Baby hoest 's nachts: oorzaken, veilige verlichting en wanneer je aan de bel trekt

Een hoest die overdag meevalt, kan om 2 uur 's nachts verontrustend klinken. Veel nachtelijke hoest hoort bij een gewone verkoudheid en gaat vanzelf over, maar een paar oorzaken zijn meestal 's nachts erger: pseudokroep, kinkhoest en, bij peuters, astma. Het belangrijkste is niet de hoest zelf, maar de ademhaling, kleur, voeding en alertheid van je baby. Die vertellen je of je kunt troosten en in de gaten houden, vandaag naar een arts gaat, of het lokale alarmnummer belt.

Waarom wordt de hoest van mijn baby 's nachts erger?

Er is niet één reden, maar een aantal veelvoorkomende oorzaken heeft een nachtelijk patroon:

• Pseudokroep. De NHS-pagina over pseudokroep zegt dat de klachten 's nachts vaak erger zijn, en het Royal Children's Hospital Melbourne (RCH) zegt dat de luidruchtige ademhaling bij pseudokroep vaak plotseling in de avond of 's nachts begint.
• Kinkhoest. De NHS-pagina over kinkhoest beschrijft hoestbuien van een paar minuten die 's nachts erger zijn.
• Astma. Het RCH-factsheet over astma zegt dat astmahoest meestal 's nachts of in de vroege ochtenduren optreedt.
• Postnasale drip. De AAP-gids over hoesten zegt dat slijm dat achter in de keel naar beneden loopt, bijvoorbeeld door een bijholteontsteking, de keel kan irriteren en hoesten kan uitlokken.
• Droge lucht. Volgens de AAP maakt droge lucht hoesten erger, wat veel ouders merken als de verwarming 's nachts aanstaat.

's Nachts luister je ook extra goed in een stil huis. Het RCH-factsheet over hoesten zegt dat het vaak voorkomt dat een droge hoest na een verkoudheid nog weken aanhoudt. Zie verkoudheid en verstopte neus voor de verkoudheid zelf.

Is het een verkoudheid, pseudokroep of kinkhoest?

Pseudokroep: de blaffende hoest

De NHS beschrijft een blaffende hoest die kan klinken als een zeehond, een hese stem en een hoog, raspend geluid bij het inademen. Dat raspende geluid heet stridor. Volgens het RCH komt pseudokroep het vaakst voor tussen 6 maanden en 6 jaar, duurt het meestal 2 tot 4 dagen en nachten, en is het vaak het ergst in de tweede of derde nacht. De blaffende hoest zelf kan tot een maand aanhouden.

Wordt je kind wakker met pseudokroep, houd je kind dan rustig, want volgens het RCH is ademhalen meestal moeilijker als een kind van streek is. De NHS raadt aan om je kind rechtop te laten zitten, te troosten, veel te drinken te geven en regelmatig te controleren, ook 's nachts. De NHS zegt ook dat je een spoedafspraak bij de huisarts maakt of een lokale gezondheidslijn voor advies belt als je denkt dat je kind pseudokroep heeft, omdat een arts medicijnen kan voorschrijven die de klachten verkorten.

Stridor in rust is het belangrijkste waarschuwingssignaal. Het RCH zegt dat je een ambulance belt als je kind moeite heeft met ademhalen of stridor heeft, en dat je naar het ziekenhuis gaat als je kind stridor heeft terwijl het in rust en kalm is, of als de huid in rust tussen de ribben of onder de hals intrekt. Stridor alleen bij huilen of van streek zijn moet nog steeds vandaag door een arts bekeken worden.

Kinkhoest: hoestbuien, gierend inademen en ademstops

Kinkhoest (pertussis) begint als een verkoudheid. Het RCH-factsheet over kinkhoest zegt dat de verkoudheidsfase meestal ongeveer een week duurt, waarna de hoest in lange buien komt en 10 weken of langer kan aanhouden. Sommige kinderen hoesten zo veel dat ze overgeven, en volgens de NHS kan de hoest enkele weken of maanden aanhouden.

Jonge baby's volgen vaak niet het patroon uit het boekje:

• De NHS zegt dat baby's onder de 3 maanden misschien niet gierend inademen, en dat jonge baby's na een hoestbui blauw of grauw kunnen worden.
• Het RCH zegt dat baby's onder de 6 maanden in plaats van hoesten ademstops (apneus) kunnen hebben.
• De CDC zegt dat veel baby's met kinkhoest helemaal niet hoesten, en dat deze ademstops levensbedreigend zijn en een baby blauw kunnen laten worden.

Het RCH noemt kinkhoest vooral gevaarlijk bij baby's onder de 6 maanden, en de NHS zegt dat je dringend advies vraagt als een baby onder de 6 maanden klachten heeft. Bij elke ademstop, of een blauwe of grauwe kleur, bel je het lokale alarmnummer.

