Babyslaap na vaccinaties: slaperigheid, koorts en alarmsignalen

Een slaperige of onrustige dag of twee is een van de meest voorkomende reacties op vaccinaties bij baby's. De NHS-pagina over het MenB-vaccin noemt moe of prikkelbaar zijn, een hoge temperatuur en pijn op de plek van de prik, en zegt dat deze bijwerkingen meestal binnen 1 of 2 dagen beter worden. Sommige baby's doen langere dutjes dan normaal; andere zijn drenzerig, willen vaker drinken en worden 's nachts vaker wakker.

Extra voedingen, knuffelen en een rustige dag helpen vaak. Bij koorts bij een jonge baby is snel medisch advies nodig, ook na een vaccinatie. Een baby die slap of moeilijk wakker te krijgen is, zwak of schel huilt, tekenen van een ernstige allergische reactie heeft of een stuip krijgt, heeft spoedhulp nodig.

Zie vaccinaties bij baby's voor de schema's per land en de volledige lijst met bijwerkingen.

Is het normaal dat baby's slaperig of onrustig zijn na vaccinaties?

Ja. Elk van deze bronnen noemt veranderingen in de slaap bij de veelvoorkomende, milde reacties:

De NHS-pagina over het 6-in-1-vaccin noemt moe zijn, prikkelbaarheid, minder trek en een hoge temperatuur als veelvoorkomende bijwerkingen. De informatieverklaring van de CDC over de eerste vaccins van een kind zegt dat drenzerigheid, moe zijn en minder trek soms voorkomen na het DTaP-vaccin, en noemt drenzerigheid en moe zijn ook na het pneumokokkenvaccin.

De gids van healthdirect over vaccinaties voor je kind in Australië noemt pijn, roodheid of zwelling op de prikplek, lichte koorts en onrustig zijn. Het Better Health Channel in Victoria, Australië, zegt dat baby's onrustig of slaperig kunnen zijn.

In de praktijk zie je misschien langere dutjes of een baby die 's avonds vroeg in slaap sukkelt. Je ziet misschien ook het omgekeerde: korte dutjes, een baby die vastgehouden wil worden, of vaker wakker worden 's nachts omdat de prikplek pijn doet.

Hoe lang duurt slaperigheid na vaccins meestal?

Meestal 1 tot 2 dagen. De NHS zegt dat bijwerkingen van MenB meestal binnen 1 of 2 dagen beter worden, de CDC zegt dat milde reacties binnen een dag of twee verdwijnen, en Better Health zegt dat bijwerkingen meestal 1 tot 2 dagen duren. Healthdirect in Australië zegt dat de meeste milde bijwerkingen maar een paar dagen duren.

Sommige vaccins kunnen later een reactie geven. De NHS-pagina over het BMRV-vaccin (MMRV) zegt dat een mazelenachtige uitslag, je niet lekker voelen en een hoge temperatuur meestal ongeveer 6 tot 10 dagen na de vaccinatie verschijnen, en dat veelvoorkomende bijwerkingen meestal 2 tot 3 dagen duren. Slaapt je peuter ongeveer een week na het BMRV-vaccin ineens anders, dan kan het vaccin daar dus een rol in spelen. De regels voor koorts hieronder blijven gelden.

Healthdirect noemt ook een klein bultje zo groot als een erwt (knobbeltje) op de prikplek dat weken of soms maanden kan blijven. Het verdwijnt meestal vanzelf en hoort je baby geen last te geven.

Is de slaap na een paar dagen nog steeds onrustig, zoek dan naar een andere oorzaak, zoals een verkoudheid, tandjes krijgen of een ontwikkelingssprong. Zie slapen als je baby ziek is, tandjes krijgen en slapen en leeftijden van slaapregressies.

Hoe troost ik mijn baby en houd ik de slaap veilig na vaccins?

