Stoelmethode en ‘camping out’: een slaapplan om je geleidelijk terug te trekken

Geleidelijk terugtrekken is een manier om je baby te leren zelf in slaap te vallen terwijl jij in de kamer blijft. Je zit bij het bedje terwijl je baby wegdommelt, en om de paar nachten zet je je stoel een stukje verder weg, tot je buiten de deur zit. Het wordt ook wel ‘camping out’ of de stoelmethode genoemd. De slaapfactsheet van de Victorian Government zegt dat elke stap 2 tot 3 dagen kan duren voordat die werkt, en dat het 1 tot 3 weken kan duren voordat je baby gaat slapen zonder dat jij in de kamer bent.

Omdat jij erbij blijft, wordt je baby op geen enkel moment alleen gelaten om te huilen. De afweging is tijd. Hoe dit zich verhoudt tot andere methodes, lees je in ons overzicht van slaaptraining.

Wat zijn ‘camping out’, de stoelmethode en de aanwezigheid van de ouder?

Deze namen beschrijven nauw verwante aanpakken.

• ‘Camping out’ of de stoelmethode. Je blijft in de kamer tot je baby slaapt en gaat geleidelijk verder weg. Het Royal Children's Hospital Melbourne (RCH) noemt ‘camping out’ als een van de twee wetenschappelijk onderbouwde manieren om een baby tot rust te brengen. Het RCH stelt voor dat je, als weggaan voor controles op vaste tijden te veel spanning geeft, op een stoel in de slaapkamer kunt gaan zitten en die geleidelijk de kamer uit kunt schuiven.
• Aanwezigheid van de ouder. Je ligt of zit binnen zicht van het bedje en doet alsof je slaapt. De Victoriaanse factsheet beschrijft dat je een klein geluidje maakt als je baby wakker wordt, zodat die weet dat je er bent, dat je een zacht ‘ssst’ of klopje gebruikt in plaats van je baby op te pakken, en dat je na ongeveer 2 minuten weer doet alsof je slaapt.
• Aanwezigheid van een volwassene. De veelgestelde vragen over gecontroleerd laten huilen van het RACGP beschrijven dat je zeven nachten achter elkaar in de kamer blijft tot je baby in slaap valt, en probeert je baby niet aan te raken.
• ‘Shuffle’-methodes en geleidelijk terugtrekken. Deze volgen hetzelfde patroon waarbij je in fases door de kamer opschuift. De pagina over slaap en responsief tot rust brengen van NSW Health beschrijft geleidelijk terugtrekken vanaf 12 maanden, ook als kinderen van een ledikant naar een bed gaan.

Vanaf welke leeftijd kun je beginnen met geleidelijk terugtrekken?

De Victoriaanse factsheet die ‘camping out’ beschrijft, is geschreven voor baby's van 6 tot 12 maanden, en NSW Health raadt de aanwezigheid van de ouder aan vanaf 6 maanden. Het RCH zegt dat er geen bewijs is dat gedragsgerichte slaapinterventies helpen bij baby's jonger dan 6 maanden.

Voor jongere baby's past responsief tot rust brengen beter. Voor peuters beschrijft NSW Health geleidelijk terugtrekken vanaf 12 maanden, en doordat je in de kamer blijft, voorkom je dat een peuter in een bed je gewoon achterna loopt.

Overleg eerst met je huisarts of jeugdverpleegkundige als er zorgen zijn over de voeding, het gewicht of de gezondheid van je baby, of als je baby te vroeg geboren is.

Hoe doe je geleidelijk terugtrekken, stap voor stap?

De Victoriaanse factsheet beschrijft deze stappen.

1. Geef je baby zachte klopjes tot die in slaap valt.
2. Zit op een stoel naast het bedje tot je baby slaapt, zonder je baby aan te raken.
3. Zet je stoel om de paar dagen een stukje verder van het bedje.
4. Zet je stoel buiten de deur.

Begin elke avond met je gewone bedtijdritueel en leg je baby daarna rustig en wakker op de rug in het bedje.

Voorbeeldplan: pas het aan je baby aan

Dit voorbeeld is gebaseerd op de richtlijn van de factsheet van 2 tot 3 dagen per stap. Je baby heeft misschien meer of minder nachten nodig op elke plek.

Ga verder als je baby redelijk rustig in slaap valt terwijl jij op de huidige plek zit. Na ziekte of een onrustige week een paar nachten een stap teruggaan, hoort bij de methode en is geen mislukking.

