Ferbermethode en gecontroleerd troosten: zo werkt kijken en troosten

Kijken en troosten is een slaaptechniek waarbij je je baby wakker in het bedje legt, de kamer verlaat en teruggaat voor korte, rustige controles op vaste tussenpozen die geleidelijk langer worden. De techniek heeft verschillende namen: gecontroleerd troosten, gecontroleerd laten huilen, geleidelijke extinctie en, vooral in de VS, de Ferbermethode. De FAQ van de RACGP over gecontroleerd laten huilen raadt het aan voor gezonde baby's van 6 maanden en ouder, geeft als voorbeeld tussenpozen van 2, 4, 6, 8 en 10 minuten, en zegt dat het ongeveer vijf tot zeven nachten duurt voordat het werkt.

Het is een van de verschillende mogelijkheden. Voor een vergelijking naast elkaar, zie ons overzicht van slaaptraining.

Wat zijn de Ferbermethode, gecontroleerd troosten en gecontroleerd laten huilen?

Het zijn namen voor dezelfde aanpak.

• Gecontroleerd troosten (controlled comforting) is de term die de meeste Australische gezondheidsdiensten gebruiken. Het Royal Children's Hospital Melbourne (RCH) noemt het een van de twee wetenschappelijk onderbouwde technieken om je baby tot rust te brengen, naast ‘camping out’.
• Gecontroleerd laten huilen (controlled crying) is de oudere naam. De RACGP zegt dat gecontroleerd laten huilen ‘ook bekend is als “controlled comforting” of “graduated extinction”’.
• Geleidelijke extinctie (graduated extinction) is de term die in onderzoek wordt gebruikt, zoals in het Australische onderzoek uit 2016 van Gradisar en collega's.
• De Ferbermethode (of ‘Ferberizing’) is de naam die in de VS veel wordt gebruikt. Die verwijst naar Richard Ferber, die in de jaren 80 schreef over 's nachts wakker worden en 's nachts huilen bij baby's en peuters (Ferber, 1987).

Kijken en troosten is niet hetzelfde als laten uithuilen. De RACGP legt uit dat bij extinctie de ouder ‘nooit meer terug de slaapkamer in gaat’ nadat de baby is neergelegd, terwijl je bij gecontroleerd laten huilen steeds teruggaat om je baby gerust te stellen.

Vanaf welke leeftijd kun je beginnen met gecontroleerd troosten?

De RACGP raadt technieken zoals gecontroleerd laten huilen aan voor baby's van 6 maanden en ouder. De RACGP zegt dat van baby's jonger dan 3 maanden niet wordt verwacht dat ze zichzelf tot rust brengen, en dat je baby's tussen 3 en 6 maanden niet langer dan een paar minuten moet laten huilen. Het RCH voegt toe dat er geen bewijs is dat gedragsmatige slaapinterventies helpen bij baby's jonger dan 6 maanden.

Voordat je begint, moet je baby volgens de RACGP gezond zijn. De RACGP raadt aan te beginnen als je een paar nachten achter elkaar hebt zonder grote verplichtingen. Het informatieblad van de overheid van Victoria raadt aan met je jeugdverpleegkundige te praten voordat je gecontroleerd troosten probeert. Dat gesprek is een goed moment om na te gaan of je baby nog nachtvoedingen nodig heeft (zie nachtvoedingen afbouwen) en, als je baby te vroeg geboren is, of je uitgaat van de gecorrigeerde leeftijd.

Hoe doe je kijken en troosten, stap voor stap?

Deze stappen volgen de beschrijving van de RACGP.

1. Doe je gebruikelijke rustige bedtijdritueel, en leg je baby daarna op de rug in het bedje.
2. Praat tegen je baby of klop zachtjes tot je baby stil is, of ongeveer een minuut lang. Zeg welterusten en verlaat de kamer.
3. Geef je baby de kans om tot rust te komen. Negeer drenzen.
4. Als je baby begint te huilen, wacht dan je eerste vaste tussenpoos af, bijvoorbeeld 2 minuten, voordat je teruggaat.
5. Stel je baby niet langer dan ongeveer een minuut gerust, of tot je baby stil is maar nog niet slaapt. Probeer je baby te troosten zonder op te pakken.
6. Ga weer weg terwijl je baby rustig maar nog wakker is, en wacht de volgende, langere tussenpoos af.
7. Blijf op de geplande tussenpozen in en uit gaan tot je baby in slaap valt.
8. Als je baby 's nachts wakker wordt, volg je dezelfde aanpak.

Voorbeelden van tussenpozen

Dit zijn voorbeelden, geen doelen. Kies een reeks die je elke keer rustig kunt herhalen. Veel gezinnen schrijven de tussenpozen op, omdat de tijd heel lang kan voelen als je baby huilt.

Wat doe je als je naar binnen gaat voor een controle?

De RACGP beschrijft een controle als kort geruststellen: een rustige zin zoals ‘welterusten, het is slaaptijd’ en een klopje, niet langer dan ongeveer een minuut. Het doel is je baby te laten weten dat je in de buurt bent, niet om je baby zelf in slaap te brengen.

