Sữa mẹ để được bao lâu? Thời gian bảo quản trong tủ lạnh, tủ đông và rã đông

Sữa mẹ để được bao lâu phụ thuộc vào nhiệt độ, sữa còn tươi hay đã được rã đông, và bạn làm theo hướng dẫn của quốc gia nào. Tại Úc, bảng bảo quản của Australian Breastfeeding Association, được hiệp hội điều chỉnh từ Infant Feeding Guidelines (2012) của National Health and Medical Research Council (Úc), cho phép sữa mới vắt để được 6 đến 8 giờ ở 26°C trở xuống và 72 giờ ở phía trong cùng của tủ lạnh. Hướng dẫn bảo quản của CDC đưa ra mốc 4 giờ ở nhiệt độ phòng và 4 ngày trong tủ lạnh, còn hướng dẫn vắt và bảo quản sữa mẹ của NHS cho phép tối đa 8 ngày trong tủ lạnh ở 4°C trở xuống.

Tất cả các hướng dẫn này đều có chung ba nguyên tắc: ghi nhãn ngày vắt sữa, không bao giờ cấp đông lại sữa đã rã đông, và bỏ phần sữa còn thừa sau một cữ ăn. Hướng dẫn này trình bày số liệu của từng quốc gia cạnh nhau, sau đó đề cập đến việc rã đông, hâm ấm, sữa thừa, vận chuyển, mất điện và sữa có mùi hơi lạ. Để biết nên trữ bao nhiêu sữa, xem xây dựng kho sữa dự trữ.

Sữa mẹ mới vắt để được bao lâu?

Những mốc thời gian này dành cho sữa bạn vừa vắt vào hộp đựng sạch. Chúng không áp dụng cho sữa đã được cấp đông rồi rã đông, đã được hâm ấm, hoặc đã cho bé uống; những loại sữa đó có giới hạn ngắn hơn, được trình bày ở phần dưới.

Một vài chi tiết đằng sau các con số này:

• Úc. Bảng của Úc khuyên dùng tủ lạnh thay vì để ở nhiệt độ phòng nếu có tủ lạnh, và bảo quản sữa ở phía trong cùng của tủ lạnh, nơi lạnh nhất. Mốc 6 đến 12 tháng dành cho tủ cấp đông chuyên dụng dạng nằm hoặc dạng đứng, rã đông thủ công, ít khi được mở và giữ được nhiệt độ ổn định.
• Anh. NHS cho biết nếu bạn không chắc nhiệt độ tủ lạnh của mình, hoặc tủ lạnh ở mức từ 5°C đến 10°C, hãy dùng sữa trong vòng 3 ngày.
• Mỹ. CDC cho biết khoảng 6 tháng trong tủ đông là tốt nhất và tối đa 12 tháng vẫn chấp nhận được. CDC cũng khuyên không bảo quản sữa ở cánh cửa tủ lạnh hoặc tủ đông.

Tại sao thời gian bảo quản sữa mẹ trong tủ lạnh lại khác nhau nhiều như vậy?

Hàng tủ lạnh là nơi các hướng dẫn khác nhau nhiều nhất: 72 giờ ở Úc, 4 ngày ở Mỹ và tối đa 8 ngày trên trang bảo quản của NHS. Chính trang về bú mẹ và đi làm trở lại của NHS lại đưa ra mốc ngắn hơn, tối đa 5 ngày ở 4°C trở xuống. Cả hai trang của NHS đều giảm xuống còn 3 ngày nếu tủ lạnh của bạn ấm hơn 4°C hoặc bạn không chắc chắn.

Mỗi bảng cũng giả định một nhiệt độ tủ lạnh khác nhau: 5°C trở xuống cho con số của Úc, 4°C trở xuống cho các con số của NHS. Tủ lạnh gia đình thường xuyên được mở hoặc chứa quá đầy có thể không giữ được mức lạnh đó, và trang về đi làm trở lại của NHS gợi ý mua một nhiệt kế tủ lạnh để bạn có thể kiểm tra.

