Năm từ 1 đến 2 tuổi là lúc hầu hết trẻ chuyển từ những bước đi chập chững đầu tiên sang chạy, và từ một hai từ sang những câu ngắn. Pregnancy, Birth and Baby cho biết nhiều bé tự đi được trong khoảng từ 12 đến 15 tháng tuổi và những bé khác bắt đầu lúc 15 đến 18 tháng tuổi, và vốn từ tăng từ 1 hoặc 2 từ vào khoảng 12 tháng tuổi lên từ 6 từ trở lên khi được 18 tháng tuổi. Khi được 2 tuổi, hầu hết các bé ghép được hai từ, như "thêm sữa", và nhiều bé biết khoảng 50 từ.
Danh sách kiểm tra của CDC lúc 15 tháng, 18 tháng và 2 tuổi liệt kê những kỹ năng mà từ 75% trở lên trẻ làm được ở mỗi độ tuổi. Hãy dùng chúng như một hướng dẫn "đến lúc này". Nếu bé chưa làm được một số kỹ năng, hoặc đã mất đi một kỹ năng, lời khuyên của CDC là hãy trao đổi với bác sĩ của bé và hỏi về việc sàng lọc phát triển thay vì chờ đợi.
Các cột mốc lúc 15 tháng, 18 tháng và 2 tuổi là gì?
Khi được 15 tháng tuổi
| Lĩnh vực | Những gì hầu hết các bé làm được khi 15 tháng tuổi |
|---|---|
| Xã hội và cảm xúc | Bắt chước những trẻ khác khi chơi; cho bạn xem đồ vật bé thích; vỗ tay khi phấn khích; ôm thú bông; thể hiện tình cảm với bạn |
| Ngôn ngữ | Cố gắng nói một hoặc hai từ ngoài "mama" hoặc "dada"; nhìn vào đồ vật quen thuộc khi bạn gọi tên nó; làm theo hướng dẫn có kèm cử chỉ và lời nói; chỉ tay để đòi thứ gì đó |
| Tư duy và học hỏi | Cố gắng dùng đồ vật đúng cách, như điện thoại, cốc hoặc sách; xếp chồng ít nhất hai đồ vật nhỏ |
| Vận động | Tự đi vài bước; dùng các ngón tay để tự bốc một số thức ăn |
Khi được 18 tháng tuổi
| Lĩnh vực | Những gì hầu hết các bé làm được khi 18 tháng tuổi |
|---|---|
| Xã hội và cảm xúc | Rời xa bạn nhưng kiểm tra xem bạn có ở gần không; chỉ tay để cho bạn xem điều gì đó thú vị; cùng bạn xem vài trang sách; giúp mặc quần áo |
| Ngôn ngữ | Cố gắng nói từ ba từ trở lên ngoài "mama" hoặc "dada"; làm theo hướng dẫn một bước mà không cần cử chỉ |
| Tư duy và học hỏi | Bắt chước bạn làm việc nhà; chơi đồ chơi theo cách đơn giản, như đẩy xe ô tô đồ chơi |
| Vận động | Đi không cần vịn; vẽ nguệch ngoạc; uống bằng cốc không nắp; cố gắng dùng thìa; trèo lên và trèo xuống ghế sofa hoặc ghế |
Khi được 2 tuổi
| Lĩnh vực | Những gì hầu hết các bé làm được khi 2 tuổi |
|---|---|
| Xã hội và cảm xúc | Nhận ra khi người khác bị đau hoặc buồn; nhìn nét mặt của bạn để biết cách phản ứng với điều gì đó mới |
| Ngôn ngữ | Chỉ vào các thứ trong sách khi được hỏi; nói được ít nhất hai từ ghép lại với nhau; chỉ vào ít nhất hai bộ phận cơ thể; dùng những cử chỉ ngoài vẫy tay và chỉ tay, như gửi nụ hôn gió hoặc gật đầu |
| Tư duy và học hỏi | Cầm một thứ bằng một tay trong khi dùng tay kia; thử bấm công tắc, xoay núm hoặc nhấn nút; chơi với nhiều hơn một món đồ chơi cùng lúc |
| Vận động | Đá bóng; chạy; đi bộ (không phải trèo) lên vài bậc cầu thang; ăn bằng thìa |
Nếu bé sinh sớm hơn 3 tuần, danh sách kiểm tra trực tuyến của CDC khuyên dùng tuổi hiệu chỉnh của bé, và dùng danh sách của độ tuổi nhỏ hơn nếu tuổi của bé nằm giữa hai danh sách.
Khi nào bé bắt đầu đi, chạy và leo trèo?
