Ngủ ngày khi ra ngoài: ngủ an toàn trên ghế ô tô, xe đẩy và địu

Bé ngủ thiếp đi khi đang di chuyển là chuyện thường xuyên, và điều đó không sao cả. Một chuyến đi ô tô, một vòng đẩy xe đi dạo hay chiếc địu vải thường chính là thứ giúp bé đang mệt chìm vào giấc ngủ. Câu hỏi về an toàn là điều gì xảy ra tiếp theo: ghế ô tô, ghế ngồi thẳng của xe đẩy hay chiếc địu không phải là nơi để bé ngủ trọn một giấc dài. Khi bạn đã đến nơi, hoặc khi bạn ngừng di chuyển, hãy đặt bé nằm ngửa trên một bề mặt cứng, phẳng.

Hướng dẫn này nói về các quy tắc cho từng kiểu ngủ ngày khi ra ngoài, lý do việc trùm xe đẩy tiềm ẩn rủi ro, cách địu bé an toàn và cách sắp xếp các chuyến ra ngoài quanh một ngày của bé. Để xem danh sách kiểm tra đầy đủ áp dụng cho mọi giấc ngủ, hãy xem ngủ an toàn.

Bé ngủ ngày khi ra ngoài có ổn không?

Có, ngủ thiếp đi khi đang di chuyển là bình thường. Hướng dẫn ngủ an toàn của AAP cho biết nếu bé ngủ thiếp đi trên ghế ô tô, xe đẩy, xích đu, nôi xách tay hoặc địu vải, bạn nên chuyển bé nằm ngửa trên một bề mặt ngủ cứng càng sớm càng tốt. NICHD Safe to Sleep khuyên không dùng các thiết bị để ngồi như ghế ô tô và xe đẩy, hay các thiết bị để bế như địu vải, làm chỗ ngủ thường lệ hoặc chỗ ngủ ngày, và tránh để bé ngồi gục người xuống, vì điều đó có thể làm tắc đường thở của bé.

Quy tắc ngủ an toàn khi bé ngủ ngày trên ghế ô tô là gì?

Bé ngủ thiếp đi trên ghế ô tô khi bạn đang lái xe là không sao. Vấn đề là việc bé ở lại trong ghế sau đó.

• Red Nose ở Úc giải thích rằng ghế ô tô hoặc ghế nôi ô tô có thể khiến bé ở tư thế cong người, cằm gục xuống ngực, và điều này có thể làm tắc đường thở. Red Nose không khuyến nghị dùng ghế nôi ô tô hoặc ghế ô tô làm chỗ ngủ, kể cả khi có người trông bé, và khuyên luôn bế bé ra khi bạn đến nơi, kể cả khi điều đó có nghĩa là đánh thức bé.
• Lời khuyên về ghế ô tô của Lullaby Trust ở Vương quốc Anh cho biết bé ngủ thiếp đi trên ghế ô tô khi đang di chuyển là không sao, nhưng hãy bế bé ra ngay khi bạn đến nơi và đặt bé ngủ trên một bề mặt cứng, phẳng.
• Hướng dẫn về SIDS của NHS cũng nói như vậy, và khuyên không để bé ở trong ghế ô tô quá lâu.

Ghế nôi ô tô khi ở ngoài xe

Ghế nôi ô tô được gắn lên khung xe đẩy hoặc được xách vào quán cà phê thì vẫn là ghế ô tô. Tờ thông tin về ghế ô tô của Lullaby Trust cho biết ghế ô tô chỉ nên dùng để di chuyển, không phải để thay thế cho cũi hay ghế ăn. Red Nose ở Úc bổ sung rằng trẻ có thể bị ngã khỏi ghế ô tô khi ghế được dùng bên ngoài xe, vì vậy an toàn nhất là không bao giờ đặt ghế nôi ô tô lên bàn, ghế băng hoặc giường.

Những chuyến đi dài

Trang an toàn trên ô tô của Red Nose ở Úc gợi ý dừng nghỉ và vận động mỗi 2 giờ, đồng thời cũng bế bé ra khỏi ghế. Lullaby Trust cho biết chưa có bằng chứng được công bố nào đặt ra giới hạn thời gian, nhưng khuyên nên nghỉ thường xuyên, và tránh những chuyến đi dài với bé sinh non và bé còn nhỏ, vì những bé này có thể có nguy cơ gặp khó khăn về hô hấp nếu ngủ ở tư thế thẳng đứng quá lâu. Khi có thể, hãy để một người lớn khác ngồi ở ghế sau cùng bé, hoặc dùng gương nếu bạn lái xe một mình. Lullaby Trust cũng khuyên cởi mũ và quần áo mặc ngoài trời như bộ đồ liền giữ ấm và áo khoác khi bé đã vào trong xe. Xem an toàn ghế ô tô để biết cách chỉnh dây đai cho vừa vặn và cần làm gì nếu bé bị gục người về phía trước.

