12–18 aylık çocuklarda uyku düzeni: İki gündüz uykusundan bire geçiş

American Academy of Sleep Medicine'e göre 1–2 yaşındaki çocukların gündüz uykuları dâhil 24 saatte yaklaşık 11–14 saat uykuya ihtiyacı vardır. KidsHealth'in küçük çocuklarda uyku rehberine göre çoğu çocuk bu dönemin başında gündüz iki kez uyur. 18 ay civarında, bazen daha erken, öğleden sonra tek uykuya geçer. Sleep Foundation gündüz uykusunun bitimiyle akşam yatışı arasındaki 3–4,5 saatlik süreyi 2 yaşındaki çocuklar için örnek verir. 12–18 ayda gündüz uykusunun ne zaman biteceğine karar verirken çocuğunuzun yorgunluk belirtilerini ve alıştığı yatış saatini dikkate alın. Bu ayların en büyük değişikliği iki uykudan bire geçmektir. Bu geçiş genellikle gün gün değişir.

12–18 aylık bir çocuk ne kadar uykuya ihtiyaç duyar?

NHS, çocukların ilk doğum gününden sonra toplam 12–15 saat civarında uyuduğunu belirtir. Bu süre AASM'nin verdiği aralıktan biraz yüksektir. Children's Hospital of Philadelphia (CHOP), ortalama toplam süreyi 1 yaşta 14 saat (gece 11, gündüz 3), 18 ayda ise 13,5 saat (gece 11, gündüz 2,5) olarak verir. Gece uykusu yaklaşık aynı kalırken gündüz uykusu kısalır ve böylece tek uykuya geçiş mümkün olur.

Cleveland Clinic ve Sleep Foundation tarafından hazırlanan uyanıklık süresi tabloları 12. ayda sona erer. Cleveland Clinic'in son verdiği aralık, 10–12 ay için 3–6 saattir. Bundan sonra dakika saymak yerine gündüz uykusunun saatine ve çocuğun yorgunluk belirtilerine bakmak daha yararlıdır. Better Health Channel, daha sakarca hareket etmeyi, bir işi yapmanın daha uzun sürmesini, çabuk sinirlenmeyi ve gerginliği bu yaşlarda yorgunluk belirtileri arasında sayar.

Çocuklar iki gündüz uykusundan bire ne zaman geçer?

KidsHealth'e göre çoğu çocuk 18 ay civarında, bazen daha erken, iki gündüz uykusu yerine yalnızca öğleden sonra uyumaya başlar. Sleep Foundation, yaklaşık 18–24 aya gelindiğinde çoğu çocuğun tek uykuya geçmiş olduğunu belirtir. Uyanıklık süreleri rehberine göre çoğu çocuk 12–18 ay arasında günde en fazla iki kez uyumaya başlar.

Çocuğunuzun geçişe hazır olabileceğini gösteren işaretler:

• Sabah uykusuna direnir. KidsHealth bunu yalnızca öğleden sonra uyumaya hazır olabileceğinin bir işareti olarak tanımlar.
• Sabah uykuya dalması çok uzun sürer ya da bu zamanı konuşup oynayarak geçirir.
• Öğleden sonraki uykusu giderek kısalır, gecikir veya bazen hiç uyumaz.
• Akşam yorgun olmadığı için yatış saati giderek gecikir.

Tek başına birkaç düzensiz gün geçiş işareti sayılmaz. Diş çıkarma, hastalık ve yeni beceriler gündüz uykularını geçici olarak aksatabilir. 12. ayda uykunun bozulması rehberine de bakabilirsiniz.

İki gündüz uykusundan bire geçişi nasıl kolaylaştırabilirsiniz?

1. Sabah uykusunu küçük adımlarla geciktirin. Birkaç gün veya hafta içinde uykuyu yavaş yavaş öğle yemeği saatine yaklaştırın.
2. Öğle yemeğini erkene alın. Böylece çocuğunuz aç uykuya dalmak yerine günün tek uykusundan önce yemek yer.
3. Bazı günler bir, bazı günler iki uyku olabilir. Sleep Foundation, bir uykuyu reddetmenin çocuğun o uykuyu bırakmaya hazır olduğu anlamına gelmeyebileceğini belirtir. O günkü ihtiyacına göre hareket edin.
4. Yeni düzene alışırken akşam daha erken yatırın. KidsHealth'in gündüz uykusu rehberi, çocuğun bir gündüz uykusunu bırakması hâlinde akşam daha erken yatırılmasını ve gündüz uykularının akşam yatışına çok yakın olmayan, düzenli saatlerde olmasını önerir.
5. Geç bir gündüz uykusunun akşam yatışını nasıl etkilediğine bakın. Geç uyuduğu günlerde akşam uykuya dalması uzun sürüyorsa gündüz uykusunu biraz daha erken teklif edin.
6. Uyku gelmiyorsa sessizce dinlenmesini sağlayın. Uyuması için zorlamak yerine karyolada kitaplara bakmasını sağlayabilir veya ona sakince sarılabilirsiniz.