Nghiên cứu về phát triển vận động của WHO cho thấy trẻ khỏe mạnh lần đầu tự đi một mình vào bất kỳ thời điểm nào trong khoảng từ 8.2 đến 17.6 tháng tuổi, và một nửa số trẻ biết đi vào khoảng 12.0 tháng tuổi. Pregnancy, Birth and Baby đưa ra khoảng thời gian tương tự, từ khoảng 10 đến 18 tháng tuổi.
| Độ tuổi | Vận động thường trông như thế nào |
|---|---|
| 12 đến 15 tháng | Đứng không cần đỡ, bước những bước đầu tiên, lắc và đập đồ vật, xếp chồng đồ vật rồi xô đổ |
| 15 đến 18 tháng | Đi không cần vịn, trèo lên và trèo xuống đồ đạc, vẽ nguệch ngoạc, thử dùng thìa |
| 18 đến 24 tháng | Đi và thường chạy, đá và ném bóng, có thể đi xuống cầu thang khi có người giúp, đi lên vài bậc cầu thang |
Bảng này kết hợp danh sách kiểm tra của CDC với các trang 12–18 tháng và 18–24 tháng của Pregnancy, Birth and Baby. Hướng dẫn về những bước đi đầu tiên của chúng tôi nói chi tiết về việc vịn đồ đạc đi men, giày dép và xe tập đi.
Bé nên nói được bao nhiêu từ lúc 18 tháng và 2 tuổi?
Ngôn ngữ thường phát triển nhanh hơn trong năm thứ hai, nhưng phạm vi rất rộng.
| Độ tuổi | Số từ thường gặp (nguồn) |
|---|---|
| Khoảng 12 tháng | 1 hoặc 2 từ (Pregnancy, Birth and Baby); một tên gọi đặc biệt dành cho cha hoặc mẹ (CDC) |
| 15 tháng | Một hoặc hai từ ngoài "mama" hoặc "dada", chẳng hạn như "bó" thay cho "bóng" (CDC) |
| 18 tháng | Từ 3 từ trở lên ngoài "mama" hoặc "dada" (CDC); từ 6 từ trở lên (Pregnancy, Birth and Baby) |
| 18 đến 24 tháng | Từ 1 đến 7 từ mới mỗi tuần (Pregnancy, Birth and Baby) |
| 2 tuổi | Hai từ ghép lại với nhau (CDC); khoảng 50 từ và câu 2 hoặc 3 từ (Pregnancy, Birth and Baby) |
| 30 tháng | Khoảng 50 từ và ghép hai từ trở lên với một từ chỉ hành động, như "cún chạy" (CDC) |
Các nguồn đặt mốc theo cách khác nhau. Pregnancy, Birth and Baby cho biết hầu hết các bé biết khoảng 50 từ khi được 24 tháng tuổi, trong khi danh sách kiểm tra 30 tháng tuổi của CDC ghi "khoảng 50 từ" ở mốc 30 tháng tuổi, vì danh sách này dùng độ tuổi mà 75% trẻ đã có một kỹ năng. Dù theo cách nào, ghép được hai từ vào khoảng 2 tuổi là bước quan trọng cần theo dõi.
Khả năng hiểu cũng phát triển. Khi được 18 tháng tuổi, hầu hết các bé làm theo hướng dẫn một bước như "đưa đây nào" mà không cần bạn chỉ tay. Hướng dẫn về những từ đầu tiên của chúng tôi nói về việc tập nói, kiểm tra thính lực và các gia đình song ngữ.
Còn những gì khác thay đổi trong khoảng từ 12 đến 24 tháng tuổi?
- Chơi giả vờ. Bé bắt chước bạn quét nhà hoặc nói chuyện điện thoại, rồi bắt đầu cho gấu bông ăn hoặc "uống" từ chiếc cốc đồ chơi.
- Chơi bên cạnh các bạn. Pregnancy, Birth and Baby gọi đây là "chơi song song": ở gần những trẻ khác và quan sát thay vì chơi cùng nhau. Điều này thường thấy ở độ tuổi 18 đến 24 tháng.
- Lo âu chia ly. Pregnancy, Birth and Baby cho biết tình trạng này thường rõ rệt nhất vào khoảng 18 tháng tuổi và dịu dần khi được 24 tháng tuổi. Xem lo âu chia ly.
- Những cảm xúc lớn. Bé đang học cách kiểm soát sự tức giận, bực bội và phấn khích, và những cơn ăn vạ là chuyện thường gặp, đặc biệt là khi bé đói hoặc mệt. Xem cơn ăn vạ ở trẻ nhỏ.
- Tính tự lập. Giúp mặc và cởi quần áo, tự ăn và muốn "con tự làm" đều là một phần của năm này.
Làm sao để hỗ trợ sự phát triển của bé qua vui chơi?
Hướng dẫn giúp trẻ tập nói của NHS, CDC và Pregnancy, Birth and Baby gợi ý:
- Nói về những gì bạn đang làm và gọi tên những thứ bé nhìn vào hoặc chỉ vào.
- Làm mẫu từ, đừng sửa lỗi. Nếu bé nói "uối", hãy đáp "Đúng rồi, quả chuối". NHS khuyên đừng chỉ trích hay mắng bé khi bé nói sai một từ.
- Đưa ra lựa chọn ("táo hay chuối?") để bé nghe và dùng những từ mới.
- Lặp lại các từ trong những câu nói hằng ngày và đưa ra những hướng dẫn ngắn, đơn giản ("Lấy giày đi con").