Houd controles rustig en eenvoudig. Gedimd licht, een zachte stem, elke keer dezelfde paar woorden. Als je baby is gaan staan, kun je je baby weer op de rug neerleggen. Ga weg terwijl je baby rustig maar wakker is, zodat je baby de kans krijgt zelf in slaap te vallen.

Als controles je baby eerder opwinden dan kalmeren, is dat nuttige informatie. De RACGP merkt op dat sommige baby's beter reageren op ‘camping out’, waarbij je in de kamer blijft.

Hoe lang duurt het voordat gecontroleerd troosten werkt?

De RACGP zegt dat het ongeveer vijf tot zeven nachten duurt. De eerste paar nachten zijn vaak het zwaarst, en baby's ‘kunnen tot twee uur huilen/protesteren voordat ze in slaap vallen’. Daarna wordt de tijd die nodig is om in slaap te vallen meestal vrij snel korter.

De RACGP zegt ook dat gecontroleerd laten huilen werkt bij ongeveer 80% van de baby's, en dat de andere 20% misschien beter reageert op andere technieken, zoals ‘camping out’. Beoordeel de vooruitgang over de hele week in plaats van per nacht, want een zware nacht halverwege komt vaak voor.

Wanneer stop je of kies je een andere aanpak?

Je kunt op elk moment stoppen. De RACGP zegt dat het oké is om je baby op te pakken als hij huilt, een korte voeding of knuffel te geven en je baby opnieuw neer te leggen, of zelfs je baby in slaap te knuffelen en het de volgende nacht opnieuw te proberen.

Stop, pauzeer of vraag advies als:

• je baby ziek is; het RCH zegt dat het prima is om tijdens ziekte te pauzeren en opnieuw te beginnen als je baby beter is
• je na vijf tot zeven nachten geen verbetering ziet, wat volgens de RACGP het moment is om professioneel advies te vragen
• het huilen van je baby anders klinkt, je baby pijn lijkt te hebben, of je je zorgen maakt om je baby
• het voor jou niet goed voelt, of je het huilen niet volhoudt; geleidelijk terugtrekken en responsief laten inslapen zijn zachtere alternatieven

Is gecontroleerd laten huilen schadelijk voor baby's?

Australische gerandomiseerde onderzoeken hebben hier zorgvuldig naar gekeken.

• In het onderzoek van Gradisar werden 43 baby's van 6 tot 16 maanden willekeurig ingedeeld bij geleidelijke extinctie, bedtijd verschuiven of voorlichting over slaap. Geleidelijke extinctie verkortte de tijd tot inslapen en verminderde het 's nachts wakker worden. Het cortisol van de baby's (een stressmarker) daalde een beetje, en na 12 maanden waren er geen verschillen in emotionele of gedragsproblemen of in hechting.
• De follow-up van Price na vijf jaar omvatte 225 gezinnen die één tot drie gesprekken met een verpleegkundige hadden gehad over gecontroleerd troosten of ‘camping out’ toen hun baby's 8 tot 10 maanden oud waren. Op 6-jarige leeftijd waren er geen verschillen in emotionele of gedragsproblemen, stress, de ouder-kindrelatie of de mentale gezondheid van de moeder.

Deze onderzoeken waren bij gezonde baby's ouder dan 6 maanden. Ze zeggen niets over pasgeboren baby's, en ze laten niet zien dat gecontroleerd troosten beter is dan zachtere aanpakken.

Hoe houd je kijken en troosten veilig?

Veilig slapen komt op de eerste plaats, elke nacht. De richtlijnen voor veilig slapen van de AAP zeggen dat je je baby tot 1 jaar bij elke slaap op de rug legt, op een stevige, vlakke ondergrond in een eigen bedje, zonder kussens, bedbumpers, knuffels of verzwaarde producten, in een rookvrij huis, en dat je minstens 6 maanden een kamer deelt.

Als het huilen je te veel wordt, leg je baby dan in het bedje, stap even naar buiten en neem een paar minuten om tot rust te komen. Schud nooit een baby. Voor steun kun je contact opnemen met je arts of een lokale jeugdgezondheidsdienst.

Maak snel een afspraak bij je huisarts of jeugdverpleegkundige als je baby snurkt of tijdens de slaap even lijkt te stoppen met ademen; volgens het RCH moet een arts daarnaar kijken. De gids van de AAP over slaapapneu zegt dat je een ambulance belt als de ademhaling langer dan 20 seconden stopt of je baby bleek, blauw of grauw wordt, dus bel dan het lokale alarmnummer. Ga ook naar je huisarts of jeugdverpleegkundige als je je zorgen maakt over voeding, gewicht of hoe het met jezelf gaat.

Wat is handig om bij te houden terwijl je het probeert?

Schrijf de bedtijd op, hoe lang het inslapen duurde, hoeveel controles je deed en elke keer dat je baby 's nachts wakker werd. Als je de week voordat je begon vergelijkt met de week erna, zie je de trend duidelijker dan in één losse nacht, en het is handig om mee te nemen als je naar je jeugdverpleegkundige gaat.