Vaccinatie beschermt baby's

Het kinkhoestvaccin wordt aangeboden tijdens de zwangerschap, zodat je baby met enige bescherming wordt geboren, en daarna als onderdeel van de standaardvaccinaties van je baby. Het tijdstip verschilt per land:

De CDC-pagina over vaccinatie tijdens de zwangerschap legt uit dat baby's pas na hun eerste dosis hun eigen bescherming beginnen op te bouwen. Het RCH raadt ook een boostervaccinatie aan voor ouders van pasgeborenen en andere verzorgers van baby's onder de 6 maanden. Onze gids over vaccinaties heeft de volledige schema's.

Kan reflux of astma achter de hoest zitten?

Reflux. De NHS-pagina over reflux noemt hoesten of hikken tijdens voedingen bij de refluxklachten, samen met melk teruggeven en onrustig zijn tijdens voedingen. Volgens de NHS begint reflux meestal vóór 8 weken en wordt het tegen 1 jaar beter. De NHS raadt aan om je baby tijdens voedingen en zo lang mogelijk daarna rechtop te houden, en je baby daarna plat op de rug te laten slapen zonder het hoofdeinde van het bedje te verhogen. Zie reflux en spugen.

Astma bij oudere peuters. Volgens het RCH is een virusinfectie zoals een verkoudheid de meest voorkomende uitlokker van astma, en kan astma 's nachts of vroeg in de ochtend hoesten veroorzaken, samen met een piepende ademhaling: een hoog, fluitend geluid dat je meestal hoort bij het uitademen. Artsen kunnen astma vaststellen vanaf de eerste verjaardag, maar het RCH merkt op dat niet alle kinderen die piepend ademen astma hebben. Een nachtelijke hoest die steeds terugkomt, of piepend ademen, is de moeite waard om met je huisarts te bespreken.

Hoe kan ik de hoest van mijn baby 's nachts verlichten?

1. Blijf voeden en geef genoeg te drinken. De AAP raadt extra moedermelk of kunstvoeding aan voor baby's onder de 1 jaar, en het RCH en de NHS raden allebei aan om veel te drinken te geven.
2. Maak een verstopte neus vrij. Neusdruppels met zoutoplossing en zachtjes opzuigen vóór voedingen en slapen kunnen helpen. Zie een baby met een verstopte neus helpen slapen.
3. Troost je baby rechtop terwijl die wakker is. Je baby rechtop vasthouden tijdens een hoestbui is troostend. Zodra je baby slaapt, leg je je baby weer op de rug in het bedje.
4. Houd de lucht rookvrij. Volgens de AAP maakt tabaksrook hoesten veel erger.
5. Honing pas vanaf 12 maanden. Volgens het RCH kan honing hoesten verlichten bij kinderen ouder dan 12 maanden, maar geef nooit honing aan een baby onder de 12 maanden vanwege het risico op botulisme. De AAP zegt hetzelfde.
6. Blijf dichtbij. Bij pseudokroep raadt het RCH aan om 's nachts dichtbij te blijven, zodat je je kind kunt horen.

Helpen luchtbevochtigers of stoom tegen hoesten?

De bronnen zijn het niet helemaal eens, dus dit is wat elke bron zegt:

• Luchtbevochtiger met koude nevel: de AAP raadt er een aan als de lucht droog is. De AAP-gids over slapen met een verstopte neus zegt dat je hem dicht genoeg bij zet zodat de nevel je baby bereikt, maar buiten bereik, en dat je elke dag het water ververst. De FDA raadt ook een luchtbevochtiger met koude nevel aan en zegt dat je geen exemplaren met warme nevel gebruikt.
• Stoom van de douche: de AAP raadt aan om met je baby in een dampige badkamer te zitten terwijl de hete douche loopt.
• Pseudokroep: volgens het RCH wordt stoom niet meer aangeraden, omdat onderzoek laat zien dat nevel, stoom en verdampers niet helpen, en de NHS zegt dat je een kind met pseudokroep niet in een dampige ruimte zet of stoom laat inademen.
• Risico op brandwonden: de NHS-pagina over verkoudheid zegt dat je kinderen geen stoom laat inademen uit een kom heet water vanwege het risico op brandwonden.

Gebruik je stoom, houd je baby dan ver uit de buurt van heet water en laat nooit heet water of een stomend apparaat binnen bereik staan.

Mag ik mijn baby hoestdrank geven?

Nee. Toezichthouders en organisaties voor kindergezondheid zijn het erover eens dat vrij verkrijgbare hoest- en verkoudheidsmiddelen niet bedoeld zijn voor baby's en jonge kinderen:

Het advies van de MHRA gaat over hoestonderdrukkers, slijmoplossers, slijmvliesontzwellende middelen en antihistaminica, en de NHS-pagina over verkoudheid zegt dat slijmvliesontzwellende middelen niet gebruikt moeten worden door kinderen onder de 6. De AAP-gids over medicijnen voegt eraan toe dat veel kinderen met een verkoudheid toch goed slapen, dus behandel klachten alleen als ze ongemak veroorzaken. Vraag bij pijn of koorts een apotheker naar paracetamol of ibuprofen en volg de aanwijzingen op de verpakking, waar ook de leeftijdsgrenzen staan. Zie koorts bij baby's.

