Koliek is wanneer een verder gezonde baby veel huilt en er geen duidelijke oorzaak is. De NHS-pagina over koliek zegt dat je baby koliek kan hebben als je baby meer dan 3 uur per dag huilt, 3 dagen per week, gedurende minstens 1 week. Het begint meestal als een baby een paar weken oud is en houdt rond 3 tot 4 maanden op. De Period of PURPLE Crying is een manier om dezelfde normale fase te beschrijven. Het is ontwikkeld om ouders te helpen het vol te houden en om letsel door het door elkaar schudden van een baby te voorkomen.
Lang huilen dat moeilijk te sussen is, is uitputtend, en het ligt niet aan jou. Deze gids legt uit wat normaal is, geeft een plan voor de zwaarste uren en vertelt bij welke signalen je baby naar een arts moet. Voor troosten in het dagelijks leven, zie een huilende baby troosten.
Wat is koliek?
‘Koliek’ is een beschrijving, geen diagnose van een bepaalde ziekte. De NHS zegt dat de oorzaak onbekend is. Tijdens een huilbui kan een baby met koliek:
- heel moeilijk te sussen zijn
- de vuistjes ballen
- rood worden in het gezicht
- de knieën optrekken naar het buikje of de rug hol maken
- een rommelend buikje hebben of veel lucht in het buikje lijken te hebben
Het huilen is vaak erger in de middag en avond. De AAP-pagina over koliek zegt dat ongeveer een op de vijf baby's koliek krijgt, meestal tussen de tweede en vierde week. Het Royal Children's Hospital Melbourne (RCH) spreekt liever van ‘overmatig huilen’, omdat het woord koliek niet altijd helpt.
Vraag je huisarts of jeugdverpleegkundige om je baby na te kijken voordat je besluit dat het koliek is. De NHS raadt aan om andere oorzaken uit te sluiten, zoals honger, een poepluier, lucht in het buikje, reflux en verstopping.
Wat is de Period of PURPLE Crying?
De Period of PURPLE Crying is een programma ter voorkoming van het door elkaar schudden van baby's van het National Center on Shaken Baby Syndrome, dat het beschrijft als wetenschappelijk onderbouwd en beschikbaar sinds 2007. Het legt uit welk huilen normaal is in de eerste maanden, zodat ouders weten wat ze kunnen verwachten. De folder van Hull University Teaching Hospitals NHS legt de letters zo uit:
| Letter | Staat voor | Wat het betekent |
|---|---|---|
| P | Peak of crying | Het huilen neemt toe, met een piek in de tweede maand |
| U | Unexpected | Het huilen komt en gaat zonder duidelijke reden |
| R | Resists soothing | Je baby stopt misschien niet, wat je ook probeert |
| P | Pain-like face | Je baby kan eruitzien alsof het pijn doet, terwijl dat niet zo is |
| L | Long lasting | Het huilen kan vijf uur per dag of langer duren |
| E | Evening | Vaak erger aan het eind van de middag en in de avond |
Het woord ‘period’ (periode) staat erin om je eraan te herinneren dat deze fase voorbijgaat. De veelgestelde vragen voor ouders van het National Center zeggen dat troosten soms werkt, maar dat niets altijd werkt, en dat zelfs ouders die alles ‘zo goed als perfect’ doen deze huilbuien nog steeds meemaken.
Wanneer begint koliek, wanneer is de piek en wanneer houdt het op?
| Fase | Wat bronnen beschrijven |
|---|---|
| Begin | De eerste paar weken (NHS, folder uit Hull); meestal 2 tot 4 weken (AAP) |
| Piek | Tweede maand (folder uit Hull, RCH-review) |
| Afname | Meestal rond 3 tot 4 maanden (NHS, AAP) |
| Uiterlijk | Rond ongeveer 4 tot 5 maanden (PURPLE-FAQ); kan tot 6 maanden duren (AAP) |
De Community Paediatric Review van het RCH beschrijft huilbuien in deze fase die gemiddeld 35 tot 40 minuten duren, soms een tot twee uur of langer, en die zich ophopen aan het eind van de middag en in de avond. Bronnen geven een bandbreedte in plaats van een vaste einddatum, en elke baby is anders.
Hoe kun je een baby met koliek troosten?
De NHS raadt aan:
- je baby vasthouden of knuffelen als je baby veel huilt
- je baby rechtop zetten of houden tijdens de voedingen, en na de voedingen een boertje laten doen (zie boertjes en lucht in het buikje)
- je baby zachtjes wiegen over je schouder, in een wiegje of in de kinderwagen
- een warm bad
- zachte witte ruis op de achtergrond
- gewoon doorgaan met voeden zoals altijd
De AAP voegt daaraan toe: rondlopen met je baby in een draagzak, rustige beweging en geluid, een speen aanbieden, zachtjes over de rug wrijven terwijl je baby op de buik over je knieën ligt (leg je baby op de rug in het bedje als je baby in slaap valt) en inbakeren in een dunne doek. De folder uit Hull raadt huid-op-huidcontact aan, vaker kleinere voedingen en wandelen met de kinderwagen. Een gestructureerde aanpak zoals de 5 S'en geeft je een volgorde om aan te houden.
En aanpassingen in de voeding?
De NHS zegt dat moeders die borstvoeding geven hun eetpatroon niet hoeven aan te passen. De AAP zegt dat sommige moeders die borstvoeding geven, na overleg met de kinderarts, kunnen proberen om één voedingsmiddel tegelijk weg te laten, zoals zuivel of cafeïne, gedurende ongeveer 2 weken. De AAP zegt ook dat minder dan 5% van het huilen door koliek komt door een gevoeligheid voor voeding. Praat met je huisarts of jeugdverpleegkundige voordat je je eetpatroon of de kunstvoeding van je baby verandert.
