Hăm tã là tình trạng da vùng mặc tã bị đỏ, đau rát. Tình trạng này rất phổ biến, và phần lớn là do nước tiểu và phân tiếp xúc với da cộng với tã cọ xát. Thay tã thường xuyên, làm sạch nhẹ nhàng, cho bé thời gian không mặc tã và thoa kem chống hăm thường giúp da dịu lại trong vòng vài ngày.

Một số trường hợp hăm cần nhiều hơn thế. Hăm do nhiễm nấm cần dùng kem chống nấm, và vết hăm bị nhiễm trùng cần đến bác sĩ. Hướng dẫn này đề cập đến nguyên nhân, cách điều trị từng bước, cách chọn kem và khi nào cần tìm trợ giúp.

Nguyên nhân gây hăm tã là gì?

Royal Children's Hospital Melbourne (RCH) cho biết nguyên nhân phổ biến nhất là kích ứng do độ ẩm liên tục từ nước tiểu và phân, cộng với ma sát từ tã. NHS liệt kê những nguyên nhân khác sau:

  • Tã không được thay đủ thường xuyên, hoặc cọ xát vào da.
  • Xà phòng, bột giặt hoặc sữa tắm tạo bọt.
  • Khăn ướt gây kích ứng da.
  • Tiêu chảy.
  • Tã thấm hút không tốt hoặc không giúp da thoáng khí.
  • Một số loại thuốc.
  • Nhiễm nấm Candida, một bệnh nhiễm nấm men.

American Academy of Pediatrics (AAP) bổ sung rằng hăm do nấm men có thể xuất hiện sau một đợt dùng kháng sinh. Một số bé phản ứng với một thành phần trong tã, khăn ướt hoặc kem, và hiếm khi vết hăm là do nhiễm khuẩn.

Hăm tã trông như thế nào?

NHS mô tả những mảng đỏ hoặc trầy rát ở mông hoặc toàn bộ vùng mặc tã. Có thể có nốt, mụn hoặc mụn nước, hoặc da khô, bong vảy, và bé có thể có vẻ khó chịu. Các nốt có thể trông màu đỏ hoặc nâu và có thể khó nhìn thấy hơn trên da nâu và da đen, vì vậy hãy quan sát kỹ và để ý các dấu hiệu cho thấy bé bị đau rát.

Những gì bạn thấy Loại có khả năng Bước đầu tiên
Những mảng đỏ, đau rát ở chỗ tiếp xúc với tã Hăm do kích ứng Chăm sóc tại nhà như bên dưới
Những mảng màu đỏ tươi hoặc hồng, bóng, có viền rõ, nặng hơn ở các nếp gấp da Có thể do nhiễm nấm Hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ đa khoa về kem chống nấm
Mụn nước, mủ, rỉ dịch, đóng vảy hoặc vết loét hở Có thể do nhiễm trùng Đi khám bác sĩ đa khoa ngay trong hôm nay
Ban không mờ đi khi bạn ấn cốc thủy tinh lên Có thể là nhiễm trùng nghiêm trọng Gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương

Làm sao để điều trị hăm tã tại nhà?

Hãy làm theo các bước sau mỗi lần thay tã cho đến khi da dịu lại:

  1. Thay tã ngay khi tã ướt hoặc bẩn. NHS khuyên thay tã ướt hoặc bẩn càng sớm càng tốt.
  2. Làm sạch nhẹ nhàng. Dùng bông gòn hoặc khăn mềm với nước ấm, như RCH gợi ý. Tránh dùng xà phòng.
  3. Lau khô da. Thấm nhẹ, rồi để da khô tự nhiên nếu có thể, như AAP gợi ý.
  4. Thoa kem chống hăm. Dùng kem mỗi lần thay tã (xem phần tiếp theo).
  5. Mặc tã vừa vặn, thấm hút tốt. NHS và AAP khuyên tránh mặc tã quá chật và quần hoặc tã bọc ngoài bằng nhựa.
  6. Cho bé thời gian không mặc tã. RCH khuyến nghị cho bé không mặc tã càng nhiều càng tốt. Đặt bé nằm trên khăn tắm hoặc tấm lót chống thấm.

NHS gợi ý tắm cho bé hằng ngày trong thời gian bé bị hăm, nhưng không quá hai lần một ngày. Không dùng sữa tắm tạo bọt, xà phòng và sữa dưỡng thể cho bé.

Nên dùng kem chống hăm nào, và thoa bao nhiêu?

RCH cho biết kem kẽm dạng bột nhão là tốt nhất. AAP cho biết kẽm oxit và petrolatum (sáp dầu khoáng) đều là những lựa chọn tốt, và sản phẩm không mùi là tốt nhất.

Các nguồn có ý kiến khác nhau về lượng kem cần thoa. RCH và AAP gợi ý thoa một lớp dày. NHS cho biết dược sĩ có thể gợi ý thoa một lớp mỏng mỗi lần thay tã. Dù theo cách nào, hãy thoa kem lên da sạch, khô mỗi lần thay tã.