Hoe houd ik mijn hoestende baby veilig in het bedje?

Het is verleidelijk om een hoestende baby wat hoger te leggen, maar dat is niet veilig en helpt niet:

• Verhoog het bedje of matras niet. Volgens de AAP is het niet veilig om een baby op handdoeken of kussens te leggen of het matras schuin te zetten. De Lullaby Trust zegt dat je het matras, het bedje of de baby niet schuin, scheef of hoger legt, en dat dat verkoudheidsklachten waarschijnlijk niet verbetert en niet helpt bij reflux.
• Geen kussens, wiggen of opgerolde handdoeken. Red Nose in Australië zegt dat een schuin oppervlak ervoor zorgt dat het hoofdje van een baby naar voren zakt, wat de luchtweg kan afsluiten.
• Op de rug, plat en leeg. Leg je baby bij elke slaap op de rug, op een stevig, plat matras zonder iets zachts in het bedje, in een eigen bedje of wieg op jouw slaapkamer, minstens de eerste 6 maanden, overdag en 's nachts. Deze horen bij de zes aanbevelingen voor veilig slapen van Red Nose in Australië.
• Niet in een autostoeltje of schommelstoeltje. Volgens de AAP bieden autostoeltjes niet genoeg steun om veilig te slapen, dus leg je baby zo snel mogelijk in het bedje.

Zie veilig slapen voor de volledige checklist.

Wanneer moet ik me zorgen maken over de nachtelijke hoest van mijn baby?

Bel nu het lokale alarmnummer als je baby of peuter:

• moeite heeft met ademhalen, heel snel ademt, kreunt, of de huid onder de ribben, bij de buik of bij de hals intrekt
• in rust en kalm stridor heeft (een hard geluid bij het inademen)
• ademstops heeft of onregelmatig ademt
• een blauwe, grauwe, heel bleke of vlekkerige huid, lippen of tong heeft, ook tijdens een hoestbui (kijk bij een bruine of zwarte huid naar de lippen, tong, binnenkant van de wangen, handpalmen en voetzolen)
• slap is, veel slaperiger dan normaal, moeilijk wakker te krijgen of niet wakker te krijgen
• kwijlt of niet kan slikken
• jonger is dan 3 maanden en een temperatuur heeft van 38°C (100.4°F) of hoger, of 3 tot 6 maanden oud is en een temperatuur heeft van 39°C (102.2°F) of hoger
• al 12 uur geen natte luier of plas heeft gehad, of een stuip heeft
• plotseling begon te hoesten na verslikken in eten of een klein voorwerp

Deze signalen komen uit de RCH-factsheets over pseudokroep en bronchiolitis, de NHS-pagina over kinkhoest en de NHS-gids over dringende hulp. Een hoestende baby is al ziek, dus behandel elke ademstop als een noodgeval; de AAP-gids over slaapapneu zegt ook dat je een ambulance belt bij elke ademstop van langer dan 20 seconden. Het RCH-factsheet over bronchiolitis stuurt een baby die bij het hoesten blauw wordt in het gezicht naar het ziekenhuis; wij kiezen voor de strengere stap: het lokale alarmnummer bellen.

Zoek vandaag nog medische hulp (dezelfde dag bij de huisarts, de huisartsenpost of een lokale gezondheidslijn voor advies) als:

• je denkt dat je kind pseudokroep heeft, of je kind alleen stridor heeft als het van streek is
• je baby jonger is dan 6 maanden en misschien kinkhoest heeft, of hoestbuien heeft die eindigen met een gierende inademing of overgeven
• je baby jonger is dan 6 maanden en hoest (de AAP raadt aan om op deze leeftijd binnen 24 uur contact op te nemen met een arts)
• je baby veel minder drinkt dan normaal of minder natte luiers heeft
• de hoest erger wordt, of hoestbuien niet ophouden

Overleg met je huisarts of jeugdverpleegkundige als:

• een hoest langer dan 4 weken duurt, wat volgens het RCH nagekeken moet worden
• een peuter de meeste nachten hoest of piepend ademt, want dit kan astma zijn
• hoesten tijdens voedingen samengaat met andere refluxsignalen waar je je zorgen over maakt

Twijfel je, bel dan een lokale gezondheidslijn voor advies.

Wat is handig om vast te leggen over een nachtelijke hoest?

Leg vast wanneer de hoest begon, hoe hij klinkt en op welk moment van de nacht hij het ergst is, plus voedingen, natte luiers en temperaturen. Een korte video of geluidsopname van een hoestbui of luidruchtige ademhaling kan een arts helpen horen wat jij hoorde. Wacht nooit met hulp zoeken om een opname te maken.