- Chơi trò "Mũi con đâu?" và các trò chơi khác về bộ phận cơ thể.
- Đọc sách, hát và hát những bài có động tác. NHS lưu ý rằng việc làm theo động tác giúp trẻ nhớ lời.
- Cùng chơi giả vờ với búp bê, gấu bông, điện thoại đồ chơi hoặc bộ đồ chơi pha trà.
- Để bé luyện tập với thìa, cốc không nắp, khối gỗ, đồ chơi đẩy và bóng, và chấp nhận sẽ có bừa bộn.
- Hạn chế xem TV. NHS gợi ý hạn chế thời gian xem TV hằng ngày, và CDC gợi ý chỉ dùng màn hình cho các cuộc gọi video trước 2 tuổi. Xem thời gian dùng màn hình.
Làm sao để giữ an toàn cho bé khi bé biết đi và leo trèo?
Theo hướng dẫn phòng tránh té ngã của Pregnancy, Birth and Baby, ngã là lý do phổ biến nhất khiến trẻ bị thương và phải đến bệnh viện. Hướng dẫn gợi ý:
- lắp cửa chắn ở đầu cầu thang và ở lối vào những phòng có nguy cơ như nhà bếp và phòng tắm
- cố định đồ đạc nặng như TV, giá sách và tủ ngăn kéo mà bé có thể trèo lên
- không để bé trèo lên đồ đạc và những chỗ cao
- đảm bảo bé không thể ngã từ cửa sổ hoặc ban công, bằng cách khóa cửa sổ hoặc lắp thanh chắn chỉ mở ra một khe hở nhỏ
- dọn những thứ dễ gây vấp ngã như thảm không cố định và các loại dây
- không để trong cũi bất cứ thứ gì bé có thể xếp chồng lên và trèo lên
Khi các kỹ năng vận động tinh tiến bộ, bé có thể nhặt được những đồ vật rất nhỏ, vì vậy hãy để ý những gì bé đưa vào miệng, tai và mũi. Hướng dẫn phân biệt hóc nghẹn và phản xạ ọe của chúng tôi hướng dẫn cách xử trí nếu bé bị hóc nghẹn.
Khi nào nên trao đổi với bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em?
Gọi số điện thoại cấp cứu tại địa phương ngay nếu bé
- khó thở, hoặc thở rất nhanh
- có da, môi hoặc lưỡi màu xanh tím, xám, nhợt nhạt hoặc loang lổ
- rất lừ đừ, khó đánh thức hoặc không phản ứng như bình thường
- đang bị co giật
Những dấu hiệu này lấy từ hướng dẫn trợ giúp y tế khẩn cấp của NHS và healthdirect. Pregnancy, Birth and Baby cũng khuyên gọi xe cứu thương sau khi bé ngã từ độ cao từ 1 mét trở lên và bị va đầu, hoặc nếu bé bất tỉnh hay nôn nhiều hơn một lần sau khi bị va đầu.
Đưa bé đi khám bác sĩ kịp thời nếu bé
- mất đi những từ, cử chỉ hoặc kỹ năng khác mà trước đây bé đã có
- bắt đầu đi khập khiễng, đi lạch bạch hoặc không chịu đi sau khi đã bắt đầu biết đi (Pregnancy, Birth and Baby)
Trao đổi với bác sĩ đa khoa hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em nếu
| Vào khoảng | Nên trao đổi nếu bé chưa |
|---|---|
| 18 tháng | Biết đi; dùng được từ đơn nào; chỉ tay, vẫy tay hoặc dùng cử chỉ; làm theo những hướng dẫn đơn giản; chơi giả vờ; thích giao tiếp bằng mắt hoặc được ôm ấp; có vẻ nhận ra khi bạn rời đi hoặc quay lại |
| 2 tuổi | Dùng cụm 2 từ; biết làm gì với những đồ vật hằng ngày như lược, điện thoại hoặc thìa; bắt chước hành động hoặc lời nói của bạn; làm theo những hướng dẫn đơn giản; đi vững |
Những danh sách này lấy từ Pregnancy, Birth and Baby. Hãy nhắc đến cả bất kỳ lo lắng nào về thính lực hoặc thị lực. Trang về sàng lọc của CDC cho biết AAP khuyến nghị sàng lọc phát triển lúc 18 và 30 tháng tuổi và sàng lọc tự kỷ lúc 18 và 24 tháng tuổi, hoặc bất cứ khi nào cha mẹ hoặc bác sĩ có lo ngại.
Nên ghi lại những gì?
Một danh sách được cập nhật thường xuyên về những từ bé nói (và khoảng thời gian mỗi từ xuất hiện) sẽ hữu ích trong các lần khám lúc 18 tháng và 2 tuổi. Hãy ghi lại thời điểm bé lần đầu tự đi một mình, và bất kỳ điều gì trước đây bé thường làm nhưng giờ đã ngừng. Một đoạn video ngắn về cách bé đi, chơi hoặc giao tiếp có thể giúp chuyên gia thấy được những gì bạn thấy.
