Wanneer bel je de dokter voor je baby: alarmsignalen per urgentie

Bel meteen het lokale alarmnummer als je baby moeite heeft met ademen, blauw, grijs of vlekkerig ziet, slap is of moeilijk wakker te krijgen, een stuip heeft, of huiduitslag heeft die niet wegtrekt onder een glas. Hetzelfde geldt voor een temperatuur van 38°C of hoger bij een baby jonger dan 3 maanden, groen of geel braaksel, en 12 uur geen natte luier. Andere signalen, zoals veel minder drinken of witte poep, vragen om een arts op dezelfde dag. Veel alledaagse zorgen kunnen wachten tot je bij je huisarts of jeugdverpleegkundige terechtkunt.

Deze gids verdeelt de waarschuwingssignalen in drie niveaus, zodat je snel kunt handelen. Geen enkele lijst is volledig. Denk je dat er iets ernstig mis is, zoek dan toch hulp.

Hoe dringend is het? De drie niveaus in één oogopslag

Cocoon-gidsen gebruiken voor elk gezondheidsonderwerp dezelfde drie niveaus, zodat een signaal overal waar je erover leest hetzelfde betekent.

Wordt een signaal uit een lager niveau erger, of kun je niet dezelfde dag terecht, ga dan een niveau omhoog. De NHS-gids over dringende hulp vraagt ouders ook om tijdens de ziekte van hun kind te blijven letten op nieuwe of veranderende symptomen, ook 's nachts.

Wanneer moet ik meteen het lokale alarmnummer bellen?

De NHS-gids over dringende hulp noemt deze signalen als redenen om bij een kind onder de 5 jaar een ambulance te bellen of naar de spoedeisende hulp te gaan. Bel het lokale alarmnummer als je baby:

• Heel snel ademt of moeite heeft met ademen, bijvoorbeeld kreunt of de buik naar binnen zuigt.
• Een blauwe, grijze, heel bleke of vlekkerige (gemarmerde) huid, lippen of tong heeft, of een huid die koud en klam aanvoelt.
• Slap is, moeilijk wakker te krijgen is, niet wakker te krijgen is, of is flauwgevallen.
• Een stuip (aanval) heeft.
• Huiduitslag heeft die niet wegtrekt als je er een glas tegenaan drukt.
• Zwak, hoog of aanhoudend huilt.
• Een temperatuur van 38°C (100.4°F) of hoger heeft en jonger is dan 3 maanden.
• Een temperatuur van 39°C (102.2°F) of hoger heeft en 3 tot 6 maanden oud is.
• Een temperatuur onder de 36°C heeft, of koud aanvoelt en rilt. De NHS raadt aan om binnen 10 minuten twee keer opnieuw te meten om een lage meting te bevestigen.
• De afgelopen 12 uur geen natte luier heeft gehad of niet heeft geplast.
• Opgezwollen lippen, tong of keel heeft en moeite heeft met slikken.

De NHS-pagina over koorts noemt de twee temperatuurregels in plaats daarvan als reden voor een dringend telefoontje naar haar advieslijn, en NICE ziet 39°C bij 3 tot 6 maanden als minstens een gemiddeld risico. Wij volgen het strengere niveau uit de gids over dringende hulp.

Voeg deze signalen uit andere bronnen toe:

• Groen of geel braaksel. Het Sydney Children's Hospitals Network zegt dat dit kan wijzen op een verstopte of gedraaide darm, en dat baby's er gezond kunnen uitzien terwijl de darm beschadigd raakt. Bel het lokale alarmnummer of ga naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp.
• Braken met een opgezette, harde buik. De refluxrichtlijn van NICE zegt dat een opgezette, gevoelige buik kan wijzen op een verstopte darm of een ander chirurgisch probleem.
• Een bolle fontanel of een stijve nek. De koortsrichtlijn van NICE ziet een bolle fontanel en een stijve nek als signalen met een hoog risico. Het Royal Children's Hospital Melbourne (RCH) noemt een stijve nek ook als reden om naar het ziekenhuis te gaan.
• Een lange ademhalingspauze. De AAP-gids over slaapapneu zegt dat je een ambulance belt als de ademhaling langer dan 20 seconden stopt, of als de huid bleek, blauw of grijs wordt. Het informatieblad van het RCH over bronchiolitis zegt hetzelfde voor een zieke baby die onregelmatig ademt of ademhalingspauzes heeft.
• Bloed braken. De NHS-gids over braken noemt bloed braken, of braaksel dat eruitziet als koffiedik, als een van de redenen om een ambulance te bellen of naar de spoedeisende hulp te gaan. De NHS-pagina over reflux noemt in plaats daarvan een dringende afspraak bij de huisarts; wij volgen het strengere advies.
• Een huil die anders klinkt dan het gewone huilen van je baby. De NHS-pagina over krampjes noemt dit, samen met zwak of hoog huilen, als reden om naar de spoedeisende hulp te gaan of een ambulance te bellen.
• Niet drinken en veel slaperiger dan normaal. De NHS-pagina over hersenvliesontsteking noemt een kind onder de 5 jaar dat niet drinkt, slap is, moeilijk wakker te krijgen is of slaperiger is dan normaal als een van de redenen om een ambulance te bellen.
• Ernstige uitdroging. Het informatieblad van het RCH over uitdroging zegt dat koude handen, een gevlekte huid, ingevallen ogen of een heel slaperig kind met weinig energie snel zorg in het ziekenhuis nodig hebben, en een ambulance als er ademhalingsproblemen zijn of de huid blauw of grijs is.

Bij koorts onder de 3 maanden, 39°C of hoger bij 3 tot 6 maanden, groen braaksel of ernstige uitdroging bij een baby die alert is en normaal ademt, kun je direct naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp gaan als je er snel kunt zijn. Bij ademhalingsproblemen, kleurveranderingen, een stuip, huiduitslag die niet wegtrekt of een baby die je niet wakker krijgt, bel je het lokale alarmnummer en wacht je op de ambulance. De NHS-pagina over hersenvliesontsteking zegt dat je niet zelf naar de spoedeisende hulp rijdt. Gebruik de plaatselijke hulpdiensten als je op reis bent of het nummer niet zeker weet.

Zo zien ademhalingsproblemen eruit

De NHS beschrijft een baby die hard moet werken om te ademen: de buik of borst zuigt naar binnen, het hoofdje knikt mee, of de neusvleugels gaan wijd open. Kreunen bij elke ademhaling is een waarschuwingssignaal, en heel jonge baby's kunnen een blatend geluid maken, als een lammetje. Een ademhaling die stokt of onregelmatig is, of een baby die niet kan drinken zonder te stoppen om adem te halen, heeft ook hulp nodig. NICE ziet meer dan 60 ademhalingen per minuut als een signaal met een hoog risico.

De kleur controleren bij elke huidskleur

Een blauwe, grijze of gevlekte kleur kan op een bruine of zwarte huid moeilijker te zien zijn. De NHS raadt aan om te kijken naar de handpalmen, de voetzolen, de lippen en de binnenkant van de wangen.

De glastest bij huiduitslag

Druk de zijkant van een doorzichtig glas stevig tegen de vlekjes. Trekken ze niet weg, bel dan het lokale alarmnummer. Zulke uitslag kan wijzen op een meningokokkeninfectie, en de NHS-pagina over hersenvliesontsteking merkt op dat die op een bruine of zwarte huid moeilijker te zien kan zijn. Niet iedereen met hersenvliesontsteking krijgt huiduitslag, dus een baby die erg ziek lijkt heeft ook zonder uitslag hulp nodig.

Welke symptomen vragen vandaag om een arts?

Bij deze signalen moet je baby binnen enkele uren door een arts worden gezien, niet binnen enkele dagen. Maak dezelfde dag een afspraak bij de huisarts, bel de huisartsenpost, of bel een lokale gezondheidslijn voor advies voor advies over waar je heen kunt. Kun je niet snel terecht, of gaat het slechter met je baby, ga dan naar de spoedeisende hulp.