Welke middelen tegen koliek helpen niet?
- Koliekdruppels, kruidensupplementen en probiotica. De NHS zegt dat deze niet worden aangeraden omdat er geen bewijs is dat ze helpen. Het RCH vermeldt dat één probiotische stam, Lactobacillus reuteri DSM17938, sommige baby's die alleen borstvoeding krijgen misschien helpt, maar het huilen niet helemaal laat stoppen, en onderzoek wijst erop dat het geen verschil maakt voor baby's die kunstvoeding krijgen.
- Medicijnen. Het RCH zegt dat medicijnen meestal niet worden aangeraden bij overmatig huilen en alleen gegeven moeten worden op advies van een arts of verpleegkundige.
- Manipulatie van de wervelkolom en craniale osteopathie. De NHS zegt dat er weinig bewijs is dat dit werkt, en dat het je baby pijn kan doen.
- Andere producten tegen koliek. Het RCH zegt dat er voor veel van deze producten geen bewijs is dat ze helpen, en dat sommige schadelijk kunnen zijn.
Onze gids over middelen tegen koliek bekijkt specifieke producten uitgebreider.
Wat is een goed plan om koliek vol te houden?
Een plan hebben voordat de avond begint, maakt de zware uren makkelijker.
- Sluit de basis uit. Geef een voeding, laat een boertje doen, verschoon de luier en controleer of je baby het niet te warm of te koud heeft.
- Kies een of twee manieren van troosten en geef elke manier een paar minuten voordat je overstapt.
- Verdeel de taken. Wissel elkaar af met een partner of iemand die je steunt, zodat jullie allebei wat ononderbroken rust krijgen (zie steun van je partner).
- Ken je grens. Voel je je gespannen, boos of in paniek, dan is het oké om je baby op de rug in het bedje te leggen, de deur dicht te doen en een paar minuten weg te lopen. De NHS raadt een tijdslimiet aan, zoals 10 minuten, voordat je teruggaat.
- Kijk even bij je baby terwijl je pauze neemt. Het National Center on Shaken Baby Syndrome raadt aan om ongeveer elke 10 tot 15 minuten te kijken.
- Schud nooit een baby. Het RCH zegt dat door elkaar schudden hersenletsel en een levenslange beperking kan veroorzaken.
Het RCH raadt ook aan om andere verplichtingen te verminderen waar dat kan, bijvoorbeeld met kant-en-klaarmaaltijden, en familie en vrienden om praktische hulp te vragen.
Wanneer is huilen meer dan koliek?
Vertrouw op je gevoel. Koliek is een diagnose voor een baby die verder gezond is.
Bel nu het lokale alarmnummer als je baby:
- zwak of hoog huilt, of huilt op een manier die niet klinkt als het gewone huilen (NHS)
- slap is, niet reageert of minder makkelijk wakker wordt dan normaal
- moeite heeft met ademhalen, of een blauwe, grauwe, bleke of vlekkerige huid, lippen of tong heeft
- een stuip (insult) heeft of uitslag die niet wegtrekt als je erop drukt
- jonger is dan 3 maanden en een temperatuur heeft van 38°C (100.4°F) of hoger, wat de NHS-gids over dringende hulp noemt als reden om een ambulance te bellen
- een bolle fontanel (de zachte plek op het hoofd) heeft
- de afgelopen 8 uur geen natte luier heeft gehad
- groen of geel spuugt; volgens het Sydney Children's Hospitals Network kan dat wijzen op een gedraaide of afgesloten darm, en is een ambulance of de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp nodig
- bloed spuugt, wat de NHS-gids over braken noemt als reden om een ambulance te bellen of naar de spoedeisende hulp te gaan
Regel dezelfde dag een spoedafspraak (huisarts, een lokale gezondheidslijn voor advies of huisartsenpost) als je baby:
- voedingen weigert, of tekenen van uitdroging heeft, zoals minder natte luiers dan normaal
- met kracht spuugt (in een straal)
- bloed in de poep heeft
- een opgezwollen of gevoelig buikje heeft
- niet stopt met huilen en erg van streek is
De lijst voor dezelfde dag volgt de NHS-pagina over reflux, die deze signalen als dringend noemt. De NHS-pagina noemt daar ook groen of geel spugen en spuug met bloed erin, maar deze gids volgt het strengere spoedadvies hierboven. Lijkt je baby daarnaast erg ziek, bel dan het lokale alarmnummer.
Praat binnenkort met je huisarts of jeugdverpleegkundige als:
- je je zorgen maakt over het huilen, of niets lijkt te helpen
- je baby niet groeit of aankomt zoals verwacht
- het huilen na 4 maanden nog steeds heftig is
- je het moeilijk vindt om het vol te houden
Waar kunnen ouders steun vinden?
Koliek kan iedereen uitputten. Neem contact op met je arts of een lokale jeugdgezondheidsdienst voor advies en een luisterend oor. Voel je je vaak somber, angstig of niet jezelf, praat dan met je huisarts of bel een lokale dienst voor perinatale mentale gezondheid (zie stemming na de bevalling). Het RCH zegt: ben je bang dat je jezelf of je baby iets aandoet en kun je jullie niet veilig houden, leg je baby dan op een veilige plek en bel het lokale alarmnummer, of bel een lokale crisislijn.
Een eenvoudig dagboekje van wanneer het huilen begint en stopt, de voedingen en wat hielp, kan laten zien of het huilen zich in de avond ophoopt, en geeft je huisarts of jeugdverpleegkundige een duidelijk beeld.