Không dùng những sản phẩm sau khi chưa có lời khuyên:

  • Phấn rôm và kem sát khuẩn. NHS và RCH khuyên tránh dùng những sản phẩm này khi bị hăm tã.
  • Kem steroid (hydrocortisone) hoặc kem chống nấm. RCH cho biết những loại kem này dành cho trường hợp hăm kéo dài và chỉ nên dùng theo lời khuyên của bác sĩ hoặc dược sĩ.
  • Thuốc mỡ kháng sinh không kê đơn. AAP khuyên không dùng loại thuốc này cho hăm tã.

Làm sao để phòng ngừa hăm tã?

Những thói quen giúp chữa lành vết hăm cũng giúp phòng ngừa lần hăm tiếp theo:

  • Thay tã thường xuyên. RCH đưa ra hướng dẫn ước chừng khoảng 5 đến 7 lần thay tã mỗi ngày cho bé dưới 12 tháng tuổi. Hướng dẫn thay tã của NHS cho biết bé nhỏ có thể cần thay tã đến 10 hoặc 12 lần mỗi ngày.
  • Chọn tã thấm hút tốt. RCH gợi ý dùng tã dùng một lần chất lượng tốt, vì tã vải thấm hút độ ẩm không tốt bằng. Nếu bạn dùng tã vải, hãy thay tã kịp thời.
  • Dùng kem chống hăm khi thay tã nếu da bé dễ bị hăm.
  • Dùng sản phẩm đơn giản. Dùng sản phẩm không mùi, và không dùng sữa tắm tạo bọt và sữa dưỡng có hương thơm.

Khăn ướt là điểm mà các nguồn có ý kiến khác nhau. RCH cho biết khăn ướt có thể gây kích ứng rất nhiều và không nên dùng. NHS và AAP cho biết khăn ướt không mùi, không cồn thì dùng được. Nếu da bé phản ứng với khăn ướt, hãy chuyển sang dùng nước.

Có phải hăm do nhiễm nấm không?

Nhiễm nấm Candida là một bệnh nhiễm nấm men phát triển mạnh ở vùng da ấm và ẩm. AAP mô tả hăm tã do nấm men là những mảng màu đỏ tươi hoặc hồng, bóng, có viền rõ, đôi khi kèm những nốt hoặc mụn nhỏ màu hồng. Khác với hăm do kích ứng, hăm do nấm thường nặng hơn ở các nếp bẹn.

Hăm do nấm có thể xuất hiện sau khi dùng kháng sinh. Tình trạng này không khỏi nếu chỉ dùng kem chống hăm, vì vậy hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ đa khoa. NHS cho biết bác sĩ đa khoa có thể kê kem chống nấm cho trường hợp nhiễm nấm, kem steroid cho tình trạng đỏ và đau rát, hoặc kháng sinh cho trường hợp nhiễm khuẩn.

Khi nào nên đưa bé đi khám bác sĩ đa khoa vì hăm tã?

Các mức độ này khớp với hướng dẫn khi nào nên gọi bác sĩ của chúng tôi.

Gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương ngay nếu bé:

  • Nổi ban ở bất kỳ đâu không mờ đi khi bạn ấn cốc thủy tinh lên.
  • Dưới 3 tháng tuổi và có nhiệt độ từ 38°C trở lên.
  • Mềm oặt, rất buồn ngủ hoặc khó đánh thức, hoặc khó thở.

Những dấu hiệu này lấy từ hướng dẫn trợ giúp y tế khẩn cấp của NHS.

Tìm trợ giúp y tế ngay trong hôm nay nếu:

  • Vết hăm có mụn nước, mủ, rỉ dịch, vết loét đóng vảy hoặc hở, hoặc da bong tróc.
  • Bé bị sốt kèm theo hăm. Trang về sốt của NHS khuyên tìm lời khuyên y tế khi bé bị sốt kèm các dấu hiệu khác như phát ban.
  • Vết hăm đặc biệt đau, hoặc vùng da xung quanh đỏ, sưng và nóng. AAP cho biết đau dữ dội có thể là dấu hiệu của một bệnh nhiễm trùng da gọi là viêm mô tế bào.
  • Bé có vẻ rất khó chịu hoặc không khỏe.

Trao đổi với bác sĩ đa khoa, dược sĩ hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em nếu:

  • Vết hăm không cải thiện hoặc nặng hơn sau 2 đến 3 ngày điều trị (AAP), hoặc không cải thiện trong vòng một tuần (RCH).
  • Vết hăm lan rộng ra ngoài vùng mặc tã.
  • Vết hăm trông giống nhiễm nấm, hoặc bé đang dùng kháng sinh và xuất hiện vết hăm đỏ tươi có các nốt ở viền.
  • Vết hăm cứ tái đi tái lại.

Nên ghi lại những gì về vết hăm tã?

Hãy ghi lại thời điểm vết hăm bắt đầu, bất kỳ loại tã, khăn ướt, kem hoặc bột giặt mới nào, và bất kỳ đợt tiêu chảy hoặc dùng kháng sinh gần đây. Một bức ảnh rõ nét mỗi ngày sẽ cho thấy vết hăm có đang cải thiện hay không. Hãy mang theo tên các sản phẩm bạn đã dùng khi đến gặp bác sĩ đa khoa hoặc dược sĩ.