Slapen als je baby ziek is: veilige en rustige nachten

Als je baby ziek is, worden de nachten voor iedereen zwaarder. Een verstopte neus, hoesten of verhoging kan betekenen dat je baby vaker wakker wordt, korter slaapt en alleen maar vastgehouden wil worden. De regels voor veilig slapen veranderen niet: je baby slaapt nog steeds op de rug, op een stevig, vlak matras, in een eigen ledikantje. Wat wel verandert, is hoeveel je voedt, hoe vaak je gaat kijken en hoe goed je oplet of er signalen zijn waarbij je hulp nodig hebt.

Deze gids gaat over veilig slapen terwijl je baby ziek is, voeden, 's nachts bij je baby kijken, koorts en medicijnen 's nachts, het dagritme daarna weer oppakken en wanneer je hulp zoekt. Zie voor specifieke ziektes baby hoest 's nachts, verstopte neus en slapen en koorts bij baby's.

Mag ik het ledikantje hoger zetten of mijn baby rechtop leggen als die ziek is?

Nee. Het is een van de dingen die ouders het vaakst willen doen voor een snotterige of hoestende baby, en het is niet veilig.

• Het advies van de AAP over slapen met een verstopte neus zegt dat je baby ondersteunen met handdoeken of kussens of het matras schuin zetten niet veilig is. Een baby ademt het makkelijkst als de luchtweg recht is, en op een schuin vlak kan het hoofdje naar voren buigen of opzij zakken.
• De Lullaby Trust zegt dat je het matras, het ledikantje of je baby niet schuin zet, kantelt of ondersteunt, en dat dit niet helpt bij reflux en verkoudheidsklachten waarschijnlijk niet verbetert.
• Red Nose in Australië zegt dat een schuin oppervlak ervoor zorgt dat het hoofdje van een baby makkelijk naar voren valt, wat de luchtweg kan afsluiten.
• NICHD Safe to Sleep zegt dat schuine of gekantelde slaapoppervlakken niet veilig zijn, en dat veel wiggen en slaappositioneerders niet aan de veiligheidsrichtlijnen voldoen.

Hetzelfde geldt voor een baby met een verstopte neus laten slapen in een autostoeltje, schommelstoeltje of wipstoeltje. De AAP zegt dat baby's in schommels, schommelstoeltjes en wipstoeltjes hun hoofdje niet rechtop en hun luchtweg niet recht kunnen houden, en dat autostoeltjes en draagzitjes niet genoeg steun geven om veilig te slapen, dus leg je baby zo snel mogelijk in het ledikantje.

De regels die hetzelfde blijven

Red Nose in Australië raadt aan je baby altijd op de rug te laten slapen, het hoofdje en gezichtje onbedekt te houden, je baby rookvrij te houden, en een veilig ledikantje te gebruiken met een stevig, vlak matras en zonder zachte spullen. Opgerolde handdoeken, extra kussens en knuffels die je ‘voor het comfort’ toevoegt, tellen allemaal als zachte spullen. Zie veilig slapen voor de volledige checklist.

Overgeven verandert dit niet. Ouders zijn vaak bang dat een baby op de rug kan stikken als die overgeeft. De Lullaby Trust zegt dat geen enkel onderzoek heeft gevonden dat dit zo is, en dat baby's veel veiliger op hun rug slapen.

Hoe voed ik een zieke baby 's nachts?

Voedingen zijn belangrijker dan slaap als je baby ziek is. Reken een tijdje op meer nachtvoedingen, en bied ze aan.

Het informatieblad over koorts van het RCH raadt bij een baby jonger dan 6 maanden met koorts extra borstvoedingen of vaker flesvoeding aan, en voor oudere kinderen regelmatig kleine slokjes drinken. De NHS-pagina over koorts zegt dat je je kind veel laat drinken en, als je baby borstvoeding krijgt, gewoon doorgaat met borstvoeding.

Bij bronchiolitis raadt de NHS-pagina over bronchiolitis kleinere voedingen, vaker, aan, en het informatieblad over bronchiolitis van het RCH zegt dat vaker kleine hoeveelheden voeden helpt voorkomen dat baby's uitdrogen. Bij buikgriep zegt de NHS-pagina over diarree en overgeven dat je doorgaat met borstvoeding of de fles, vaker kleine voedingen probeert als je baby overgeeft, en kunstvoeding nooit slapper maakt dan normaal.

