Koorts bij baby's: temperaturen per leeftijd en wanneer je hulp zoekt

Een temperatuur van 38°C (100.4°F) of hoger is koorts. Is je baby jonger dan 3 maanden, dan moet elke meting van 38°C of hoger meteen met spoed worden beoordeeld, ook als je baby er goed uitziet: bel het lokale alarmnummer of ga naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp. Bij oudere baby's is koorts meestal het lichaam dat een alledaagse infectie bestrijdt, en zegt hoe je baby eruitziet, drinkt en reageert meer dan het precieze getal. Op elke leeftijd betekenen sommige signalen dat je het lokale alarmnummer belt, wat de thermometer ook aangeeft.

Deze gids gaat over temperatuur meten, de grenswaarden per leeftijd, comfortzorg, medicatie en koortsstuipen. De niveaus van urgentie komen overeen met onze gids wanneer bel je de dokter.

Welke temperatuur telt als koorts bij een baby?

Het Royal Children's Hospital Melbourne (RCH), de NHS en de American Academy of Pediatrics (AAP) gebruiken allemaal 38°C (100.4°F) of hoger als grens voor koorts.

De World Health Organization gebruikt in haar richtlijnen voor zorgverleners een iets andere grens. Haar IMCI-module over koorts ziet een okseltemperatuur van 37.5°C of hoger als koorts bij kinderen van 2 maanden tot 5 jaar. De module merkt op dat rectale metingen ongeveer 0.5°C hoger uitvallen. Cocoon gebruikt de grens van 38°C die Australische, Britse en Amerikaanse richtlijnen voor ouders aanhouden.

Het voorhoofd van je baby voelen is een snelle check, maar het RCH raadt aan om een thermometer te gebruiken als je het zeker wilt weten. NICE zegt ook tegen zorgverleners dat ze het serieus nemen als een ouder het gevoel heeft dat het kind koorts heeft.

Hoe meet ik de temperatuur van mijn baby?

De beste methode hangt af van de leeftijd van je baby en van waar je woont:

NICE raadt af om bij kinderen onder de 5 jaar standaard in de mond of rectaal te meten, dus Britse en Australische ouders meten meestal onder de arm. Het RCH zegt dat koortsstrips en infraroodthermometers voor het voorhoofd bij kinderen onbetrouwbaar kunnen zijn. De AAP zegt dat je helemaal geen kwikthermometers gebruikt.

Temperatuur meten onder de arm

1. Gebruik een digitale thermometer en volg de bijsluiter.
2. Leg het puntje boven in de oksel, tegen de huid, niet tegen kleding.
3. Houd de arm van je baby voorzichtig tegen het lichaam tot de thermometer piept of de tijd uit de bijsluiter om is.
4. Is je baby net in bad geweest of warm ingepakt, dan raadt de NHS aan om een paar minuten te wachten voordat je meet.
5. Schrijf de meting, het tijdstip en de methode op.

Wat doe ik als mijn baby jonger dan 3 maanden koorts heeft?

Behandel het als een noodgeval, ook als je baby er goed uitziet. De NHS-gids over dringende hulp noemt 38°C of hoger onder de 3 maanden als een van de redenen om een ambulance te bellen of naar de spoedeisende hulp te gaan. NICE ziet het als een signaal met een hoog risico, en het RCH raadt aan om een baby jonger dan een maand met koorts naar het ziekenhuis te brengen. Ook de AAP zegt dat je meteen de dokter belt.

Bel het lokale alarmnummer of ga direct naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp. Bel het lokale alarmnummer in plaats van zelf te rijden als je baby ook moeite heeft met ademen, van kleur verandert, een stuip heeft of moeilijk wakker te krijgen is.

NICE merkt op dat sommige vaccinaties koorts kunnen veroorzaken bij baby's jonger dan 3 maanden. Vraag bij de vaccinatieafspraak wat je kunt verwachten en wat je dan doet. Heb je geen specifiek advies voor je baby gekregen, volg dan de regel voor baby's onder de 3 maanden hierboven. Onze gids over vaccinaties gaat over wat je na vaccinaties kunt verwachten.