Nguyên tắc thực tế:

1. Làm theo một bộ hướng dẫn, thường là của cơ quan y tế nơi bạn sống, thay vì chọn con số dài nhất từ mỗi bảng.
2. Dùng mốc thời gian ngắn hơn nếu bạn không chắc tủ lạnh của mình lạnh đến mức nào hoặc sữa đã để bên ngoài bao lâu.
3. Cấp đông sớm. Nếu bạn sẽ không dùng sữa trong giới hạn thời gian của tủ lạnh, hãy cấp đông ngay sau khi vắt thay vì đợi đến gần hết giới hạn đó.

Sữa mẹ đã rã đông để được bao lâu?

Khi sữa đông lạnh đã rã đông, thời gian bảo quản ngắn hơn nhiều, và phụ thuộc vào cách rã đông sữa.

CDC tính 24 giờ kể từ khi sữa đã rã đông hoàn toàn, không phải từ khi bạn lấy sữa ra khỏi tủ đông. Australian Breastfeeding Association cũng khuyên không hâm nóng sữa mẹ quá một lần.

Cách dễ nhất để áp dụng các nguyên tắc này là chuyển các phần sữa cho ngày hôm sau từ tủ đông xuống tủ lạnh vào tối hôm trước. Sữa rã đông từ từ trong tủ lạnh có thời gian sử dụng dài nhất theo hướng dẫn của Úc và Mỹ.

Tôi nên làm gì với sữa mẹ còn thừa sau một cữ ăn?

Khi bé đã bắt đầu uống từ bình sữa, phần sữa còn thừa chỉ dùng được trong thời gian ngắn và không thể cất lại để bảo quản:

• Úc: bảng của Úc chỉ giữ phần sữa này cho đến hết cữ ăn đó, sau đó bỏ đi. Với tủ lạnh: bỏ đi.
• Anh: NHS cho biết khi bé đã uống từ một bình sữa mẹ, nên dùng trong vòng 1 giờ và bỏ đi phần còn thừa.
• Mỹ: CDC khuyên dùng phần sữa còn thừa trong vòng 2 giờ, sau đó bỏ đi.

Để bớt lãng phí, Australian Breastfeeding Association gợi ý cho bé uống từng lượng nhỏ và thêm nếu bé vẫn còn đói. Cho bé bú bình theo nhịp cũng giúp bé uống lượng bé cần thay vì uống hết những gì có trong bình.

Làm thế nào để bảo quản sữa mẹ vắt an toàn, từng bước một?

1. Rửa tay. CDC khuyên rửa tay thật sạch trước khi vắt hoặc xử lý sữa mẹ, hoặc dùng dung dịch sát khuẩn tay có ít nhất 60% cồn nếu không có xà phòng và nước.
2. Dùng dụng cụ sạch, đã tiệt trùng. NHS khuyên đảm bảo máy hút sữa và hộp đựng sạch sẽ và đã được tiệt trùng trước khi sử dụng. Các bước vệ sinh có trong những điều cơ bản về hút sữa.
3. Chọn hộp đựng phù hợp. Australian Breastfeeding Association liệt kê các loại bình đạt chuẩn thực phẩm, không chứa BPA, hộp đựng có nắp đậy kín, túi zip, và ống tiêm cho sữa non. CDC khuyên không bao giờ dùng túi lót bình dùng một lần hoặc túi nhựa không dành cho sữa mẹ.
4. Bảo quản từng phần nhỏ. NHS cho biết trữ từng lượng nhỏ giúp tránh lãng phí, và CDC gợi ý 60 đến 120 mL (2 đến 4 oz) hoặc lượng bé uống trong một cữ ăn.
5. Chừa chỗ cho sữa giãn nở. Đổ đầy hộp đựng không quá ba phần tư (Australian Breastfeeding Association), hoặc chừa khoảng 2.5 cm (1 inch) ở phía trên (CDC).
6. Ghi nhãn cho mọi hộp đựng với ngày bạn vắt sữa. Nếu gửi nhà trẻ, CDC khuyên ghi thêm tên của bé.
7. Bảo quản ở phía trong cùng của tủ lạnh hoặc tủ đông, tránh xa cánh cửa.
8. Dùng sữa cũ nhất trước. CDC gọi đây là nguyên tắc "vào trước, dùng trước".

