรื่องรูปแบบการนอนของทารกของ Australian Breastfeeding Association ระบุว่าจนถึงอายุประมาณ 2 ถึง 3 ขวบ รูปแบบการนอนอาจดูเหมือน "ย้อนถอยหลัง" ได้เป็นบางครั้ง และการตื่นกลางคืนยังถือเป็นเรื่องปกติแม้หลังอายุ 12 เดือนไปแล้ว Sydney Children's Hospitals Network อธิบายว่าก้าวสำคัญอย่างการคลานหรือฟันขึ้นอาจนำไปสู่ช่วง "การนอนถดถอย" รวมถึงการตื่นกลางคืนบ่อยขึ้น

คู่มือเรื่องทารกร้องไห้ของ Pregnancy, Birth and Baby ระบุเหตุผลทั่วไปที่ทารกเปลี่ยนกิจวัตรการนอนและการกิน ได้แก่ การเข้าสู่ขั้นพัฒนาการใหม่ การไม่สบาย ฟันขึ้น และความวิตกกังวลเมื่อต้องแยกจากพ่อแม่ รายการนี้มีประโยชน์กว่าปฏิทินใด ๆ

สิ่งที่ไม่มีแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้แห่งใดให้ไว้คือตารางเวลา การถือว่า "ช่วงถดถอย" เป็นคำอธิบาย อาจทำให้คุณรอให้อาการเจ็บป่วยที่ต้องได้รับการดูแลผ่านไปเอง หรือทำให้กังวลเพราะการนอนของลูกไม่ได้สะดุดตามกำหนด คำถามที่ดีกว่าคือ "ช่วงนี้มีอะไรเปลี่ยนไปสำหรับลูกบ้าง"

ช่วงการนอนถดถอยเกิดขึ้นตอนอายุเท่าไร

ช่วงอายุเหล่านี้คือช่วงที่พ่อแม่ได้ยินบ่อยที่สุด แต่ละช่วงมาพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงทางพัฒนาการที่เกิดขึ้นจริง แต่ลูกของคุณอาจผ่านการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ก่อนหรือหลังจากนี้ หรือแทบไม่ได้รับผลกระทบเลย หากลูกเกิดก่อนกำหนด คำแนะนำเรื่องอายุปรับแก้ของ AAP แนะนำให้ใช้อายุปรับแก้ในการประเมินพัฒนาการในช่วง 2 ปีแรก ดังนั้นการเปลี่ยนแปลงของการนอนจึงอาจตรงกับอายุปรับแก้แทน

ช่วงอายุที่มักกล่าวถึง สิ่งที่เปลี่ยนแปลง อ่านเพิ่มเติม
ประมาณ 4 เดือน วงจรการนอนพัฒนาเต็มที่ขึ้น คู่มือช่วงอายุ 4 เดือน
8–10 เดือน นั่ง เกาะยืน คลาน และความวิตกกังวลเมื่อต้องแยกจากพ่อแม่ คู่มือช่วงอายุ 8 เดือน
ประมาณ 12 เดือน ยืน ก้าวเดินก้าวแรก และฟันกรามชุดแรก คู่มือช่วงอายุ 12 เดือน
ประมาณ 18 เดือน เดิน ปีนป่าย พูดคำแรก ๆ ฟันเขี้ยว และงีบวันละครั้ง คู่มือช่วงอายุ 18 เดือน
ประมาณ 2 ขวบ วิ่ง พูดวลีสั้น ๆ ฝันร้าย และการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ คู่มือช่วงอายุ 2 ขวบ

ประมาณ 4 เดือน

คู่มือการช่วยให้ลูกนอนหลับของ AAP ระบุว่าทารกยังไม่มีวงจรการนอนที่สม่ำเสมอจนกระทั่งอายุประมาณ 4 เดือน เมื่อการนอนมีการจัดระเบียบใหม่ ทารกบางคนที่เคยนอนได้ช่วงยาวขึ้นจะเริ่มตื่นบ่อยขึ้น คู่มือช่วงการนอนถดถอยตอนอายุ 4 เดือน อธิบายช่วงนี้ไว้

