Babymassage is het zacht en ritmisch strelen van het lichaam van je baby, meestal met een beetje olie. Veel ouders vinden het een rustige, innige manier om samen tijd door te brengen, en sommige baby's genieten er zichtbaar van. Het bewijs dat het de gezondheid of ontwikkeling van gezonde baby's verbetert is zwak, dus zie het als een fijne manier om contact te maken en niet als een behandeling. Kies een moment waarop je baby rustig en alert is, gebruik een kleine hoeveelheid ongeparfumeerde plantaardige olie (of helemaal geen), laat je baby het tempo bepalen en sla het over als je baby ziek is.
Wat zijn de voordelen van babymassage?
NCT zegt dat massage je baby niet alleen kalmeert en troost, maar mogelijk ook de slaap verbetert, huilen vermindert, de lichamelijke ontwikkeling en spijsvertering ondersteunt en jullie band versterkt. Ook zegt NCT dat massage ouders kan helpen zich zekerder te voelen in het inspelen op wat hun baby nodig heeft. De Derbyshire Family Health Service, onderdeel van de NHS, beschrijft het als een fijne manier voor gezinsleden om een band op te bouwen met een nieuwe baby, en zegt dat veel baby's het ontspannend vinden.
Het onderzoek is minder zeker. Een Cochrane-review uit 2013 van Bennett en collega's bekeek 34 onderzoeken naar massage bij gezonde baby's jonger dan 6 maanden. Daarin werden enkele positieve resultaten gevonden, onder meer voor gewicht, lengte, slaap over 24 uur en de tijd die baby's huilend of onrustig doorbrachten. Maar 20 van de onderzoeken hadden een hoog risico op vertekening, en toen die werden weggelaten, bleef alleen het resultaat voor lengte overeind. De nachtslaap verbeterde niet. De auteurs concludeerden dat de bevindingen babymassage voor gezinnen met een laag risico op dit moment niet onderbouwen, en dat het bewijs van lage kwaliteit is.
Massage is dus veilig om van te genieten als je het zacht doet, en veel gezinnen hechten er waarde aan. Het moet je alleen niet verkocht worden als oplossing voor slaap, koliek of ontwikkeling.
Wanneer is een goed moment om je baby te masseren?
Volgens NCT kun je beginnen wanneer je maar wilt, zolang je baby ervan lijkt te genieten. Voelt een volledige massage in de eerste weken te prikkelend, dan kun je beginnen met een zachte, stille aanraking.
Het beste moment is als je baby rustig maar wakker is. Een NHS-richtlijn voor neonatale zorg uit de East of England zegt dat een voldragen baby in een kalme, stille, alerte toestand moet zijn, en dat je niet met massage moet beginnen als een baby slaapt, honger heeft, huilt of net een volle voeding heeft gehad. Ook de Derbyshire Family Health Service raadt af om direct na een voeding te masseren of als je baby moe is of honger heeft.
Veel gezinnen merken dat een korte massage goed past na het badje of een verschoning, of als onderdeel van een rustig avondritueel. Kies een warme, stille kamer en neem er de tijd voor, zodat je niet hoeft te haasten.
Hoe masseer je een baby, stap voor stap?
Deze volgorde volgt de stappen die NCT beschrijft. Gebruik stevige, langzame, gelijkmatige en ritmische druk, zoals de richtlijn voor neonatale zorg aanraadt, en herhaal elke streling een paar keer, afhankelijk van hoe je baby reageert.
- Bereid je voor. Leg je baby op de rug op een handdoek op de vloer of een stevige ondergrond, in een warme kamer. Kleed je baby uit tot op de luier als je baby zich daar prettig bij voelt.
- ‘Vraag toestemming’. Wrijf een beetje olie tussen je handen, dicht bij de oortjes van je baby, en vraag: ‘Zal ik je een massage geven?’ Na verloop van tijd leert je baby dit signaal herkennen.
- Beentjes. Houd een beentje tussen je handpalmen. Ondersteun het enkeltje met de ene hand en laat de andere hand van de dij naar de enkel glijden. Wissel van hand en herhaal, en doe dan het andere beentje.
- Voetjes. Houd het voetje vast en strijk met je duimen over de voetzool van hiel naar tenen, en trek dan zachtjes aan elk teentje tussen je duim en vinger.
- Midden van het voetje. Laat je duimen van de ene naar de andere kant over het midden van het voetje ‘lopen’.
- Handjes. Maak kleine rondjes in de handpalmen van je baby en trek dan zachtjes aan elk vingertje en duimpje.
- Afronden. Herhaal de streling over het beentje in omgekeerde richting, van enkel omhoog naar dij, en wikkel je baby dan in voor een knuffel.
Een paar minuten is in het begin ruim genoeg. Cursussen van opgeleide instructeurs kunnen je meer strelingen leren, ook voor het buikje en de rug, en zijn een goede optie als je graag praktische begeleiding wilt.
Welke olie is het beste voor babymassage?
