Middelen tegen koliek: wat werkt, wat niet en wat je beter vermijdt

Voor de meeste middelen tegen koliek in de schappen van de apotheek en drogist is weinig of geen goed bewijs dat ze het huilen verminderen, en een paar brengen echte risico's met zich mee. De NHS zegt dat koliekdruppels en kruiden- of probiotische supplementen niet worden aangeraden omdat er geen bewijs is dat ze helpen. De belangrijkste uitzondering is één probiotische stam, Lactobacillus reuteri DSM 17938, die in onderzoeken baby's die borstvoeding kregen hielp, maar baby's die kunstvoeding kregen niet. Koliek wordt meestal vanzelf minder rond 3 tot 4 maanden, dus de nuttigste stappen zijn: met je huisarts of jeugdverpleegkundige ziekte uitsluiten, manieren van troosten vinden die bij je baby werken, en steun zoeken voor jezelf.

De NHS beschrijft koliek als een baby die meer dan 3 uur per dag huilt, 3 dagen per week, gedurende minstens 1 week, maar verder gezond is. Wat normaal is en hoe je het huilen zelf volhoudt, lees je in koliek en PURPLE crying.

Voor welke middelen tegen koliek is bewijs?

De folder voor ouders van het Royal Children's Hospital Melbourne vat het samen: veel producten beweren koliek te verminderen, maar vaak is er geen bewijs dat ze helpen en sommige kunnen schadelijk zijn. De folder zegt dat medicijnen meestal niet worden aangeraden bij overmatig huilen, omdat ze een ziekte kunnen maskeren, het drinken kunnen verstoren of je baby te slaperig kunnen maken.

Voordat je iets probeert, raadt de AAP aan om met de arts van je baby na te gaan dat het huilen niet door een medisch probleem komt.

Is gripe water veilig, en werkt het?

Gripe water is een vloeistof die wordt verkocht tegen lucht in het buikje en koliek. De ingrediënten verschillen per merk. Cleveland Clinic vermeldt dat het vroeger suiker en alcohol bevatte, en dat moderne versies vaak venkel, gember en natriumbicarbonaat bevatten.

• Bewijs: het Better Health Channel zegt dat er geen bewijs is dat het koliek kan verbeteren, en dat je het alleen gebruikt na overleg met een arts.
• Veiligheid: de klinische richtlijn van RCH Melbourne noemt kruidenmengsels tegen koliek zoals gripe water ‘niet effectief, mogelijk schadelijk’. Cleveland Clinic wijst erop dat gripe water in de VS niet zoals een geneesmiddel wordt gecontroleerd, zodat je niet zeker kunt zijn van de kwaliteit, en beschrijft terugroepacties vanwege verontreiniging.

Overweeg je het, kijk dan op het etiket naar alcohol, suiker en kruideningrediënten en vraag het een apotheker. Geef nooit een middel in plaats van een voeding.

Werken koliekdruppels zoals simethicone?

Simethicone (in het Verenigd Koninkrijk gespeld als simeticone) is het werkzame bestanddeel van veel druppels tegen koliek en lucht in het buikje. Een Cochrane-review uit 2016 van Biagioli en collega's bekeek 18 onderzoeken naar pijnstillende middelen bij 1.014 baby's. De review vond geen verschil tussen simethicone en een placebo in huiltijd of in hoeveel baby's vooruitgingen, en concludeerde dat er geen bewijs is om het bij koliek te gebruiken.

De richtlijn van RCH Melbourne noemt simethicone ‘niet effectief, mogelijk schadelijk’, en de NHS zegt dat koliekdruppels niet worden aangeraden. Dezelfde Cochrane-review vond bewijs van lage kwaliteit voor kruidenmiddelen en suikerwater, en concludeerde dat deze, net als krampstillende medicijnen op recept, niet kunnen worden aangeraden voor baby's met koliek. Het RCH waarschuwt dat één krampstillend middel, dicyclomine, een risico op aanzienlijke schade met zich meebrengt.

Helpen probiotica bij koliek?

Hier is het bewijs het sterkst, maar het hangt af van hoe je baby gevoed wordt.

Baby's die borstvoeding krijgen. Een meta-analyse uit 2018 van Sung en collega's bundelde de ruwe gegevens van 4 dubbelblinde onderzoeken naar L. reuteri DSM 17938, met 345 baby's met koliek. Over het geheel genomen huilden en jengelden baby's die het probioticum kregen na 21 dagen ongeveer 25 minuten per dag minder dan baby's die een placebo kregen, en de kans dat ze vooruitgingen was bijna twee keer zo groot. Het effect was groot bij baby's die borstvoeding kregen.