Có thể gộp sữa từ các lần hút sữa khác nhau không?

Có. Australian Breastfeeding Association khuyên làm lạnh sữa mới vắt trong tủ lạnh trước, sau đó thêm vào sữa đã được làm lạnh hoặc đông lạnh và đặt hộp đựng trở lại. Vì hộp đựng lúc này chứa sữa từ nhiều lần hút sữa, hãy tính theo ngày của phần sữa cũ nhất khi xác định sữa để được bao lâu.

Làm thế nào để rã đông và hâm ấm sữa mẹ?

1. Rã đông từ từ nếu có thể. NHS cho biết tốt nhất là rã đông sữa đông lạnh trong tủ lạnh, và CDC gợi ý để trong tủ lạnh qua đêm.
2. Rã đông nhanh hơn bằng nước ấm. Nếu bạn cần dùng ngay, hãy đặt hộp đựng đã đậy kín vào một bình nước ấm hoặc để dưới vòi nước ấm đang chảy (NHS, CDC).
3. Không bao giờ dùng lò vi sóng hoặc bếp. NHS cảnh báo điều này có thể tạo ra các điểm nóng cục bộ làm bỏng miệng bé.
4. Trộn đều phần chất béo trở lại. Chất béo bị tách lớp trong sữa bảo quản. CDC gợi ý xoay nhẹ bình, còn NHS gợi ý lắc nhẹ.
5. Chỉ hâm ấm nếu bé muốn. CDC cho biết sữa mẹ không cần hâm ấm, và NHS cho biết bạn có thể cho bé uống sữa lạnh nếu bé chịu uống. Nếu bạn hâm ấm, hãy hướng tới nhiệt độ cơ thể và thử vài giọt lên cổ tay.

Không cấp đông lại sữa đã rã đông, và không hâm nóng sữa lần thứ hai.

Làm thế nào để vận chuyển sữa mẹ hoặc xử lý khi mất điện?

Khi đi du lịch hoặc trên đường đi làm về, CDC cho biết sữa có thể để trong thùng giữ lạnh cách nhiệt có túi đá đông lạnh tối đa 24 giờ, và NHS cho biết sữa đã được làm lạnh trong tủ lạnh có thể mang theo trong túi giữ lạnh có túi đá tối đa 24 giờ. Khi đến nơi, hãy dùng ngay, cho vào tủ lạnh hoặc cấp đông ngay lập tức. Australian Breastfeeding Association cho biết có thể không cần biện pháp đặc biệt khi trời mát hoặc đi quãng ngắn, nhưng nên dùng túi cách nhiệt vào những ngày nóng hoặc chuyến đi dài hơn. Việc sắp xếp trong ngày làm việc được đề cập trong bài đi làm trở lại.

Nếu sữa đông lạnh bị rã đông trên đường đi, Australian Breastfeeding Association khuyên dùng trong vòng 24 giờ và không cấp đông lại.

Khi mất điện, Australian Breastfeeding Association gợi ý:

• Giữ tủ đông đóng kín. Sữa đông lạnh có thể vẫn đông đá đến 48 giờ, tùy thuộc vào độ đầy và kích thước của tủ đông.
• Chuyển sữa nếu có thể sang một tủ đông đang hoạt động, hoặc một thùng giữ lạnh cách nhiệt có túi đá hoặc các đồ đông lạnh khác.
• Chuẩn bị nếu có khả năng mất điện bằng cách để sữa ở giữa tủ đông và lấp đầy các khoảng trống, ví dụ bằng các hộp đựng nước.
• Kiểm tra sữa nào đã rã đông. Sữa mới rã đông một phần và vẫn còn tinh thể đá có thể cấp đông lại; sữa đã rã đông hoàn toàn nên được bỏ đi.