Bé có thể ngủ ngày trong xe đẩy không?

Giấc ngủ ngày trong xe đẩy an toàn nhất khi bé có thể nằm phẳng hoàn toàn. Hướng dẫn sản phẩm của Lullaby Trust cho biết tổ chức này khuyên không nên để bé ngủ ở tư thế ngồi hoặc ngả nghiêng, chẳng hạn như trên xe đẩy ngồi, và nếu không có lựa chọn nào khác, bé cần được nằm ở tư thế phẳng hoàn toàn, chứ không chỉ ngả lưng.

Vì vậy, nôi nằm phẳng hoặc khoang nôi gắn xe đẩy là lựa chọn tốt nhất cho bé nhỏ tuổi trong những chuyến đi dạo dài. Lời khuyên khi đi nghỉ của Lullaby Trust cho biết nôi nằm trên xe đẩy có thể dùng làm chỗ ngủ khi xa nhà nếu bạn có thể trả lời “có” cho các câu hỏi kiểm tra sau:

• Chỗ ngủ có phẳng hoàn toàn không?
• Nệm có cứng và chống thấm nước, không có mép đệm mềm hoặc gờ nhô cao không?
• Có thể kéo mui xe ra sau và tháo tấm phủ chân không?
• Sản phẩm có đạt tiêu chuẩn an toàn của quốc gia bạn không?
• Nhà sản xuất có ghi là phù hợp cho giấc ngủ qua đêm không?

Lullaby Trust cũng lưu ý rằng thành nôi nằm có thể giữ nhiệt nhiều hơn cũi, vì vậy hãy kiểm tra nhiệt độ của bé và điều chỉnh số lớp quần áo. Ngay cả xe đẩy nằm phẳng cũng không phải là cũi: lời khuyên về xe đẩy của Red Nose ở Úc cho biết xe đẩy không thể thay thế cho cũi, và cả AAP lẫn NICHD đều khuyên chuyển bé đang ngủ về chỗ ngủ quen thuộc của bé ngay khi có thể.

Red Nose ở Úc cũng khuyên luôn cài dây đai khi bé ở trong xe đẩy, gài phanh mỗi khi bạn dừng lại, và không bao giờ để bé một mình trong xe đẩy.

Trùm chăn hoặc khăn xô lên xe đẩy có an toàn không?

Không. Bạn có thể muốn phủ một chiếc khăn xô lên xe đẩy để che nắng hoặc giúp bé dễ ngủ, nhưng các nguồn ở cả Úc và Vương quốc Anh đều cảnh báo không nên làm vậy.

• Red Nose ở Úc cho biết trùm xe đẩy bằng khăn quấn, khăn xô hoặc nilon có thể làm tăng mạnh nguy cơ quá nóng và ngạt thở, rằng ngay cả khăn xô mỏng nhẹ cũng có thể làm giảm đáng kể lưu thông không khí và giữ nhiệt, và rằng tấm phủ khiến bạn khó theo dõi các dấu hiệu bé bị nóng quá mức hơn.
• Lời khuyên khi trời nóng của Lullaby Trust khuyên không trùm xe đẩy, xe đẩy ngồi và hệ thống xe đẩy du lịch bằng chăn, vải hoặc bất kỳ tấm phủ nào ngăn không khí lưu thông, vì bé bị quá nóng có nguy cơ SIDS cao hơn.

Thay vào đó, hãy dùng:

1. Tấm che nắng kẹp vào xe hoặc ô che nắng. Lullaby Trust cho biết cách này giúp bé được che bóng mà vẫn để không khí lưu thông và giúp bạn nhìn rõ bé.
2. Bóng râm tự nhiên. Red Nose ở Úc gợi ý tận dụng bóng cây hoặc ô dù, để không khí quanh xe đẩy lưu thông tốt, và tránh ra ngoài vào lúc nóng nhất trong ngày.
3. Kiểm tra thường xuyên. Sờ ngực hoặc gáy bé. Lullaby Trust cho biết da ẩm dính hoặc đổ mồ hôi nghĩa là bé đang bị nóng quá.

Khi trời lạnh, lời khuyên khi trời lạnh của Lullaby Trust khuyên cởi mũ hoặc mũ trùm đầu khi bạn ở trong nhà hoặc trong ô tô, và cởi quần áo mặc ngoài trời khi bé ngủ trong nhà. Điều này quan trọng khi giấc ngủ ngày trong xe đẩy kéo dài sang lúc bạn vào một cửa hàng hoặc ngôi nhà ấm áp. Xem thời tiết nóng để biết thêm về nắng nóng.