Baby's die kunstvoeding krijgen. Dezelfde analyse vond geen significant effect, en zei dat er niet genoeg gegevens waren om conclusies te trekken. RCH Melbourne zegt dat onderzoek erop wijst dat probiotica geen verschil maken voor overmatig huilen bij baby's die kunstvoeding krijgen, en het Better Health Channel zegt dat kunstvoeding met toegevoegde probiotica niet veel verschil lijkt te maken.

Een meta-analyse uit 2026 van Bianchi en collega's van 11 onderzoeken met 555 baby's met koliek vond ook dat de stam de respons verbeterde en het huilen verminderde, zonder zorgen over de veiligheid, maar riep op tot betere onderzoeken.

Bronnen zijn het niet eens over wat je hiermee moet. De richtlijn van het RCH beschrijft opkomend bewijs voor baby's jonger dan 3 maanden die alleen borstvoeding krijgen en noemt L. reuteri DSM 17938 als de enige stam waarvan is aangetoond dat die werkt, terwijl de folder voor ouders zegt dat het kan helpen maar het huilen niet helemaal wegneemt. De NHS raadt probiotische supplementen bij koliek niet aan. Het RCH zegt dat van geen enkele andere stam is aangetoond dat die werkt, dus controleer de precieze stam en vraag het eerst aan je huisarts of apotheker.

Moet ik overstappen op andere kunstvoeding, lactasedruppels gebruiken of mijn eetpatroon aanpassen?

Overstappen op andere kunstvoeding. Een Cochrane-review uit 2018 over aanpassingen in de voeding omvatte 15 kleine onderzoeken met 1.121 baby's van 2 tot 16 weken oud. Bij alle onderzoeken was het risico op vertekening hoog, de voordelen van gehydrolyseerde kunstvoeding waren wisselend, en de auteurs konden geen enkele aanpassing in de voeding aanraden. De AAP raadt aan om je arts te vragen naar gehydrolyseerde kunstvoeding, maar zegt dat een gevoeligheid voor voeding minder dan 5% van het huilen door koliek veroorzaakt. RCH Melbourne zegt dat andere kunstvoeding of een ander eetpatroon de onrust zelden vermindert, tenzij er een vermoeden is van een niet-IgE-gemedieerde voedselallergie (zoals een koemelkallergie), en dat een andere fles of speen meestal niet helpt.

Lactasedruppels. Dezelfde Cochrane-review vond 3 onderzoeken naar het enzym lactase met 138 baby's, maar geen van de onderzoeken rapporteerde gegevens die geanalyseerd konden worden. Er werden geen bijwerkingen gemeld.

Je eetpatroon, als je borstvoeding geeft. Bronnen verschillen hierover:

• de NHS zegt dat je je eetpatroon niet hoeft aan te passen
• de AAP zegt dat sommige ouders kunnen overwegen zuivel, cafeïne, uien, kool of andere voedingsmiddelen weg te laten, na overleg met hun arts, waarbij je één ding tegelijk verandert en ongeveer 2 weken de tijd neemt om verschil te zien
• het Better Health Channel zegt dat aanpassingen in het eetpatroon alleen bewezen helpen bij lactose-intolerantie of koemelkallergie, en raadt aan minder cafeïne te nemen
• de Cochrane-review vond één klein onderzoek waarin een eetpatroon met weinig allergenen hielp, maar beoordeelde al het bewijs als van zeer lage kwaliteit

Praat met je huisarts, jeugdverpleegkundige of een borstvoedingshulplijn of een lactatiekundige (IBCLC) voordat je voedingsmiddelen schrapt, zodat je zelf nog steeds goed blijft eten.

Zijn chiropractie, osteopathie, massage of kruidenthee het proberen waard?

Chiropractie en craniale osteopathie

De NHS zegt dat je manipulatie van de wervelkolom of craniale osteopathie niet moet proberen, omdat er weinig bewijs is dat het werkt en het je baby pijn kan doen. De richtlijn van RCH Melbourne zegt dat manipulatie van de wervelkolom ‘niet effectief’ is, met een ‘risico op aanzienlijke schade’.

