Bé từ chối bình sữa là chuyện rất thường gặp, đặc biệt ở bé bú mẹ. Bú bình cần những cử động miệng và lưỡi khác, và nhiều bé mong được bú mẹ khi người cho bé bú mẹ ở gần. Điều thường giúp ích là sự kiên nhẫn và mỗi lần chỉ thay đổi một thứ: ai đưa bình sữa, vào lúc nào, cách bế bé, núm ti và nhiệt độ sữa. Không bao giờ ép núm ti vào miệng bé hoặc đổ sữa vào miệng bé.
Phần lớn thời gian, bé từ chối bình sữa là vì đang học, không phải vì bị ốm. Nhưng bé đã ngừng ăn hoàn toàn, có vẻ không khỏe, hoặc có ít tã ướt hơn hẳn cần được trợ giúp y tế, và một số dấu hiệu cần gọi xe cấp cứu. Hướng dẫn này đề cập đến các nguyên nhân thường gặp, những điều nên thử trước, các cách thay thế bình sữa, và chính xác khi nào cần tìm trợ giúp.
Vì sao bé từ chối bình sữa?
Hướng dẫn của Australian Breastfeeding Association về cách giúp bé uống sữa mẹ vắt và hướng dẫn của La Leche League về cách cho bé uống sữa mẹ mà không bú trực tiếp từ vú mô tả một số lý do thường gặp:
- Đây là một kỹ năng mới. Bình sữa tạo cảm giác khác, và bé bú mẹ có thể cần học những cử động miệng và lưỡi mới.
- Bé mong được bú mẹ. Nếu người cho bé bú mẹ là người đưa bình sữa, hoặc đang ở gần, bé có thể cố đợi để được bú mẹ.
- Dòng chảy chưa phù hợp. Núm ti khác nhau về hình dạng, kích cỡ và dòng chảy. Quá nhanh có thể khiến bé bị choáng ngợp; quá chậm có thể khiến bé lớn hơn bực bội.
- Nhiệt độ hoặc cảm giác. Núm ti lạnh hoặc sữa ở nhiệt độ lạ có thể khiến một số bé không thích.
- Thời điểm. Bé đã rất đói hoặc đang quấy khóc thì ít có khả năng chịu thử điều mới.
- Không khỏe hoặc đang mọc răng. Bé đột nhiên từ chối bình sữa mà trước đây vẫn bú có thể đang không khỏe. La Leche League lưu ý núm ti được làm lạnh có thể giúp bé đang mọc răng.
Đây không phải dấu hiệu cho thấy bạn đã làm sai điều gì. Australian Breastfeeding Association cho biết nhiều bé cần thời gian, sự kiên nhẫn và luyện tập.
Nên thử điều gì trước?
Mỗi lần chỉ thay đổi một thứ và cho mỗi thay đổi vài lần thử trong bình tĩnh.
Ai đưa bình sữa
Nhờ người khác đưa bình sữa, tốt nhất là khi người cho bé bú mẹ ở ngoài tầm mắt của bé hoặc ra khỏi nhà. Hướng dẫn bú bình của CDC cho biết bé bú mẹ có thể dễ nhận bình sữa hơn từ một người không phải là người cho bé bú mẹ. La Leche League gợi ý một người có kinh nghiệm, tự tin và hiểu rõ bé.
Thời điểm
Đưa bình sữa khi bé có những dấu hiệu đói sớm, trước khi bé quấy khóc nhiều. Australian Breastfeeding Association gợi ý thử ngay sau khi bé thức giấc, khi bé đang lơ mơ buồn ngủ, hoặc giữa các cữ ăn khi bé đỡ đói hơn. La Leche League gợi ý chọn một lúc thư thái, vui vẻ và, nếu một lần thử không suôn sẻ, hãy đợi một lúc rồi mới thử lại.
Tư thế và chuyển động
- Bế bé thẳng người hơn, có thể cho bé ngồi quay mặt về phía bạn.
- Thử cho bé ngồi quay mặt ra ngoài trên đùi người chăm sóc, một tư thế không giống bú mẹ.
- Một số bé thích tư thế bế bú mẹ quen thuộc, da kề da.
- Đung đưa, lắc lư nhẹ hoặc vừa đi vừa cho bé ăn có thể giúp ích.
- Bọc bình sữa trong quần áo có mùi của người cho bé bú mẹ giúp ích cho một số bé.
Núm ti và bình sữa
Thử các loại núm ti khác nhau: hình dạng, độ dài, độ rộng và dòng chảy khác nhau giữa các nhãn hiệu. Australian Breastfeeding Association cho biết bé nhỏ thường thích dòng chảy chậm hơn và bé lớn hơn có thể vui vẻ với dòng chảy nhanh hơn. Hãy để bé tự ngậm núm ti vào thay vì đẩy núm ti vào miệng bé, và áp dụng cho bú bình theo nhịp để bé tự điều chỉnh dòng chảy.