8–10 เดือน

เมื่ออายุ 9 เดือน รายการก้าวสำคัญของ CDC รวมถึงการนั่งได้โดยไม่ต้องพยุง การลุกขึ้นนั่งได้เอง การขี้อาย ติดพ่อแม่ หรือกลัวเมื่ออยู่กับคนแปลกหน้า และการแสดงปฏิกิริยาเมื่อคุณเดินจากไป หน้าข้อมูลเรื่องความวิตกกังวลเมื่อต้องแยกจากพ่อแม่ของ AAP ระบุว่าทารกส่วนใหญ่จะมีความวิตกกังวลเมื่อต้องแยกจากพ่อแม่ที่ชัดเจนขึ้นเมื่ออายุประมาณ 9 เดือน Sydney Children's Hospitals Network เสริมว่าทารกอาจลดการงีบจากสามครั้งเหลือสองครั้งในช่วงอายุ 6 ถึง 9 เดือน

ประมาณ 12 เดือน

รายการก้าวสำคัญช่วงอายุ 1 ขวบของ CDC รวมถึงการเกาะยืนและการเดินโดยเกาะเครื่องเรือน คู่มือเรื่องความวิตกกังวลเมื่อต้องแยกจากพ่อแม่ของ KidsHealth ระบุว่าเด็กหลายคนเริ่มมีความวิตกกังวลเมื่อต้องแยกจากพ่อแม่ในช่วงวันเกิดครบ 1 ขวบ คู่มือเรื่องฟันขึ้นของ NHS ระบุว่าฟันกรามชุดแรกมักขึ้นเมื่ออายุประมาณ 12 เดือน

ประมาณ 18 เดือน

รายการก้าวสำคัญช่วงอายุ 18 เดือนของ CDC ระบุถึงการเดินได้โดยไม่ต้องเกาะ การปีนขึ้นและลงจากโซฟาหรือเก้าอี้ และการพยายามพูดคำอื่นนอกเหนือจาก "แม่" หรือ "พ่อ" ตั้งแต่สามคำขึ้นไป NHS ระบุว่าฟันเขี้ยวจะขึ้นเมื่ออายุประมาณ 18 เดือน คู่มือการนอนของเด็กวัยเตาะแตะของ KidsHealth ระบุว่าเมื่ออายุประมาณ 18 เดือน หรือบางครั้งเร็วกว่านั้น เด็กวัยเตาะแตะส่วนใหญ่จะรวมการงีบ 2 ครั้งเป็นครั้งเดียว AAP ระบุว่าเด็กวัยเตาะแตะบางคนเริ่มแสดงความยากลำบากในการแยกจากพ่อแม่เป็นครั้งแรกเมื่ออายุ 15 หรือ 18 เดือน

ประมาณ 2 ขวบ

รายการก้าวสำคัญช่วงอายุ 2 ขวบของ CDC รวมถึงการวิ่งและการพูดสองคำต่อกัน และ NHS ระบุว่าฟันกรามชุดที่สองจะขึ้นเมื่ออายุประมาณ 24 เดือน KidsHealth ระบุว่าความฝันและฝันร้ายอาจเริ่มส่งผลต่อเด็กวัยเตาะแตะ ซึ่งยังแยกความฝันออกจากความจริงได้ยาก วัยนี้ยังเป็นวัยของการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ด้วย หน้าข้อมูลเรื่องการนอนของเด็กวัยเตาะแตะของ Sydney Children's Hospitals Network ระบุว่าการย้ายจากเปลไปนอนเตียงเกิดขึ้นบ่อยที่สุดในช่วงอายุประมาณ 2 ถึง 3 ขวบ

ช่วงการนอนถดถอยกินเวลานานแค่ไหน

Cleveland Clinic ระบุว่าช่วงถดถอยมักกินเวลาหนึ่งหรือสองสัปดาห์ก่อนที่เด็กจะกลับมาเข้าที่ ไม่มีแหล่งข้อมูลด้านสาธารณสุขใดให้ระยะเวลาที่เชื่อถือได้สำหรับแต่ละช่วงอายุ ดังนั้นควรระวังการนับถอยหลังที่ระบุวันเวลาแน่นอน