Een verstopte neus vrijmaken met zoutoplossing-druppels voor een voeding kan helpen; in verstopte neus en slapen staan de stappen. Let op de natte luiers, want minder dan normaal is een vroeg teken van uitdroging. Zie signalen van uitdroging.

Hoe vaak moet ik 's nachts bij mijn zieke baby kijken?

Vaker dan normaal. De NHS-pagina's over koorts en bronchiolitis zeggen allebei dat je regelmatig bij je kind gaat kijken, ook 's nachts, en de NHS-gids voor dringende hulp zegt dat je blijft letten op nieuwe of veranderende symptomen als je kind ziek is, ook 's nachts. Er is geen vast schema; hoe vaak hangt af van hoe ziek je baby is en wat je arts heeft geadviseerd.

Let bij het kijken op:

1. Ademhaling. Ademt je baby rustig, of snel, hoorbaar of met moeite? Trekt de huid in tussen de ribben of bij de buik, kreunt je baby of zijn er pauzes?
2. Kleur. Roze zoals altijd, of bleek, blauw, grauw of vlekkerig? Kijk bij een bruine of zwarte huid naar de lippen, tong, binnenkant van de wangen, handpalmen en voetzolen.
3. Temperatuur. Voel aan de borst of de achterkant van de nek, zoals de NHS-richtlijn over wiegendood (SIDS) aanraadt. Handen en voeten voelen vaak koel aan, en dat is normaal.
4. Wakker worden. Beweegt je baby even en valt die weer in slaap zoals altijd als je hem of haar aanraakt, en wordt je baby wakker voor voedingen?
5. Luiers. Zijn ze even vaak nat als normaal?

Waarom op één kamer slapen helpt als je baby ziek is

Het advies van de Lullaby Trust over op één kamer slapen zegt dat je baby in dezelfde kamer als jij laten slapen het risico op wiegendood verlaagt en betekent dat je een oogje in het zeil kunt houden en je baby kunt helpen als die iets nodig heeft. De Lullaby Trust, Red Nose in Australië en de NHS zeggen allemaal dat je baby minstens de eerste 6 maanden, dag en nacht, in een eigen ledikantje of wiegje op jouw kamer moet slapen. Het advies van de Lullaby Trust over de zorg voor een baby tijdens ziekte zegt ook dat een zieke baby in een eigen, aparte slaapplek moet slapen, zoals een ledikantje of Mozesmandje, in dezelfde kamer als jij.

Slaapt je oudere baby of peuter al op een eigen kamer, dan zeggen de bronnen niet dat je je kind terug moet verhuizen. Veel gezinnen zetten het ledikantje een paar nachten op hun kamer, of slapen dichtbij genoeg om hun kind te horen, zolang hun kind ziek is. Richt het ledikantje precies zo in als altijd. De Lullaby Trust zegt dat geen enkel apparaat kan vervangen dat een ouder of verzorger in dezelfde kamer is.

Samen in bed en op de bank

Het is verleidelijk om een zieke baby bij je in bed te nemen zodat je een oogje in het zeil kunt houden. Het advies van de Lullaby Trust over samen slapen zegt dat je baby het veiligst is in een aparte slaapplek als je zelf ziek bent, en het advies over ziekte legt uit dat je dieper kunt slapen en minder snel reageert als je lichaam een infectie bestrijdt, en dat medicijnen je slaperig kunnen maken. De Lullaby Trust zegt ook dat je nooit met je baby in slaap valt op een bank of in een fauteuil. Ben je uitgeput, leg je baby dan in het ledikantje of geef je baby aan een andere volwassene die wakker is. Zie samen in bed slapen.

Draagdoeken en contactdutjes

Een zieke baby vasthouden terwijl je wakker bent, is een fijne troost. Wees extra voorzichtig in een draagdoek: de US Consumer Product Safety Commission zegt dat veel baby's die in een draagdoek overleden ademhalingsproblemen hadden, zoals een verkoudheid, te vroeg geboren waren of een tweeling met een laag geboortegewicht waren. Houd het gezichtje van je baby in het zicht en de kin los van de borst. Zie contactdutjes.