Ayrıntılı bir plan için iki uykudan bire geçiş rehberine bakabilirsiniz.

12–18 aylık bir çocuğun günü nasıl geçebilir?

Aşağıdaki günler yukarıdaki aralıklara göre hazırlanmış örneklerdir. Saatleri çocuğunuza göre ayarlayın. Öğünler NHS'nin ek gıdaya geçiş rehberine dayanır. Rehber, 12 aydan itibaren günde 3 öğünü ve gerekirse öğün aralarında iki besleyici atıştırmayı tarif eder.

Çocuğunuza göre ayarlayabileceğiniz örnek bir gün: İki uyku (yaklaşık 12–14 ay)

Bu örnekte uyanık kalınan süreler yaklaşık 3 saat 15 dakika ile 3 saat 30 dakika arasında değişir. Gündüz uykusu toplamda yaklaşık 2 saat 30 dakikadır.

Çocuğunuza göre ayarlayabileceğiniz örnek bir gün: Tek uyku (yaklaşık 15–18 ay)

Bu örnekte gündüz uykusu akşam yatışından 4 saat 15 dakika önce biter. Sleep Foundation, 2 yaşındaki çocukların gündüz yaklaşık 1–3 saat uyuduğunu belirtir. Bu yaş için verdiği örnekte öğle yemeğinden sonra, 12:30–13:00 civarında gündüz uykusu başlar.

Küçük çocuklar akşam kaçta yatmalı?

Herkes için tek bir doğru yatış saati yoktur. Sleep Foundation'ın 2 yaşındaki bir çocuk için verdiği örnekte akşam rutini 18:15–19:15, yatış da 19:00–20:00 civarındadır. Çocuğunuzun her zamanki uyanma saatinden geriye doğru düşünerek ve toplam 11–14 saatlik aralığı göz önünde bulundurarak size uygun saati bulabilirsiniz.

Düzen, saatin kaç olduğundan daha önemlidir:

• Kısa, sade ve tutarlı olsun. KidsHealth ılık bir banyo ve hikâye gibi bir düzen önerir. Rutini fazla uzatmamaya çalışın.
• Sınırları önceden belirleyin. KidsHealth, yatma vaktinin pazarlığa dönüşmemesi için örneğin kaç kez su içilebileceğine önceden karar vermeyi önerir.
• Ekranları erkenden kapatın. AAP'nin sağlıklı uyku alışkanlıkları sayfası, ekranları yatmadan en az 60 dakika önce kapatmayı ve yatak odasına sokmamayı önerir.
• Sabahları da düzenli olun. AAP, hafta içi ve hafta sonu aynı saatte kalkmayı önerir. Çocukları süt veya meyve suyu dolu bir biberonla yatağa yatırmamayı da tavsiye eder.

Akşam rutini ve küçük çocuklarda uyku rehberlerine de bakabilirsiniz.

Kreşteki uyku saatleri bu düzene nasıl uyar?

Birçok çocuk bu dönemde kreşe başlar. Kreşteki grubun kendi dinlenme saatleri olabilir. İşe yarayabilecek birkaç adım:

• Çocuğunuzun düzenini eğitimcilerle paylaşın. Genellikle hangi saatlerde uyuduğunu, yorulduğunu nasıl belli ettiğini ve nasıl sakinleşmeyi sevdiğini anlatın.
• Dinlenme saatlerini sorun. Geçiş döneminde sabah uykusuna hâlâ ihtiyaç duyuyorsa bu saatte uyuyup uyuyamayacağını öğrenin.
• Akşam daha yorgun olabileceğini hesaba katın. Bazı çocuklar hareketli bir odada daha az uyur. Kreş günlerinde akşam daha erken yatmak işe yarayabilir.
• Elinizden geldiğince evde de benzer bir düzen kurun. Hafta sonları biraz farklı geçerse kaygılanmayın.

12 ay civarında uyku neden zorlaşabilir?