ในทางปฏิบัติ ช่วงที่ยากลำบากอาจรู้สึกยาวนานขึ้นเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงหลายอย่างเกิดขึ้นซ้อนกัน เช่น ฟันขึ้นใหม่ในเดือนเดียวกับที่ลูกเริ่มไปสถานรับเลี้ยงเด็ก สัญญาณที่มีประโยชน์ที่สุดคือทิศทาง หากการนอนค่อย ๆ ดีขึ้น คุณน่าจะมาถูกทางแล้ว หากการนอนแย่ลงเรื่อย ๆ ไม่ดีขึ้นหลังผ่านไปสองสามสัปดาห์ หรือลูกดูไม่สบาย ให้ปรึกษาแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปหรือพยาบาลสุขภาพเด็กที่ดูแลคุณ

เป็นช่วงถดถอย ฟันขึ้น การเจ็บป่วย หรือการเปลี่ยนแปลงของการงีบ

หลายสาเหตุอาจดูเหมือนกันตอนตีสอง เบาะแสเหล่านี้ช่วยให้คุณรู้ว่ากำลังเกิดอะไรขึ้น

สาเหตุที่เป็นไปได้ เบาะแส ลองทำก่อน
พัฒนาการหรือการแยกจากพ่อแม่ ฝึกทักษะในเปล งอแงเมื่อคุณเดินจากไป สบายดีในตอนกลางวัน ฝึกในตอนกลางวัน คงเวลาเข้านอนไว้เหมือนเดิม
ฟันขึ้น เหงือกเจ็บและแดง น้ำลายไหลและกัดแทะมากขึ้น ปลอบโยน ดูฟันขึ้น
การเจ็บป่วย มีไข้ ไม่ค่อยยอมกิน ไอ ผ้าอ้อมเปียกน้อยลง วัดอุณหภูมิ ดูด้านล่าง
ช่วงโตเร็ว หิวกว่าปกติ ให้กินตามสัญญาณของลูก ดูช่วงโตเร็ว
ช่วงเปลี่ยนจำนวนการงีบ ต่อต้านการงีบ งอแงมากในช่วงท้ายของวัน ดูการงีบและการเปลี่ยนจำนวนการงีบ
การเปลี่ยนกิจวัตร การเดินทาง สถานรับเลี้ยงเด็ก น้องใหม่ การย้ายบ้าน คงเวลาเข้านอนให้สม่ำเสมอ ใช้เวลาอยู่ด้วยกันมากขึ้น

คู่มือเรื่องฟันขึ้นของ NHS ระบุว่าอาการที่อาจเป็นสัญญาณของฟันขึ้น ได้แก่ เหงือกเจ็บและแดง น้ำลายไหลหรือกัดแทะมากขึ้น อุณหภูมิสูงขึ้นเล็กน้อยแต่ต่ำกว่า 38°C และนอนหลับไม่สนิท และยังระบุว่าไม่มีหลักฐานว่าฟันขึ้นทำให้ท้องเสีย อุณหภูมิ 38°C ขึ้นไปควรถือว่าอาจเป็นการเจ็บป่วย มากกว่าเป็นเพราะฟันขึ้น

การเปลี่ยนแปลงในชีวิตก็มีผลเช่นกัน KidsHealth ระบุว่าความเครียดอย่างการมีน้องใหม่หรือการย้ายบ้านอาจกระตุ้นให้เกิดความวิตกกังวลเมื่อต้องแยกจากพ่อแม่ และหน้าข้อมูลเรื่องความวิตกกังวลเมื่อต้องแยกจากพ่อแม่และการนอนของ Sydney Children's Hospitals Network ระบุว่าเด็กอาจร้องไห้ตอนเข้านอน หรือตื่นขึ้นมาด้วยความไม่สบายใจเมื่อรู้ว่าคุณไม่อยู่