Hoe ga ik 's nachts om met koorts en medicijnen?

Kleed je baby aan zoals altijd. De Lullaby Trust zegt dat je een baby met een verkoudheid of koorts niet warmer inpakt dan normaal, en dat je je baby kleedt naar de temperatuur van de kamer. De NHS zegt dat je een kind met koorts niet in te veel kleding of beddengoed stopt, en je kind niet uitkleedt of met een spons afkoelt. De NHS raadt een kamer van ongeveer 16 tot 20°C aan om te slapen.

Je hoeft je baby niet wakker te maken voor een koortsmiddel. Seattle Children's Hospital zegt dat je je kind niet wakker maakt om een koortsmiddel te geven, en dat je ervoor zorgt dat je kind genoeg rust krijgt. Het RCH zegt dat koorts niet behandeld hoeft te worden als je kind zich prettig lijkt te voelen en drinkt, en de NHS zegt dat je paracetamol of ibuprofen geeft als je kind van streek is of zich niet prettig voelt. Heeft een arts een medicijn op vaste tijden voorgeschreven, zoals een antibioticum, volg dan die instructies of vraag de apotheker hoe je de doses rond de slaap kunt plannen.

Volg de bijsluiter, niet een gok. De NHS-pagina over koorts zegt:

• geef geen paracetamol aan een baby jonger dan 2 maanden
• geef geen ibuprofen aan een baby jonger dan 3 maanden, lichter dan 5 kg, met waterpokken of die uitgedroogd is
• wissel paracetamol en ibuprofen niet af, tenzij een arts of verpleegkundige dat zegt
• kijk op de verpakking of in de bijsluiter of het medicijn geschikt is voor je kind

Vraag een apotheker naar het juiste middel en de juiste dosis voor de leeftijd en het gewicht van je baby, en schrijf elke dosis en elk tijdstip op zodat je 's nachts geen dosis dubbel geeft. De gids van de AAP over koorts zegt dat een baby jonger dan 12 weken met koorts gezien moet worden, en dat je vóór die leeftijd geen koortsmiddel geeft. De NHS-gids voor dringende hulp gaat verder: bel bij een baby jonger dan 3 maanden met een temperatuur van 38°C (100,4°F) of hoger het lokale alarmnummer of ga direct naar de spoedeisende hulp.

Slaap is goed, maar te slaperig niet. Rust helpt, maar bij een baby die veel slaperiger is dan normaal, te slaperig is om te drinken of moeilijk wakker te krijgen is, bel je het lokale alarmnummer.

Hoe krijg ik de slaap van mijn baby weer op de rit na een ziekte?

Een ziekte laat vaak sporen na: extra nachtvoedingen, in slaap vallen in je armen, een vroegere of latere bedtijd. Dat is prima zolang je baby ziek is. Het informatieblad over 's nachts wakker worden van het RCH zegt dat er bij ziekte terugvallen kunnen zijn, dat het oké is om het slaapritme van je kind even los te laten zolang je kind ziek is en het later weer op te pakken, en dat teruggaan in het begin moeilijker kan voelen, maar waarschijnlijk met de tijd beter gaat.

1. Wacht tot je kind echt beter is. Normaal eten, drinken en spelen is een goed teken. Een hoest die blijft hangen kan de slaap een tijdje verstoren; de NHS zegt dat de hoest bij bronchiolitis meestal binnen 3 weken beter wordt.
2. Begin met het bedtijdritueel. De NHS-gids om je baby te helpen slapen zegt dat een eenvoudig, rustgevend bedtijdritueel baby's kan helpen tot rust te komen. Breng eerst je gebruikelijke volgorde terug.
3. Bouw extra hulp geleidelijk af. Heb je je baby vaker in slaap gevoed of gewiegd, doe dan stapje voor stapje een beetje minder. Zie responsief tot rust brengen.
4. Kijk opnieuw naar extra nachtvoedingen. Drinkt je baby overdag weer goed, dan kunnen extra nachtvoedingen vanzelf verdwijnen. Zie nachtvoedingen afbouwen als dat niet gebeurt.
5. Geef het tijd. Houd je aanpak stabiel; één zware nacht betekent niet dat het niet werkt.