Làm thế nào để giữ an toàn khi bé ngủ trong địu vải hoặc địu?

Nhiều bé ngủ gà ngủ gật trong địu vải, và khi bạn đang đi lại, hoạt động, đó là một cách ngủ ngày thật dễ chịu. Lời khuyên về địu vải của Lullaby Trust cho biết nguy cơ tai nạn khi dùng địu vải dường như cao nhất khi đường thở của bé bị chặn, do cằm bé tì vào ngực hoặc do mũi và miệng bé bị che. Cả Lullaby Trust và Red Nose ở Úc đều dùng danh sách kiểm tra TICKS:

• Tight (Chặt): đủ vừa khít để ôm bé sát vào người bạn.
• In view at all times (Luôn nhìn thấy): bạn có thể nhìn thấy mặt bé chỉ bằng cách liếc xuống.
• Close enough to kiss (Đủ gần để hôn): bạn có thể hôn lên đỉnh đầu bé bằng cách cúi đầu về phía trước.
• Keep chin off the chest (Giữ cằm không chạm ngực): bé không bao giờ bị cuộn tròn với cằm tì vào ngực.
• Supported back (Lưng được đỡ): lưng bé được đỡ ở tư thế tự nhiên, bụng và ngực áp vào người bạn.

Một số bé cần được chăm sóc cẩn thận hơn. US Consumer Product Safety Commission kêu gọi thận trọng với bé dưới 4 tháng tuổi, và cho biết nhiều bé tử vong khi ở trong địu vải là bé sinh non, bé sinh đôi nhẹ cân, hoặc bé có vấn đề về hô hấp như bị cảm lạnh. Hướng dẫn về địu của AAP cảnh báo rằng địu vải làm bé cuộn người thành hình chữ C làm tăng rất nhiều nguy cơ gặp vấn đề về hô hấp, và khuyên thường xuyên kiểm tra bé khi dùng bất kỳ loại địu nào.

Một vài quy tắc khác từ các nguồn này:

• Red Nose ở Úc khuyên không dùng các sản phẩm có dạng như cái kén hoặc hình tử cung.
• Lullaby Trust khuyên bế bé ra khỏi địu vải để cho bé ăn, và CPSC khuyên điều chỉnh lại tư thế của bé sao cho đầu bé hướng lên trên sau cữ ăn.
• Nếu bạn muốn ngồi xuống nghỉ ngơi, trước tiên hãy chuyển bé vào cũi hoặc nôi. AAP khuyên chuyển bé ngủ thiếp đi trong địu nằm ngửa trên một bề mặt ngủ cứng càng sớm càng tốt.

Xem ngủ ngày trên người để biết cách cho bé ngủ ngày an toàn trên người cha mẹ.

Ngủ ngày khi ra ngoài ảnh hưởng thế nào đến phần còn lại của ngày?

Giấc ngủ ngày khi đang di chuyển vẫn là ngủ, và vào những ngày bận rộn, đó có thể là cách duy nhất để bé có giấc ngủ ngày. Điều nó có thể thay đổi trong ngày là thời điểm và độ dài của giấc ngủ. Nhiều bé thức giấc khi ô tô dừng hoặc xe đẩy đứng yên, hoặc khi được chuyển chỗ, nên giấc ngủ ngày khi ra ngoài có thể ngắn hơn hoặc bị ngắt quãng. Bản thân một giấc ngủ ngày ngắn không phải là vấn đề nếu bé thức giấc vui vẻ; xem giấc ngủ ngày ngắn.

Giấc ngủ ngày vào lúc muộn là điều cần để ý nhất. Better Health Channel cho biết giấc ngủ ban đêm của trẻ nhỏ có thể bị xáo trộn nghiêm trọng nếu trẻ không ngủ đủ vào ban ngày, hoặc nếu giấc ngủ buổi chiều quá gần giờ đi ngủ. Một giấc ngủ ngày cuối buổi chiều trên ô tô trên đường về nhà có thể khiến giờ đi ngủ hôm đó muộn hơn một chút, và nếu bé bỏ một giấc ngủ ngày, giờ đi ngủ có thể sớm hơn.