อะไรช่วยได้ระหว่างช่วงการนอนถดถอยในทุกวัย

รายละเอียดเปลี่ยนไปตามวัย แต่หลักพื้นฐานยังคงเหมือนเดิม

  1. ดูแลให้การนอนทุกครั้งปลอดภัย Safe to Sleep แนะนำให้วางลูกลงนอนหงายทุกครั้งจนถึงอายุ 1 ขวบ บนพื้นผิวที่แน่นและเรียบ โดยไม่มีสิ่งของนุ่ม ๆ ในบริเวณที่นอน และให้นอนห้องเดียวกันอย่างน้อยในช่วง 6 เดือนแรก คู่มือเรื่องเปลเด็กของ Pregnancy, Birth and Baby แนะนำให้ปรับฐานเปลแบบปรับระดับได้ลงไปที่ระดับต่ำเมื่อลูกนั่ง เกาะยืน หรือยืนได้แล้ว เพื่อไม่ให้ลูกตกหรือปีนออกมาได้
  2. คงกิจวัตรก่อนนอนไว้เหมือนเดิม หน้าข้อมูลก้าวสำคัญของ CDC แนะนำให้มีกิจวัตรที่สม่ำเสมอ และระบุว่าเวลานอนที่สม่ำเสมอช่วยให้นอนหลับได้ง่ายขึ้น ลำดับขั้นตอนที่คุ้นเคย อย่างการอาบน้ำ เล่านิทาน และกอด ช่วยให้อุ่นใจเมื่อทุกอย่างรอบตัวดูใหม่ไปหมด ดูกิจวัตรก่อนนอน
  3. ฝึกทักษะใหม่ในตอนกลางวัน หลายครอบครัวพบว่าการให้ลูกได้อยู่บนพื้นนาน ๆ เพื่อฝึกคลาน ยืน และนั่งลงกลับ ทำให้ลูกอยากฝึกตอนกลางคืนน้อยลง
  4. ตอบสนองอย่างใจเย็นและสม่ำเสมอ รอสักครู่ก่อนเข้าไปหาลูก แล้วให้ความช่วยเหลือน้อยที่สุดเท่าที่ลูกต้องการ เปิดไฟสลัว ๆ และพูดเบา ๆ เพื่อให้กลางคืนยังแตกต่างจากกลางวัน คู่มือการตื่นกลางคืน มีขั้นตอนแบบทีละขั้น
  5. ดูแลการนอนกลางวัน Pregnancy, Birth and Baby ระบุว่าการปล่อยให้เลยช่วงเวลาง่วงของลูกไปอาจทำให้ลูกง่วงเกินไป ซึ่งทำให้กล่อมให้หลับได้ยากขึ้น สังเกตสัญญาณง่วง และใช้ช่วงเวลาตื่นเป็นแนวทางคร่าว ๆ ดูลูกง่วงเกินไป
  6. ช่วยเรื่องการแยกจากกันในตอนกลางวัน CDC แนะนำให้บอกลาสั้น ๆ อย่างร่าเริงแทนที่จะแอบออกไป และบอกลูกเมื่อคุณกลับมาแล้ว ดูความวิตกกังวลเมื่อต้องแยกจากพ่อแม่
  7. หลีกเลี่ยงการเพิ่มการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ระหว่างที่การนอนกำลังสะดุด หากทำได้ ให้รอจนกว่าสถานการณ์จะสงบลงก่อน จึงเริ่มจัดการนอนแบบใหม่หรือเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่
  8. ผลัดกันดูแลตอนกลางคืน คู่มือการนอนของ NHS แนะนำให้ขอให้คู่ของคุณช่วยแบ่งกันดูแลมื้อกลางคืนหรือการตื่นแต่เช้า หรือขอให้เพื่อนหรือญาติมาค้างด้วยสักสองสามคืน

หากคุณรู้สึกว่ารับมือไม่ไหว Pregnancy, Birth and Baby แนะนำให้วางลูกลงในเปล เดินออกไป แล้วกลับมาเมื่อคุณรู้สึกสงบลง ห้ามเขย่าทารกโดยเด็ดขาด

ควรเริ่มฝึกการนอนระหว่างช่วงถดถอยไหม

คุณไม่จำเป็นต้องตัดสินใจกลางสัปดาห์ที่ยากลำบาก หลายครอบครัวพบว่าการรอให้อาการเจ็บป่วยหรือช่วงที่ฟันขึ้นหลายซี่ติด ๆ กันผ่านไปก่อน แล้วค่อยเลือกวิธีอย่างใจเย็นนั้นง่ายกว่า สำหรับทางเลือกต่าง ๆ ดูภาพรวมการฝึกการนอน, การกล่อมแบบตอบสนอง, การเข้าไปดูและปลอบ และการค่อย ๆ ถอยห่าง