1. Bied extra voedingen aan. Healthdirect in Australië raadt aan om borstvoeding te blijven geven en je baby te knuffelen. De NHS-pagina over koorts zegt dat je je kind genoeg te drinken geeft en, als je baby borstvoeding krijgt, gewoon borstvoeding blijft geven. Baby's die kunstvoeding krijgen, kunnen hun gewone voedingen krijgen, vaker aangeboden als ze dat willen.
2. Knuffel, praat en zing. Healthdirect raadt een zachte, rustgevende stem, zingen en knuffels aan. De CDC zegt dat knuffels, dicht tegen je aan houden en zacht fluisteren oudere baby's na een prik kunnen helpen kalmeren.
3. Verzacht een pijnlijk been of arm. Healthdirect raadt aan iets koels tegen de prikplek te drukken, en Better Health raadt een koud, nat doekje aan.
4. Kleed je baby luchtig aan. De NHS zegt dat je een kind met een hoge temperatuur niet in te veel kleren of beddengoed stopt, en het ook niet uitkleedt of afspoelt met een spons. Better Health zegt dat je een baby die het warm heeft niet te warm aankleedt. Het informatieblad over koorts van het Royal Children's Hospital Melbourne zegt dat je geen koud bad of koude douche geeft.
5. Houd elk slaapmoment veilig. Leg je baby op de rug in een eigen bedje of wiegje, met hoofd en gezicht onbedekt en niets zachts in het bedje. De zes aanbevelingen voor veilig slapen van Red Nose in Australië noemen onder meer een veilige slaapomgeving overdag en 's nachts, en een eigen slaapplek voor je baby op jouw kamer voor minstens de eerste 6 maanden.
6. Houd je baby veilig vast. Een slaperige baby die vastgehouden wil worden, komt vaak voor na vaccins. Dutjes op jou zijn prima zolang jij wakker bent; merk je dat je slaperig wordt, leg je baby dan in het bedje. De NHS-pagina over wiegendood zegt dat je nooit met je baby op een bank of in een fauteuil moet slapen. Zie dutjes op jou.
7. Kijk regelmatig bij je baby, ook 's nachts. De NHS zegt dat je regelmatig bij een kind met een hoge temperatuur kijkt, ook 's nachts.
8. Doe rustig aan met het dagritme. Veel gezinnen laten de dutjes een dag of twee wat langer duren en houden de avond rustig, en gaan daarna terug naar hun gewone ritme zodra hun baby weer zichzelf lijkt.

Leg geen extra dekens, wiggen of kussens neer om een onrustige baby te helpen slapen. De regels voor veilig slapen veranderen niet als je baby ziek is. Zie veilig slapen.

Moet ik paracetamol geven na het MenB-vaccin?

In het Verenigd Koninkrijk wel. De NHS-pagina over het MenB-vaccin raadt paracetamol voor kinderen aan na de MenB-vaccinaties met 8 weken en 12 weken, om een hoge temperatuur te helpen voorkomen of te behandelen. Volgens de pagina geef je 3 doses:

• de eerste zo snel mogelijk na de vaccinatie
• de tweede 4 tot 6 uur later
• de derde 4 tot 6 uur daarna

De NHS voegt eraan toe dat je minstens 4 uur tussen de doses laat en niet meer dan 4 doses in 24 uur geeft.

Gebruik voor deze doses het MenB-schema, niet de verpakking. De gids van de UK Health Security Agency over paracetamol na MenB zegt dat je paracetamolsuspensie voor zuigelingen 120 mg/5 mL gebruikt en voor elk van de 3 doses 2,5 mL (60 mg) geeft, afgemeten met een spuitje of de 2,5 mL-kant van het lepeltje. De gids legt uit dat dit afwijkt van de bijsluiter in de verpakking, die geldt voor koorts op andere momenten. Paracetamol voor oudere kinderen (vanaf 6 jaar, 250 mg/5 mL) is sterker en mag niet bij baby's worden gebruikt. Baby's die voor 32 weken zijn geboren, hebben paracetamol nodig die hun arts voorschrijft op basis van hun gewicht. Slaapt je baby als een volgende dosis gepland staat, dan zegt de gids dat je je baby niet wakker maakt.

Ook Australisch advies raadt paracetamol aan bij MenB, maar de timing is anders. Healthdirect in Australië zegt dat een kind onder de 2 dat het MenB-vaccin krijgt 3 doses paracetamol hoort te krijgen: de eerste 30 minuten voor de vaccinatie of zo snel mogelijk erna, dan 6 uur later, en nog eens 6 uur daarna, ook zonder koorts. Volg het advies van degene die je kind vaccineert.

Bij andere vaccins wordt standaard paracetamol niet aangeraden. Healthdirect in Australië zegt dat er geen aanbeveling is om het voor elke vaccinatie ‘voor de zekerheid’ te geven, en Better Health zegt dat standaardgebruik na vaccinatie niet wordt aangeraden. Paracetamol is bedoeld voor pijn of koorts waar je baby erg ongelukkig van wordt, niet als slaapmiddel. De volgende algemene leeftijds- en gewichtsgrenzen gelden buiten het specifieke MenB-schema dat de zorgverlener die de vaccinatie gaf heeft geadviseerd. De NHS-pagina over koorts zegt dat je geen paracetamol geeft aan een kind onder de 2 maanden, en geen ibuprofen aan een baby onder de 3 maanden of onder de 5 kg. Zie koorts bij baby's.

Bij welke temperatuur na vaccins heb je dringend hulp nodig?

Koorts is een veelvoorkomende reactie. Wat je nu moet doen, hangt af van de leeftijd van je baby, de temperatuur en hoe je kind eruitziet en reageert. Vraag bij de onderstaande leeftijdsgebonden temperatuurgrenzen zonder uitstel medisch advies.