Wanneer heeft een baby van 3 maanden of ouder met koorts een dokter nodig?

Vanaf 3 maanden hangt de beslissing meer af van hoe het met je baby gaat dan van de meting. Gebruik deze tabel samen met de alarmsignalen in het volgende deel:

Voor baby's van 3 tot 6 maanden noemt de NHS-gids over dringende hulp 39°C of hoger als een van de redenen om een ambulance te bellen of naar de spoedeisende hulp te gaan, dus zetten wij het in het niveau het lokale alarmnummer. De NHS-pagina over koorts noemt het in plaats daarvan als reden om dringend de adviestelefoon van de NHS te bellen, NICE ziet het als minstens een gemiddeld risico, en de langere lijst in de gids over dringende hulp laat baby's die in de afgelopen 2 dagen een vaccinatie hebben gehad buiten beschouwing. Onze gids over vaccinaties legt uit waarom we na vaccinaties toch het strengere niveau aanhouden.

Hoe lang koorts duurt, telt ook mee. NICE en de NHS zeggen dat koorts die 5 dagen of langer duurt, moet worden nagekeken. De AAP legt de lat lager: bel als koorts bij een kind onder de 2 jaar langer dan 24 uur duurt.

Het RCH zegt dat je koorts niet hoeft te behandelen als je kind verder in orde en comfortabel lijkt. NICE merkt ook op dat bij baby's ouder dan 6 maanden de hoogte van de temperatuur alleen niet laat zien hoe ernstig een ziekte is.

Bij welke koortsverschijnselen bel je het lokale alarmnummer?

Bel op elke leeftijd het lokale alarmnummer als je baby koorts heeft en:

• Een stuip (aanval) heeft. Zie het deel over koortsstuipen hieronder.
• Een stijve nek heeft of een bollende zachte plek op het hoofd (fontanel).
• Huiduitslag heeft die niet wegtrekt als je er een glas tegenaan drukt. Kijk bij een bruine of zwarte huid naar de handpalmen en voetzolen.
• Moeite heeft met ademen, kreunt, heel snel ademt of pauzes tussen de ademhalingen heeft.
• Een blauwe, grijze, heel bleke of vlekkerige huid, lippen of tong heeft, of ongewoon koude handen en voeten.
• Slap, suf en moeilijk wakker te krijgen is, of niet reageert zoals gewoonlijk.
• Zwak, hoog of aanhoudend huilt.
• Al 12 uur geen natte luier heeft gehad.

Deze signalen komen uit de NHS-gidsen over koorts en dringende hulp en uit de verkeerslichttabel van NICE. De tabel van NICE noemt ook signalen voor het volgende niveau.

Zoek vandaag medische hulp als je baby veel minder drinkt dan normaal, minder natte luiers heeft, een droge mond heeft of geen tranen, of niet zichzelf is. Bij een baby jonger dan 6 maanden moet elk teken van uitdroging dezelfde dag door een arts worden bekeken. Zie signalen van uitdroging.

Hoe zorg ik dat mijn baby zich bij koorts zo prettig mogelijk voelt?

Comfort en drinken zijn belangrijker dan het getal omlaag krijgen.

1. Bied veel drinken aan. Het RCH raadt bij baby's jonger dan 6 maanden extra borstvoedingen of vaker flesvoeding aan. NICE zegt dat moedermelk het beste drinken is voor een baby die borstvoeding krijgt.
2. Kleed je baby in lichte kleding. Pak je baby niet warm in om de koorts ‘eruit te zweten’, en kleed je baby ook niet helemaal uit. NICE zegt dat kinderen met koorts niet te dun gekleed of te warm ingepakt moeten worden.
3. Sla koude badjes en afsponzen over. Het RCH zegt dat kinderen van koud water meer kunnen gaan rillen, de NHS raadt afsponzen af, en NICE zegt dat afsponzen met lauw water niet wordt aanbevolen.
4. Blijf controleren, ook 's nachts. NICE raadt aan om 's nachts bij een kind met koorts te kijken en te letten op uitdroging en op huiduitslag die niet wegtrekt.
5. Houd je baby thuis. NICE raadt aan om kinderen thuis te houden van de kinderopvang zolang ze koorts hebben.