Wat doe je terwijl je daar zit?

Wees rustig en een beetje saai. Houd het licht gedimd, vermijd kletsen of spelletjes met oogcontact, en gebruik elke keer hetzelfde korte zinnetje of ‘ssst’. Gaat je baby staan, leg je baby dan terug op de rug en ga zonder ophef terug naar je stoel.

Wordt je baby 's nachts wakker, ga dan terug naar de plek waar je bij bedtijd was en breng je baby op dezelfde manier tot rust. De stappen voor de aanwezigheid van de ouder van Tresillian raden aan zo weinig mogelijk hulp te gebruiken om je baby te kalmeren, en erop te rekenen dat je dit een paar keer moet herhalen voordat je baby rustig kan blijven en kan wegdommelen.

Hoe lang duurt het voordat ‘camping out’ werkt?

NSW Health en Tresillian zeggen allebei dat je de kamer kunt gaan verlaten als je drie nachten achter elkaar weinig verstoring hebt gehad. De Victoriaanse factsheet zegt dat je kunt stoppen met de aanwezigheid van de ouder als je baby 3 dagen achter elkaar goed slaapt.

Kun je geleidelijk terugtrekken ook voor dutjes gebruiken?

Ja. De Victoriaanse factsheet zegt dat de aanwezigheid van de ouder ook voor dutjes overdag gebruikt kan worden, en Tresillian raadt aan overdag in de kamer te blijven tot je baby slaapt. Veel gezinnen vinden het het makkelijkst om bij bedtijd te beginnen en dezelfde aanpak daarna ook bij de dutjes toe te passen als bedtijd soepeler verloopt. Zie korte dutjes als de dutjes het grootste struikelblok zijn.

Wat zijn de voor- en nadelen van de stoelmethode?

Het RACGP zegt dat ‘camping out’ kan passen bij baby's die wat angstiger zijn, of bij ouders die het gevoel hebben dat ze gecontroleerd laten huilen niet aankunnen. Het merkt ook op dat de aanwezigheid van een volwassene minder goed werkt bij baby's die boos worden als ze een ouder zien die hen niet oppakt. Voor die baby's past kijken en troosten misschien beter.

‘Camping out’ was een van de opties in een Australisch onderzoek waarvan de follow-up na vijf jaar geen blijvende verschillen vond in emotionele of gedragsproblemen bij kinderen, stress of de band tussen ouder en kind.

Wanneer las je een pauze in, stop je of zoek je hulp?

Las een pauze in als je baby ziek is; het RCH zegt dat het prima is om tijdens ziekte te stoppen en later opnieuw te beginnen. Kies een andere aanpak als je baby over een aantal nachten juist meer overstuur raakt in plaats van minder, of als het voor jullie gezin niet meer goed voelt.

Veilig slapen blijft de hele tijd hetzelfde. Het advies over veilig slapen van de AAP zegt dat je je baby tot 1 jaar bij elk slaapmoment op de rug legt, op een stevige, vlakke ondergrond in het eigen bedje, zonder kussens, stootranden, knuffels of verzwaarde producten, en in een rookvrij huis. Val niet in slaap met je baby op een bank of in een fauteuil terwijl je wacht.

Als je baby moeite heeft met ademhalen, blauw of grauw wordt, of slap of moeilijk wakker te krijgen is, bel dan nu het lokale alarmnummer. Maak binnenkort een afspraak bij je huisarts of jeugdverpleegkundige als je baby snurkt of tijdens de slaap even lijkt te stoppen met ademen. De gids over slaapapneu van de AAP zegt dat je vaak snurken meteen aan je arts meldt, en dat je een ambulance belt als de ademhaling langer dan 20 seconden stopt of je baby bleek, blauw of grauw wordt, dus bel dan het lokale alarmnummer. Ga ook naar je huisarts of jeugdverpleegkundige als je je zorgen maakt over de voeding, de groei of hoe jij het volhoudt. Voor steun bij het ouderschap kun je contact opnemen met je arts of een lokale jeugdgezondheidsdienst.

Wat is handig om bij te houden?

Noteer elke nacht waar je stoel stond, hoe lang het duurde voordat je baby tot rust kwam en of je baby 's nachts wakker werd. Als je ziet dat de tijd om tot rust te komen op elke plek korter wordt, kun je beter beslissen wanneer je verder gaat, en de aantekeningen zijn handig als je met je jeugdverpleegkundige praat.