Olie is niet per se nodig. Volgens de richtlijn voor neonatale zorg is het belangrijkste voordeel dat olie de wrijving vermindert, zodat je handen soepel bewegen. Gebruik je olie, dan zijn de bronnen het over de basis eens, maar verschillen ze van mening over notenoliën.
| Olie | Wat bronnen zeggen |
|---|---|
| Ongeparfumeerd, plantaardig, koudgeperst | Aanbevolen (NCT, NHS-richtlijn voor neonatale zorg) |
| Zonnebloemolie | Aanbevolen (NCT, Derbyshire, richtlijn voor neonatale zorg) |
| Druivenpitolie, gefractioneerde kokosolie | Voorgesteld (Derbyshire; kokosolie ook in de richtlijn voor neonatale zorg) |
| Amandelolie en andere notenoliën | NCT zegt dat amandelolie de huid kan helpen; Derbyshire zegt notenoliën te vermijden |
| Olijfolie, mosterdolie, sojaolie | Vermijden — kan invloed hebben op de huidbarrière (NCT, Derbyshire, richtlijn voor neonatale zorg) |
| Minerale olie (babyolie) | Vermijden (Derbyshire, richtlijn voor neonatale zorg) |
| Etherische of geparfumeerde oliën | Vermijden — kan de huid irriteren (Derbyshire, richtlijn voor neonatale zorg) |
| Verzachtende crèmes | Derbyshire zegt vermijden, omdat ze de poriën kunnen verstoppen |
De Derbyshire Family Health Service raadt aan de olie eerst op een klein stukje huid te testen om te zien of je baby er niet op reageert, en de olie voor je begint in je handen op te warmen. De richtlijn voor neonatale zorg voegt eraan toe dat parfum de natuurlijke geuren kan maskeren die jou en je baby helpen een band op te bouwen.
Heeft je baby eczeem, een heel droge huid of komen allergieën in de familie voor, vraag dan je huisarts of jeugdverpleegkundige welk product je het best kunt gebruiken.
Hoe lees je de signalen van je baby tijdens de massage?
Bij massage bepaalt je baby het tempo. NCT noemt huilen, er slaperig uitzien of hongersignalen geven als tekenen dat je baby misschien geen massage wil, en raadt aan tijdens de massage te blijven letten op tekenen dat je baby het niet fijn vindt. De richtlijn voor neonatale zorg zegt te stoppen als een baby stresssignalen geeft of zich niet op zijn gemak lijkt te voelen.
Andere signalen die veel ouders opmerken en die betekenen dat het tijd is om te pauzeren of te stoppen:
- huilen of onrustig zijn dat steeds erger wordt
- het hoofdje wegdraaien of de rug hol trekken, weg van je handen
- er slaperig uitzien, of beginnen te zoeken en te zuigen voor een voeding
- stil worden en zich terugtrekken in plaats van ontspannen
Vindt je baby het vandaag niet fijn, stop dan en probeer het een andere dag opnieuw. Sommige baby's moeten er een paar keer aan wennen, en sommige worden liever gewoon vastgehouden.
Wanneer kun je je baby beter niet masseren?
Sla de massage over, of wacht ermee, als je baby:
- ziek is of koorts heeft
- open wondjes heeft, uitslag die er ontstoken uitziet, of een pijnlijke huidaandoening
- een bloedstollingsstoornis heeft of onlangs is geopereerd
- in de afgelopen 3 dagen een vaccinatie heeft gehad, zoals de NHS-richtlijn voor neonatale zorg adviseert
- slaapt, honger heeft, huilt of net een volle voeding heeft gehad
Deze punten komen van de Derbyshire Family Health Service en de richtlijn voor neonatale zorg uit de East of England.
Lijkt je baby ziek, laat je baby dan nakijken in plaats van te proberen je baby met massage te kalmeren. Bel het lokale alarmnummer als je baby jonger is dan 3 maanden en een temperatuur heeft van 38°C (100.4°F) of hoger, moeite heeft met ademen, een blauwe, grauwe of vlekkerige huid heeft, of slap is of moeilijk wakker te krijgen. Deze staan op de NHS-lijst met dringende signalen.
Kun je een te vroeg geboren baby masseren?
Ja, maar volg het neonatologieteam van je baby. De richtlijn voor neonatale zorg uit de East of England zegt dat koesterende aanraking, zoals je baby met je handen omvatten en troostend vasthouden, vanaf de geboorte kan. Meer gestructureerde massage kan beginnen vanaf ongeveer 32 weken gecorrigeerde leeftijd, zodra een baby medisch stabiel is, en moet ouders worden aangeleerd door een gecertificeerde instructeur. Volgens de richtlijn hoort de standaard babymassage voor voldragen baby's niet gebruikt te worden voordat je baby de uitgerekende datum heeft bereikt (à terme-leeftijd).
Een Cochrane-review uit 2004 van Vickers en collega's vond dat massage bij te vroeg geboren baby's samenhing met iets snellere gewichtstoename en een korter verblijf in het ziekenhuis, maar had ernstige twijfels over de kwaliteit van de onderzoeken. De conclusie was dat het bewijs voor een voordeel voor de ontwikkeling zwak was.
Krijgt je baby zuurstof of fototherapie, dan adviseert de richtlijn voorzichtig te zijn met oliën, dus overleg eerst met de verpleegkundigen.
Kan babymassage helpen bij koliek, lucht in het buikje of slaap?
Het kan sommige baby's helpen ontspannen, maar reken er niet op. De AAP noemt massagestrelingen als een van de dingen die je kunt proberen bij koliek, en het Royal Children's Hospital Melbourne noemt massage bij zijn ideeën om een baby tot rust te brengen. Het Better Health Channel merkt op dat een badje en zachte massage sommige baby's ontspannen, maar vaak niet helpen als een baby al huilt.
De Cochrane-review vond in sommige onderzoeken meer slaap in totaal over 24 uur, maar geen verbetering van de nachtslaap, en de kwaliteit van het bewijs was laag. Wil je massage proberen bij een onrustige baby, bied het dan elke dag aan op een rustig, alert moment, in plaats van midden in een huilbui. Voor andere mogelijkheden, zie middelen bij koliek en een huilende baby troosten.
Korte, regelmatige massages en buikligging kunnen allebei deel uitmaken van het spelen als je baby wakker is. Als het je helpt, noteer dan wanneer je masseerde en hoe je baby reageerde, zodat je ziet welke momenten van de dag het best werken.