Geef ik mijn baby paracetamol of ibuprofen?

Koortsverlagende medicatie kan helpen bij een baby die zich ellendig of ongemakkelijk voelt, maar behandelt de infectie niet. NICE zegt dat je die niet alleen gebruikt om de temperatuur te verlagen. Gebruik de dosis die op de verpakking staat voor de leeftijd en het gewicht van je baby, of vraag het je apotheker, huisarts of jeugdverpleegkundige.

De NHS-pagina over koorts noemt leeftijdsgrenzen:

• Geef geen paracetamol aan een baby jonger dan 2 maanden.
• Geef geen ibuprofen aan een baby jonger dan 3 maanden of lichter dan 5 kg.
• Geef geen ibuprofen aan een kind met waterpokken of een kind dat uitgedroogd is.
• Geef kinderen geen aspirine.

Laat een baby jonger dan 3 maanden door een arts bekijken in plaats van thuis te behandelen. Een temperatuur die na medicatie daalt, sluit een ernstige ziekte niet uit. NICE zegt tegen zorgverleners dat ze daar niet op vertrouwen.

De bronnen verschillen over het gebruik van beide medicijnen. De NHS zegt dat je ze niet afwisselt, tenzij een zorgverlener dat adviseert. NICE zegt dat je ze niet allebei tegelijk geeft, en dat je afwisselen alleen overweegt als het ongemak aanhoudt of terugkomt voordat de volgende dosis aan de beurt is. Het RCH zegt dat het veilig is om ze allebei te geven, als je de instructies op elke verpakking volgt. Vraag je apotheker welke aanpak bij je baby past, en schrijf elke dosis en elk tijdstip op.

Wat is een koortsstuip en wat doe ik dan?

Een koortsstuip (koortsconvulsie) is een aanval die wordt veroorzaakt door een plotselinge stijging van de lichaamstemperatuur. Het informatieblad van het RCH over koortsstuipen zegt dat ze het vaakst voorkomen tussen 6 maanden en 6 jaar. Kinderen raken meestal buiten bewustzijn en kunnen verstijven of slap worden, schokken of trekken, en rood of blauw worden in het gezicht.

Als het gebeurt:

1. Leg je kind op de zij op een zachte, lage ondergrond.
2. Houd je kind niet in bedwang en stop niets in de mond, ook niet je vingers.
3. Houd bij hoe lang de stuip duurt, als dat lukt.
4. Bel het lokale alarmnummer. De NHS-gids over dringende hulp noemt elke stuip als reden om een ambulance te bellen. Het RCH zegt dat een ambulance noodzakelijk is als het de eerste stuip is, als die 5 minuten duurt, of als je kind niet wakker wordt nadat de stuip is gestopt, en dat je na elke andere koortsstuip naar een arts gaat.

Het RCH zegt dat koortsstuipen zelden gevolgen voor de gezondheid op lange termijn hebben. Paracetamol en ibuprofen voorkomen ze niet, en NICE is het ermee eens dat koortsverlagende medicatie daar niet voor gebruikt moet worden.

Wat is handig om op te schrijven tijdens koorts?

Noteer elke temperatuur met het tijdstip en de methode, elke dosis medicatie en wanneer je die gaf, voedingen en natte luiers, en eventuele nieuwe symptomen. Zo voorkom je dat je per ongeluk dubbel medicatie geeft, en krijgt een arts een duidelijk beeld. Lijkt je baby erg ziek, zoek dan eerst hulp en schrijf de dingen later op.