• Koorts die aanhoudt. NICE en de NHS zien koorts die 5 dagen of langer duurt als reden om je kind te laten nakijken. De American Academy of Pediatrics (AAP) legt de grens lager: bel als koorts bij een kind onder de 2 jaar langer dan 24 uur duurt.
• Veel minder drinken dan normaal, of voedingen weigeren. NICE noemt slecht drinken bij zuigelingen als waarschuwingssignaal. Is je baby ook veel slaperiger dan normaal, slap of moeilijk wakker te krijgen, bel dan het lokale alarmnummer.
• Elk teken van uitdroging bij een baby jonger dan 6 maanden. Het RCH zegt dat deze baby's naar een arts moeten, omdat ze heel snel zieker kunnen worden. Signalen zijn onder meer minder natte luiers, donkerdere plas, een droge mond en stiller zijn dan normaal.
• Braken dat niet stopt. Dit betekent 24 uur lang overgeven, of geen vocht binnenhouden. Braaksel met bloed erin, of rood, zwart of bruin braaksel, valt onder het niveau het lokale alarmnummer.
• Een ademhalingspauze van meer dan 10 seconden bij een pasgeborene die nu weer normaal ademt. De AAP-gids over symptomen bij pasgeborenen zegt dat je meteen hulp zoekt. Pauzes van minder dan 10 seconden, met een normale kleur, noemt de gids normaal; zie slaapgeluiden van baby's.
• Krachtig braken (in een boog) bij een jonge baby. Het informatieblad van het RCH over pylorusstenose zegt dat dit meestal begint tussen 2 en 6 weken, en dat je meteen naar je huisarts gaat als het braken aanhoudt.
• Witte, lichtgrijze of bleke, roomkleurige poep, of donkergele plas bij een baby met geelzucht. De NHS-pagina over geelzucht vraagt hiervoor om een dringende afspraak bij de huisarts of verloskundige. Zie babypoep voor waarom bleke poep belangrijk is.
• Bloed in de poep, of een opgezette, gevoelige buik. De NHS-pagina over reflux noemt allebei als reden voor een dringende afspraak bij de huisarts. Is er meer dan een streepje bloed, is de poep zwart en teerachtig, of braakt je baby of lijkt die ziek, bel dan het lokale alarmnummer.
• Ongeveer 3 dagen geen poep met een opgezette of pijnlijke buik, persen of bloed. De NHS noemt dit als een van de signalen van ernstige ziekte.
• Een baby die niet tot rust komt of heel onrustig lijkt. Zwak, hoog of aanhoudend huilen valt onder het niveau het lokale alarmnummer.
• Een arm of been niet normaal bewegen, of een warm, gezwollen gewricht.

Wanneer kan het wachten tot je bij je huisarts of jeugdverpleegkundige terechtkunt?

Sommige zorgen zijn belangrijk maar niet dringend als je baby verder goed drinkt, plast en alert is. Maak een afspraak bij de huisarts of breng ze ter sprake bij de volgende controle op het consultatiebureau:

• Spugen dat niet minder wordt, begint na 6 maanden of invloed heeft op de gewichtstoename (zie reflux en spugen).
• Harde poep of persen bij een baby die verder gezond is (zie verstopping).
• Luieruitslag die na een paar dagen verzorgen niet rustiger wordt (zie luieruitslag).
• Een verkoudheid of hoest bij een baby die goed drinkt en rustig ademt (zie verkoudheid en verstopte neus).
• Bijna elke nacht snurken, of snuiven en naar adem happen tijdens de slaap, bij een baby die verder gezond is. De AAP-gids over slaapapneu zegt dat je dit meteen aan je arts vertelt, dus maak binnenkort een afspraak in plaats van te wachten op een gewone controle.
• Vragen over groei, slaap, tandjes of ontwikkeling.

Gaat een van deze zorgen samen met een signaal uit de niveaus hierboven, volg dan het hogere niveau.

Zijn er extra waarschuwingssignalen bij pasgeborenen?

Jonge baby's kunnen snel ziek worden en laten dat op een stillere manier zien. Naast de lijsten hierboven:

• Koorts in de eerste maand. Het RCH raadt aan om een baby jonger dan een maand met koorts naar het ziekenhuis te brengen. Bij elke baby jonger dan 3 maanden valt 38°C of hoger onder het niveau het lokale alarmnummer. Onze gids over koorts legt uit hoe je de temperatuur meet.
• Gele huid in de eerste 24 uur. De NHS-pagina over geelzucht noemt geelzucht bij een baby die nog geen 24 uur oud is als reden om een ambulance te bellen of naar de spoedeisende hulp te gaan. Hetzelfde geldt voor een baby met geelzucht die niet drinkt, slap of stijf is, of schokkende bewegingen maakt.
• Geelzucht die je pas na 24 uur opmerkt. De NHS-pagina over geelzucht vraagt om een dringende afspraak bij de huisarts of verloskundige, en het Australische Pregnancy, Birth and Baby zegt dat je bij geelzucht in de eerste 48 uur naar een arts gaat.
• Geelzucht die na ongeveer 2 weken niet over is. De NHS zegt dat geelzucht bij pasgeborenen meestal na ongeveer 2 weken verdwijnt. Is dat niet zo, bel dan vandaag je huisarts of jeugdverpleegkundige om een controle te regelen, en vraag of je baby vandaag gezien kan worden als de poep bleek is of de plas donker. Zie geelzucht bij pasgeborenen.
• Niet drinken, of te slaperig om te drinken. Een pasgeborene die voedingen blijft weigeren, moet vandaag naar een arts. Is je baby te slaperig om wakker te worden voor voedingen, slap of moeilijk wakker te krijgen, bel dan het lokale alarmnummer.
• Lage temperatuur. Een meting onder de 36°C valt onder het niveau het lokale alarmnummer.

Is je baby te vroeg geboren, vertel de arts of verpleegkundige dan hoeveel weken te vroeg. Zo kunnen ze beter inschatten wat je bij jouw baby kunt verwachten.

Hoe weinig natte luiers is te weinig?

Natte luiers zijn thuis een van de makkelijkste manieren om op uitdroging te letten, maar een telling alleen kan niet bevestigen dat het goed gaat met je baby. Gebruik deze grenzen samen met hoe je baby eruitziet:

Deze grenzen komen uit het informatieblad van het RCH over uitdroging en de NHS-gids over dringende hulp; NICE noemt een ingevallen fontanel ook als een van de signalen van uitdroging. De NHS-pagina over uitdroging noemt bij een ingevallen fontanel een dringende afspraak bij de huisarts, maar wij gebruiken het strengere niveau. De NHS-pagina over huilende baby's gebruikt een kortere termijn van 8 uur zonder natte luier voor een baby die aanhoudend huilt of ziek lijkt, dus wacht geen 12 uur als je baby ziek lijkt. Onze gids over signalen van uitdroging vertelt wat je je baby kunt aanbieden terwijl je hulp regelt. Wacht niet tot je klaar bent met luiers tellen als je baby al ziek lijkt.

Moet ik op mijn gevoel vertrouwen?

Ja. De NHS-gids over dringende hulp zegt dat je meteen medische hulp zoekt als je kind ziek is en je denkt dat er iets ernstig mis is. NICE vraagt zorgverleners om het serieus te nemen als een ouder het gevoel heeft dat het kind koorts heeft, ook zonder meting. Jij kent het gewone huilen, de kleur en de alertheid van je baby beter dan wie ook.

Heeft een arts je baby gezien, dan raadt NICE aan om terug te gaan voor meer hulp als je kind een stuip krijgt, huiduitslag krijgt die niet wegtrekt, of zieker lijkt dan eerst. Ga ook terug als je je meer zorgen maakt dan eerst, de koorts 5 dagen of langer duurt, of je het gevoel hebt dat je thuis niet voor je kind kunt zorgen. Teruggaan wordt juist verwacht, je bent er niemand tot last mee.

Wat heb ik klaar als ik bel?

Stel een telefoontje niet uit om gegevens te verzamelen. Heb je even tijd, dan helpen deze de verpleegkundige of arts:

1. De leeftijd van je baby, en hoeveel weken te vroeg je baby is geboren als die prematuur is.
2. Het signaal waar je je de meeste zorgen over maakt en wanneer het begon.
3. De laatste temperatuur, het tijdstip en hoe je die hebt gemeten (oksel, oor of voorhoofd).
4. Voedingen en natte luiers of poepluiers in de afgelopen 24 uur, plus eventueel braken.
5. Welke medicijnen je hebt gegeven, met de tijden, en bekende gezondheidsproblemen.
6. Foto's van huiduitslag, braaksel of een ongewone luier.

Weet je niet zeker in welk niveau je baby past, bel dan een lokale gezondheidslijn voor advies voor advies. Bewaar dat nummer, het nummer van de huisartsenpost en het lokale alarmnummer op een plek waar je ze makkelijk vindt, voordat je ze nodig hebt.

Een eenvoudige notitie van tijden, temperaturen, voedingen en luiers kan een zorgverlener helpen het patroon te zien. Schrijf het gaandeweg op, maar stel zorg nooit uit om het af te maken.