Een Cochrane-review uit 2012 van Dobson en collega's vond 6 onderzoeken met 325 baby's. Ouders van behandelde baby's meldden minder huilen, maar toen de analyse werd beperkt tot onderzoeken waarin ouders niet wisten of hun baby was behandeld, was het verschil niet meer significant. De auteurs zeiden dat er niet genoeg gegevens waren om conclusies te trekken over de veiligheid.

Babymassage

RCH Melbourne noemt massage bij de ideeën om je baby tot rust te brengen, en de AAP raadt aan massagebewegingen te proberen bij koliek. Het Better Health Channel vermeldt dat een bad en zachte massage sommige baby's ontspannen, maar vaak niet helpen als een baby al huilt. Probeer het als je baby rustig is; zie babymassage.

Kruidenthee en kruidenmengsels

De Cochrane-review uit 2016 vond alleen bewijs van lage kwaliteit voor kruidenmiddelen en concludeerde dat ze niet kunnen worden aangeraden, en het RCH noemt kruidenmengsels tegen koliek mogelijk schadelijk. Geef geen thee in plaats van melkvoedingen; zie water voor baby's voor advies over drinken in de eerste maanden.

Wat helpt bij koliek zonder dat je iets hoeft te kopen?

De NHS, de AAP en het RCH raden allemaal aan om eerst eenvoudige manieren van troosten te proberen:

• houd je baby vast en knuffel je baby, of draag je baby dicht bij je in een draagzak
• houd je baby rechtop tijdens de voedingen en laat daarna een boertje doen
• wieg je baby zachtjes, of maak een wandeling met de kinderwagen
• probeer een warm bad of zacht achtergrondgeluid
• bied een speen of de borst aan om op te zuigen voor troost
• ga gewoon door met voeden zoals altijd

Geen enkele techniek werkt elke keer. Veel ouders wisselen een paar af. De gidsen een huilende baby troosten, boertjes en lucht in het buikje en witte ruis gaan er dieper op in.

Zorg ook goed voor jezelf. Zowel de AAP als het RCH zegt dat je nooit een baby door elkaar mag schudden, omdat schudden hersenletsel, blindheid of overlijden kan veroorzaken. Wordt het je te veel, leg je baby dan op de rug in het bedje en loop een paar minuten weg. Ben je bang dat je je baby iets zou kunnen aandoen, leg je baby dan op een veilige plek en bel een lokale crisislijn of het lokale alarmnummer. je arts of een lokale jeugdgezondheidsdienst kan je helpen de lange dagen door te komen.

Wanneer is huilen geen koliek?

Koliek wordt alleen vastgesteld bij een baby die verder gezond is. Zoek hulp als een van deze dingen gebeurt.

Bel nu het lokale alarmnummer als je baby:

• zwak, hoog of aanhoudend huilt, of huilt op een manier die niet klinkt als het gewone huilen
• moeite heeft met ademhalen, of een blauwe, grauwe, bleke of vlekkerige huid, lippen of tong heeft
• slap is, moeilijk wakker te krijgen is of een stuip heeft
• een temperatuur heeft van 38°C (100.4°F) of hoger en jonger is dan 3 maanden
• uitslag heeft die niet wegtrekt als je erop drukt, of een bolle fontanel
• groen of geel spuugt, of rood, zwart of bruin spuugt
• 12 uur geen natte luier heeft gehad

Deze signalen komen uit de NHS-lijst van dringende signalen. Het Sydney Children's Hospitals Network zegt dat groen spugen meestal een teken is van een gedraaide of afgesloten darm, een medisch spoedgeval, en dat baby's er gezond kunnen uitzien terwijl de darm beschadigd raakt.

Ga vandaag naar een arts als je baby niet drinkt of veel minder drinkt, minder natte luiers heeft, blijft spugen, een opgezwollen buikje of bloed in de poep heeft, of als het huilen plotseling begon en anders is dan normaal. RCH Melbourne noemt plotselinge prikkelbaarheid en aanhoudend huilen als alarmsignaal, en zegt dat je naar het ziekenhuis gaat als je je baby niet rustig krijgt en denkt dat je baby ziek is.

Ga binnenkort naar je huisarts of jeugdverpleegkundige als de klachten van koliek na 4 maanden doorgaan, je baby niet aankomt zoals verwacht, of je het moeilijk vindt om het vol te houden, zoals de NHS aanraadt.

Een eenvoudig dagboekje van huiltijden, voedingen, luiers en alles wat je hebt geprobeerd, kan je huisarts of verpleegkundige helpen het patroon te zien.