Sữa mẹ có mùi xà phòng hoặc trông khác lạ có an toàn không?

Thường là có. Hướng dẫn về màu sắc và mùi bất thường của Australian Breastfeeding Association cho biết sữa bảo quản có thể có mùi xà phòng hoặc mùi "lạ" do quá trình oxy hóa sau khi lipase, một loại enzyme tiêu hóa chất béo có trong sữa, thực hiện chức năng bình thường của nó. Hiệp hội cho biết sữa vẫn an toàn và hầu hết các bé sẽ không nhận ra. Sữa cũng có thể bị ám mùi từ tủ lạnh hoặc từ hộp đựng.

Nếu bé từ chối sữa có mùi xà phòng, hiệp hội mô tả cách đun sữa mới vắt gần sôi trước khi bảo quản: đun nóng đến ngay dưới điểm sôi (không dùng lò vi sóng), sau đó làm nguội nhanh trong nước đá và bảo quản như bình thường. Hiệp hội khuyên chỉ làm điều này nếu bé không chịu uống sữa, vì việc đun gần sôi làm mất đi một phần lợi ích miễn dịch của sữa.

Những cục trắng hoặc lớp kem nổi phía trên thường là chất béo đã tách ra và nổi lên. Sữa màu đỏ hoặc nâu thường có nghĩa là có lẫn máu, thường do núm vú bị nứt, và hiệp hội gợi ý nên hỏi ý kiến bác sĩ.

Khi nào tôi nên tìm sự trợ giúp?

Các dấu hiệu cấp cứu này được lấy từ hướng dẫn của NHS về cách nhận biết bé bị ốm nặng.

Hãy hỏi ý kiến y tế trong ngày (bác sĩ đa khoa của bạn hoặc đường dây tư vấn sức khỏe tại địa phương) nếu bé không chịu ăn, nôn liên tục, hoặc có vẻ không khỏe và bạn không chắc nên làm gì.

Trao đổi với bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em của bạn, hoặc gọi đường dây hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ hoặc chuyên gia tư vấn sữa mẹ (IBCLC), nếu sữa của bạn có màu đỏ hoặc nâu, bé thường xuyên từ chối sữa bảo quản, bạn đang vắt sữa cho bé đang nằm viện, hoặc bạn muốn được hỗ trợ lập kế hoạch bảo quản sữa khi đi làm hoặc gửi nhà trẻ.

Nếu bé sinh non hoặc không khỏe

Các bảng bảo quản tại nhà được viết cho các bé khỏe mạnh ở nhà. Với bé sinh non hoặc bé ốm đang nằm viện, NHS khuyên hỏi nhân viên bệnh viện đang chăm sóc bé về cách bảo quản sữa của bạn. Australian Breastfeeding Association khuyên trao đổi với bác sĩ hoặc nữ hộ sinh về bất kỳ bước bổ sung nào nếu bé sinh non hoặc không khỏe, và cho biết sữa mẹ tươi mỗi ngày là tốt nhất cho các bé bị ốm.

Nên ghi những gì trên nhãn?

Ngày và giờ bạn vắt sữa là những thông tin thiết yếu. Nếu chuyển một hộp đựng xuống tủ lạnh để rã đông, hãy ghi thêm thời điểm sữa rã đông hoàn toàn, và ghi chú khi nào một bình sữa được hâm ấm hoặc đã cho bé uống, để người cho bé ăn cữ tiếp theo biết giới hạn thời gian nào được áp dụng. Nếu bạn không biết điều gì đó xảy ra khi nào, hãy ghi "không rõ" và áp dụng giới hạn ngắn nhất, hoặc bỏ sữa đi.