Wanneer je hulp zoekt

Deze niveaus volgen de NHS-gids voor dringende hulp en de bronnen hieronder. Weet je niet zeker welk niveau van toepassing is, bel dan een lokale gezondheidslijn voor advies.

Bel nu het lokale alarmnummer als je baby:

• moeite heeft met ademen, heel snel ademt, kreunt, of de huid intrekt bij de buik, tussen de ribben of bij de hals
• pauzes in de ademhaling heeft of onregelmatig ademt
• een blauwe, grauwe, heel bleke of vlekkerige huid, lippen of tong heeft
• slap is, veel slaperiger is dan normaal, moeilijk of niet wakker te krijgen is
• veel slaperiger is dan normaal en niet drinkt, of te slaperig is om te drinken
• zwak, hoog of aanhoudend huilt, of anders huilt dan normaal
• uitslag heeft die niet wegtrekt als je er een glas op drukt, of een bolle fontanel heeft
• een stuip heeft
• groen of geel braaksel heeft, bloed overgeeft, of braaksel heeft dat eruitziet als koffiedik
• 12 uur geen natte luier of plas heeft gehad, of een ingezonken fontanel, ingezonken ogen, of koude, gevlekte handen en voeten heeft
• jonger is dan 3 maanden en een temperatuur van 38°C (100,4°F) of hoger heeft
• 3 tot 6 maanden oud is en een temperatuur van 39°C (102,2°F) of hoger heeft
• bij opnieuw meten een temperatuur onder 36°C (96,8°F) heeft

Deze komen uit de NHS-gids voor dringende hulp, de NHS-pagina's over koorts, bronchiolitis en diarree en overgeven, het informatieblad over uitdroging van het RCH en het Sydney Children's Hospitals Network in Australië, dat zegt dat je bij groen of geel braaksel een ambulance belt of naar de spoedeisende hulp gaat. Waar bronnen verschillende niveaus noemen, gebruiken we het strengste. Het informatieblad over bronchiolitis van het RCH zegt ook dat je een ambulance belt bij een ademhaling die niet regelmatig is of pauzes heeft.

Zoek vandaag medische hulp (huisarts op dezelfde dag, huisartsenpost of een lokale gezondheidslijn voor advies) als je baby:

• voedingen weigert of veel minder drinkt dan normaal; het informatieblad over bronchiolitis van het RCH zegt dat je naar een arts gaat als je baby minder dan de helft van de normale hoeveelheid drinkt
• minder natte luiers heeft dan normaal; het RCH zegt dat een baby jonger dan 6 maanden met enig teken van uitdroging een arts nodig heeft
• jonger is dan 12 maanden en je je zorgen maakt, of tijdens de ziekte is gestopt met borstvoeding of de fles, zoals de NHS-pagina over diarree en overgeven aanraadt
• een temperatuur heeft die 5 dagen of langer aanhoudt
• erg moe of prikkelbaar is of niet zichzelf is
• jonger is dan 6 maanden en hoest (zie baby hoest 's nachts)
• bronchiolitis heeft en na 7 dagen nog steeds ziek is, zoals het RCH aanraadt

Praat met je huisarts of jeugdverpleegkundige als een hoest langer dan 4 weken duurt of de slaap blijft verstoren, wat volgens het informatieblad over hoesten van het RCH nagekeken moet worden, als je baby de ene ziekte na de andere oploopt en de slaap nooit tot rust komt, als de slaap een paar weken nadat je baby beter is nog niet hersteld is, of als je de onderbroken nachten zwaar vindt. Je kunt ook je arts of een lokale jeugdgezondheidsdienst bellen.

Heb je gedachten om jezelf of je baby iets aan te doen, leg je baby dan veilig in het ledikantje. Bel daarna nu een lokale crisislijn of het lokale alarmnummer.

Wat is handig om bij te houden als je baby ziek is?

Houd een eenvoudig overzicht bij: temperaturen met tijdstippen, medicijnen met doses en tijdstippen, voedingen en natte luiers, en hoe je baby eruitzag bij elke keer dat je 's nachts ging kijken. Zo voorkom je dat je om 3 uur 's nachts een dosis dubbel geeft, zie je of je baby minder gaat drinken, en heeft een arts een duidelijk beeld. Een kort filmpje van de ademhaling van je baby kan ook helpen, maar stel hulp zoeken nooit uit om er een te maken.