De NHS-pagina's over de MenB- en de 6-in-1-vaccinatie adviseren bij deze temperaturen een spoedafspraak met de huisarts of, in het Verenigd Koninkrijk, een telefoontje naar NHS 111. De Britse gezondheidsdienst UKHSA legt uit dat koorts vaak voorkomt in de eerste 48 uur na MenB. Volg het plan dat je bij de vaccinatie kreeg en wacht niet af als je baby ziek lijkt. In Australië adviseert het Royal Children's Hospital Melbourne om met een baby jonger dan één maand met koorts naar het ziekenhuis te gaan. Bel bij ernstige tekenen op elke leeftijd het lokale alarmnummer, bijvoorbeeld als je baby moeilijk ademt of moeilijk wakker te krijgen is. Zie de NHS-gids voor dringende hulp.

Omdat een hoge temperatuur een veelvoorkomende bijwerking is van het MenB-vaccin dat in het Verenigd Koninkrijk met 8 weken wordt gegeven, kun je bij de afspraak vragen wat je kunt verwachten, zodat het je niet overvalt. Het RCH zegt dat koorts niet behandeld hoeft te worden als je kind zich verder prettig voelt en goed drinkt.

Kan ik mijn baby laten vaccineren als die al onrustig slaapt of verkouden is?

Meestal wel. Healthdirect in Australië zegt dat een kind met een lichte ziekte zonder koorts veilig gevaccineerd kan worden, maar dat een ernstige ziekte of koorts van 38,5°C of hoger een reden is om de afspraak te verzetten. Onrustig slapen op zich staat niet bij de redenen die healthdirect in Australië noemt om de afspraak te verzetten.

Een paar dingen kunnen de dag makkelijker maken:

• Wacht na de vaccins minstens 15 minuten op het consultatiebureau of in de praktijk, zoals healthdirect en Better Health adviseren.
• Neem mee wat je nodig hebt om je baby direct daarna te voeden en tot rust te brengen.
• Houd de rest van de dag rustig, met dutjes thuis in het bedje waar dat kan.

Wanneer zoek je hulp na vaccinaties?

Ernstige allergische reacties zijn heel zeldzaam en ontstaan meestal binnen een paar minuten, zegt de NHS, en dat is een van de redenen om minstens 15 minuten op het consultatiebureau of in de praktijk te wachten. De CDC merkt op dat zo'n reactie ook nog kan ontstaan nadat je bent vertrokken.

Bel nu het lokale alarmnummer als je baby:

• een zwelling heeft van de lippen, tong of keel, moeite heeft met ademhalen of slikken, piept of hoorbaar ademt, of netelroos heeft samen met een van deze signalen (de NHS-pagina over anafylaxie noemt ook een kind dat slap of futloos is of niet reageert zoals normaal)
• slap is, veel slaperiger dan normaal, moeilijk of niet wakker te krijgen is, of te slaperig is om te drinken
• zwak, hoog of aanhoudend huilt; de CDC noemt onophoudelijk huilen gedurende 3 uur of langer na DTaP als een minder vaak voorkomende, ernstigere reactie
• een stuip heeft, hoe kort ook
• een blauwe, grauwe, bleke of vlekkerige huid, lippen of tong heeft, heel snel ademt of moeite heeft met ademhalen
• uitslag heeft die niet wegtrekt als je er een glas tegenaan drukt, of in 12 uur niet heeft geplast

Vraag vandaag medisch advies (de huisarts op dezelfde dag of een lokale gezondheidslijn voor advies) als je baby:

• meer dan 48 uur na een MenB-vaccin nog steeds een hoge temperatuur heeft
• voedingen weigert of veel minder drinkt dan normaal, of minder natte luiers heeft, maar wel alert is
• in de week na een dosis van het rotavirusvaccin blijft overgeven, een opgezette of pijnlijke buik heeft, of bloed in de poep heeft of poep die eruitziet als rodebessengelei; de NHS-pagina over het rotavirusvaccin legt het heel kleine risico op een darmafsluiting uit. Bel het lokale alarmnummer als je baby overgeeft en een opgezette, harde buik heeft, meer dan een streepje bloed in de poep heeft, of bleek, slap of heel ziek is
• ziek lijkt en je je zorgen maakt

Praat met je huisarts of jeugdverpleegkundige als je je zorgen maakt over een bultje op de prikplek, de slaap een paar dagen na de vaccins nog niet tot rust is gekomen zonder andere signalen, of als je vragen hebt over de volgende afspraak.

Wat is handig om bij te houden na vaccinaties?

Schrijf de datum en tijd van de vaccins op, elke temperatuur met de tijd waarop je die mat, elke dosis paracetamol met de tijd, en hoe je baby drinkt, slaapt en natte luiers heeft. Met een dag of twee aan aantekeningen zie je makkelijk of het weer tot rust komt, voorkom je dat je per ongeluk dubbel medicatie geeft, en heeft een arts een duidelijk beeld als je er een nodig hebt.