Những cách các gia đình giữ nhịp sinh hoạt ổn định:

• Giữ một giấc ngủ ngày ở nhà. Nhiều gia đình giữ giấc ngủ ngày dường như giúp bé hồi sức nhiều nhất, thường là giấc đầu tiên, ở trong cũi, và để các giấc khác diễn ra khi ra ngoài.
• Sắp xếp việc vặt quanh giấc ngủ. Ra khỏi nhà ngay trước khi đến giờ ngủ ngày thường giúp bé ngủ trong lúc đi ô tô hoặc đi dạo, thay vì ngủ ở bãi đỗ xe.
• Giữ trình tự trong ngày. Ăn, chơi và ngủ có thể theo cùng một vòng lặp khi ra ngoài. Xem nhịp sinh hoạt hằng ngày.
• Lấy giờ đi ngủ làm điểm tựa. Ngay cả vào ngày bé ngủ ngày ở bên ngoài, nếp sinh hoạt quen thuộc trước giờ đi ngủ vẫn giúp buổi tối dễ dàng hơn.

Ví dụ một ngày có ngủ ngày khi ra ngoài — hãy điều chỉnh theo bé

Làm thế nào để việc ngủ ngày khi ra ngoài dễ dàng hơn?

1. Dùng chuyển động để dỗ bé, rồi chuyển chỗ. Hướng dẫn của NHS về cách dỗ bé đang khóc gợi ý đưa đẩy bé trong xe đẩy hoặc đưa bé ra ngoài đi dạo hay đi ô tô. Nếu bé ngủ thiếp đi trong lúc đi ô tô, NHS khuyên bế bé ra khỏi ghế ô tô càng sớm càng tốt và đặt bé lên một bề mặt cứng, phẳng.
2. Chuyển bé nhẹ nhàng. Tháo dây đai trước khi nhấc bé lên, đỡ đầu và cổ bé, và đặt bé nằm ngửa. Nếu bé thức giấc thì cũng không sao; việc chuyển bé sang chỗ an toàn luôn được ưu tiên.
3. Mặc nhiều lớp. Các lớp áo dễ cởi ra khi bạn đi từ ngoài đường lạnh vào cửa hàng hoặc ô tô ấm áp.
4. Cho bé ăn trước khi đi. Bé đã no dễ ngủ trên đường hơn, và bạn tránh được việc cho bé ăn trong địu vải khi đang di chuyển.
5. Mang theo một chỗ an toàn để đặt bé xuống. Với những chuyến thăm dài hơn, một nôi nằm phẳng hoặc cũi du lịch giúp bé có chỗ để ngủ nốt giấc ngủ ngày. Xem giấc ngủ của bé khi đi du lịch.
6. Luôn kiểm tra. Thường xuyên nhìn mặt, màu da và hơi thở của bé, dù bé đang ngủ ở đâu.

Khi nào nên tìm trợ giúp?

Hãy hành động ngay nếu bạn thấy bé bị gục người, cằm tì vào ngực trong ghế ô tô, xe đẩy, ghế rung hoặc địu vải. Bế bé ra, đặt bé nằm ngửa trên một bề mặt cứng, phẳng và kiểm tra hơi thở và màu da của bé.

Gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương ngay nếu bé:

• khó thở, thở rất nhanh, thở rên hoặc hóp bụng hay hóp sườn khi thở
• có da, môi hoặc lưỡi màu xanh tím, xám, rất nhợt nhạt hoặc loang lổ
• mềm rũ, buồn ngủ hơn nhiều so với bình thường, khó đánh thức hoặc không thể đánh thức
• bị co giật
• dưới 3 tháng tuổi và có nhiệt độ từ 38°C (100.4°F) trở lên, hoặc từ 3 đến 6 tháng tuổi và có nhiệt độ từ 39°C (102.2°F) trở lên

Những dấu hiệu này được lấy từ hướng dẫn trợ giúp khẩn cấp của NHS. Hãy làm theo hướng dẫn của nhân viên tiếp nhận cuộc gọi.

Tìm trợ giúp y tế ngay hôm nay (bác sĩ đa khoa khám trong ngày, bác sĩ ngoài giờ hoặc đường dây tư vấn sức khỏe tại địa phương) nếu bé từ chối các cữ ăn hoặc ăn ít hơn nhiều so với bình thường, hoặc có ít tã ướt hơn bình thường, chẳng hạn sau một ngày dài ra ngoài trời nóng. Xem thời tiết nóng để biết các dấu hiệu bệnh do nắng nóng.

Trao đổi với bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em của bạn nếu bé sinh non hoặc có vấn đề về hô hấp hay tình trạng sức khỏe khác và bạn không chắc ghế ô tô, xe đẩy hoặc địu có phù hợp với bé không, hoặc nếu bé chỉ ngủ khi đang di chuyển và bạn thấy khó xoay xở. Bạn cũng có thể gọi bác sĩ của bạn hoặc dịch vụ sức khỏe trẻ em tại địa phương.