Çocuklar bu dönemde hızla yeni beceriler edinir. CDC'nin 1 yaş gelişim basamakları arasında tutunup ayağa kalkmak ve mobilyalara tutunarak yürümek vardır. Pek çok çocuk bunları yatma saatinde de denemek ister. KidsHealth bu yaşta gece uyanmalarının diğer yaygın nedenleri arasında diş çıkarmayı veya hastalığı, rüyaları ve kâbusları, ekranları, odanın soğuk olmasını, diğer odalardan gelen sesleri ve hafif ayrılma kaygısını sayar. Sleep Foundation, ayrılma kaygısının genellikle 2 yaşına kadar geçtiğini belirtir.

Rutini mümkün olduğunca aynı tutun. Gece sakin ve kısa bir karşılık verin, gündüz ise hareketli oyunlara ve açık havada vakit geçirmeye bolca yer ayırın. 12. ayda uykunun bozulması ve gece uyanmaları rehberlerine de bakabilirsiniz.

Çocuk ne zaman parmaklıklı karyoladan yatağa geçmeli?

Karyolanın yatak tabanı ayarlanabiliyorsa, çocuğunuz desteksiz oturabildiği veya tutunup ayağa kalkabildiği anda tabanı en alt seviyeye indirin. Tırmanarak çıkmaya başladığında veya üreticinin belirttiği sınıra ulaştığında, hangisi önce olursa, o karyolayı kullanmayı hemen bırakın. Yaşına uygun, yere yakın bir yatak seçin ve odanın tamamını güvenli hâle getirin. Red Nose Australia bu geçişin ne zaman yapılacağını açıklar.

Karyolayı çocuğunuz için güvenli tutmak

KidsHealth'e göre bu yaşta hafif bir battaniye ve çocuğun rahatlamak için sarıldığı küçük bir oyuncak kullanılabilir. Çocuklar basamak olarak kullanabileceğinden karyola kenar koruyucuları önerilmez. Çok büyük pelüş oyuncaklardan da kaçının. Kordon, bağ ve ipleri çocuğun ulaşabileceği yerlerden uzak tutun. Perdeleri, stor perde kordonlarını ve duvar süslerini karyoladan uzaklaştırın. Çocuğun dışarı çıkma ihtimaline karşı odanın tamamını güvenli hâle getirin.

Çocuğunuzun uykusu için ne zaman yardım almalısınız?

• Çocuğunuz nefes almakta zorlanıyorsa, cildi, dudakları veya dili mavi, gri, soluk ya da alacalı görünüyorsa, vücudu gevşekse, uyandırmakta güçlük çekiyorsanız veya hiç uyandıramıyorsanız, normalden çok daha uykuluysa ve hiçbir şey yiyip içmiyorsa ya da nöbet geçiriyorsa hemen yerel acil durum numarası numarasını arayın. Bunlar NHS'nin acil yardım gerektiren belirtiler listesinde yer alır.
• Çocuğunuz normalden çok daha az yiyor veya içiyorsa, ıslak bez sayısı normalden azsa veya hasta görünüyorsa bugün bir doktora başvurun (ya da yerel bir sağlık danışma hattı numarasını arayın).
• Çocuğunuz çoğu gece horluyorsa bir sonraki kontrolü beklemeden yakın zamanda aile hekiminizden veya çocuk sağlığı hemşirenizden randevu alın. AAP, horlamayı ve uyku apnesini dikkat edilmesi gereken uyku sorunları arasında sayar. Uyku apnesi rehberinde sık horlamayı doktorunuza hemen bildirmenizi önerir.
• Gece uyanmaları veya yatma saati mücadeleleri bütün aileyi yıpratıyorsa bir sonraki kontrolde aile hekiminize veya çocuk sağlığı hemşirenize anlatın.

Kendinize veya çocuğunuza zarar verme düşünceleri uyandıracak kadar bitkin veya çökkün hissediyorsanız hemen yerel bir kriz destek hattı ya da yerel acil durum numarası numarasını arayın.

Uyku günlüğüne neleri yazmaya değer?

Geçiş döneminde her gündüz uykusunun başlangıcını ve bitişini, çocuğunuzun ne kadar sürede uykuya daldığını ve akşam yatış saatini not edin. Birkaç hafta sonra, tek uykulu günlerin giderek olağan hâle gelip gelmediğini görebilirsiniz. Aile hekiminizle veya çocuk sağlığı hemşirenizle uykuyu konuşmak isterseniz günlük o görüşmede de işe yarar.