Nhiệt độ sữa và núm ti
La Leche League gợi ý thử sữa âm ấm, sữa ở nhiệt độ phòng hoặc sữa lạnh. Làm ấm núm ti dưới vòi nước ấm (không nóng) có thể giúp ích nếu núm ti có cảm giác lạnh, và núm ti được làm lạnh có thể hợp với bé đang mọc răng.
| Nếu bé… | Hãy thử điều này trước |
|---|---|
| Khóc ngay khi nhìn thấy bình sữa | Người khác đưa bình, người cho bé bú mẹ ở ngoài tầm mắt của bé |
| Ngậm núm ti nhưng không chịu mút | Đổi núm ti có hình dạng khác, hoặc làm ấm núm ti |
| Mút, rồi bị sặc và quay đi | Núm ti chảy chậm hơn; giữ bình sữa nằm ngang hơn |
| Bú một ít, rồi từ chối | Tạm dừng, đổi tư thế, rồi bình tĩnh đưa lại bình |
| Chỉ từ chối khi rất đói | Đưa bình sớm hơn, ngay khi có những dấu hiệu đói đầu tiên |
Có nên tiếp tục thử nếu bé gào khóc không?
Không. Hãy dừng lại, dỗ dành bé và thử lại sau. La Leche League khuyên không đổ sữa vào miệng bé, và NHS lưu ý trong phần giới thiệu về cho bé ăn kết hợp rằng bé có thể cần một thời gian để quen với một cách ăn mới. Những lần thử ngắn, bình tĩnh sẽ nhẹ nhàng hơn cho cả bạn và bé.
Nếu bạn đang chuẩn bị đi làm lại, hãy bắt đầu tập cho bé vài tuần trước để không ai bị áp lực về thời gian. Xem đi làm lại.
Có thể dùng gì thay bình sữa?
Australian Breastfeeding Association và La Leche League liệt kê các cách thay thế:
- Cốc nhỏ hở miệng. Ngay cả bé nhỏ cũng có thể nhấp từ một chiếc cốc nhỏ đặt sát môi, với một người có kinh nghiệm hướng dẫn bạn cách làm.
- Muỗng hoặc xi lanh cho uống cho lượng nhỏ.
- Ống dẫn sữa bổ sung đặt ở vú nếu bạn đang cho bé bú bổ sung.
- Ống hút hoặc cốc có vòi cho bé lớn hơn.
- Sữa mẹ vắt trộn trong thức ăn cho bé trên 6 tháng tuổi.
Hãy giữ bé ở tư thế thẳng người và trông chừng bé trong mọi cữ ăn, dù bạn dùng cách nào. La Leche League lưu ý bé trên 6 tháng tuổi có thể hoàn toàn không cần bình sữa; xem dùng cốc và bỏ bình sữa.
La Leche League cho biết một bé khỏe mạnh, tăng trưởng tốt có thể chịu được vài giờ không có sữa nếu cần thiết. Đó không phải là lý do để ngừng đưa sữa cho bé. Hãy tiếp tục cho bé uống từng lượng nhỏ trong ngày, cho bé bú mẹ thường xuyên khi bạn và bé ở bên nhau, và theo dõi sát số tã ướt.
Khi nào cần tìm trợ giúp vì bé từ chối bình sữa?
Các dấu hiệu này lấy từ hướng dẫn của NHS về cách nhận biết bé bị ốm nặng, trong đó cũng liệt kê bé không chịu ăn là một dấu hiệu của bệnh nặng. Tờ thông tin về mất nước của RCH xem mắt trũng là dấu hiệu mất nước nặng cần được chăm sóc tại bệnh viện nhanh chóng, vì vậy chúng tôi xếp thóp lõm vào cùng mức này.
Hãy hỏi ý kiến khẩn ngay trong ngày (bác sĩ đa khoa (GP) của bạn hoặc đường dây tư vấn sức khỏe tại địa phương) nếu bé:
- từ chối mọi loại sữa, cả bình sữa lẫn bú mẹ
- có ít tã ướt hơn bình thường hoặc nước tiểu màu vàng sẫm
- khóc mà có ít hoặc không có nước mắt
- có vẻ cáu kỉnh bất thường, hoặc nôn liên tục
Trang về mất nước của NHS liệt kê ít tã ướt hơn và ít nước mắt là những lý do cần một cuộc hẹn khám khẩn. Trang này cũng liệt kê thóp lõm và lơ mơ buồn ngủ, nhưng với những dấu hiệu đó chúng tôi dùng mức số điện thoại cấp cứu tại địa phương nghiêm ngặt hơn. Xem dấu hiệu mất nước để biết thêm.
Hãy sớm trao đổi với bác sĩ đa khoa (GP), điều dưỡng sức khỏe trẻ em hoặc chuyên viên tư vấn sữa mẹ của bạn nếu bé khỏe nhưng tình trạng từ chối vẫn kéo dài hơn vài ngày dù bạn đã thử, đang ảnh hưởng đến việc tăng cân của bé, hoặc nếu các cữ ăn có vẻ gây đau hoặc bé ho và sặc ở mọi cữ ăn. Để được hỗ trợ về bú mẹ, hãy liên hệ đường dây hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ hoặc chuyên gia tư vấn sữa mẹ (IBCLC).
Điều gì đáng ghi lại trong lúc bạn giúp bé làm quen?
Hãy ghi lại ai đã đưa bình sữa, thời gian, loại núm ti và nhiệt độ sữa, và lượng sữa bé đã uống (nếu có). Ghi thêm số tã ướt trong ngày. Sau vài ngày, những ghi chú này thường cho thấy thay đổi nào có ích, và giúp bác sĩ đa khoa (GP) hoặc điều dưỡng sức khỏe trẻ em của bạn nắm rõ tình hình nếu bạn cần tư vấn.