ไม่ว่าคุณจะเลือกวิธีใด ให้ทำอย่างสม่ำเสมอไประยะหนึ่งก่อนจะประเมินผล การเปลี่ยนวิธีทุกคืนมักทำให้ช่วงที่การนอนสะดุดยากขึ้นสำหรับทุกคน

เมื่อไรที่ไม่ใช่ช่วงการนอนถดถอย

ช่วงถดถอยไม่ควรเป็นเหตุผลให้รอเมื่อลูกดูไม่สบาย ระดับต่าง ๆ ต่อไปนี้อ้างอิงจากคู่มือของ NHS เรื่องการขอความช่วยเหลือทางการแพทย์เร่งด่วนสำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 5 ขวบ และ Pregnancy, Birth and Baby

โทร หมายเลขฉุกเฉินในพื้นที่ของคุณ หรือไปที่แผนกฉุกเฉินที่ใกล้ที่สุดทันที หากลูกอายุต่ำกว่า 3 เดือนและมีอุณหภูมิ 38°C (100.4°F) ขึ้นไป หรืออายุ 3 ถึง 6 เดือนและมีอุณหภูมิ 39°C (102.2°F) ขึ้นไป

ขอคำแนะนำทางการแพทย์ภายในวันนี้ (จากแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปที่ดูแลคุณหรือ สายด่วนให้คำปรึกษาด้านสุขภาพในพื้นที่) หากลูก:

  • ไม่ยอมกิน หรือดื่มน้อยกว่าปกติมาก
  • อาเจียนมาเป็นเวลา 24 ชั่วโมง
  • มีไข้นานกว่า 5 วัน
  • ดูไม่สบายในแบบที่คุณอธิบายไม่ได้ เชื่อสัญชาตญาณของคุณ

นัดพบแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปหรือพยาบาลสุขภาพเด็กในเร็ว ๆ นี้ หาก:

  • การนอนแย่ลงเรื่อย ๆ หรือไม่ดีขึ้นหลังผ่านไปสองสามสัปดาห์
  • ลูกนอนกรนเกือบทุกคืน หรือหายใจเฮือกหรือหายใจเสียงดังฟืดฟาดขณะหลับ หน้าข้อมูลเรื่องภาวะหยุดหายใจขณะหลับของ Sydney Children's Hospitals Network ระบุว่าอาการเหล่านี้เป็นสัญญาณที่ควรได้รับการตรวจ
  • ลูกสูญเสียทักษะที่เคยทำได้ หรือยังไม่ผ่านก้าวสำคัญตามวัย CDC แนะนำให้ลงมือแต่เนิ่น ๆ แทนที่จะรอ

สำหรับคุณ: หากความเหนื่อยล้า อารมณ์ซึมเศร้า หรือความวิตกกังวลเริ่มสะสม ให้ปรึกษาแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป บริการสุขภาพจิตช่วงตั้งครรภ์และหลังคลอดในพื้นที่ หรือ แพทย์ของคุณหรือบริการสุขภาพเด็กในพื้นที่ หากคุณมีความคิดอยากทำร้ายตัวเองหรือลูก โปรดโทร สายด่วนช่วยเหลือภาวะวิกฤตในพื้นที่ หรือ หมายเลขฉุกเฉินในพื้นที่ของคุณ ทันที

อะไรบ้างที่ควรจดไว้ในบันทึกการนอน

จดว่าลูกตื่นเมื่อไร ตื่นนานแค่ไหน และอะไรช่วยได้ พร้อมกับทักษะใหม่ ฟันที่ขึ้น การเจ็บป่วย หรือการเปลี่ยนแปลงที่บ้าน บันทึกเพียงหนึ่งสัปดาห์มักช่วยให้เห็นว่าการตื่นมีรูปแบบหรือไม่ เช่น ชั่วโมงแรกหลังเข้านอน หรือช่วงเช้ามืด และยังช่วยให้แพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปหรือพยาบาลสุขภาพเด็กมีข้อมูลที่จับต้องได้ไว้ดู