Kaas voor baby's: veilige soorten, zout en hoe je het geeft

Baby's mogen vanaf ongeveer 6 maanden kaas, zolang die gepasteuriseerd en volvet is. Australische, Britse en Amerikaanse richtlijnen rekenen kaas allemaal tot de zuivelproducten die baby's in hun eerste jaar mogen eten. Drie dingen vragen aandacht: welke kazen je overslaat vanwege listeria, hoeveel zout kaas toevoegt, en de vorm waarin je het geeft, want brokken kaas geven verstikkingsgevaar.

Kaas bevat ook koemelkeiwit, een van de veelvoorkomende allergenen. Deze gids behandelt de bereiding per fase, kazen om te vermijden, zout, allergie, en het verschil tussen kaas en koemelk als drank.

Wanneer mogen baby's kaas eten?

Vanaf ongeveer 6 maanden, zodra je baby met vaste voeding is begonnen. Zie beginnen met vaste voeding voor de signalen dat je baby er klaar voor is.

Het Australische Pregnancy, Birth and Baby, dat de nationale Infant Feeding Guidelines bij zijn bronnen noemt, rekent volle yoghurt, kaas en vla tot de voedingsmiddelen die je vóór 12 maanden introduceert, noemt kaas als vingervoedsel waar de meeste baby's rond 8 maanden mee overweg kunnen, en noemt ongepasteuriseerde zuivel ongeschikt. De ASCIA-gids over het introduceren van vaste voeding noemt zuivelproducten zoals yoghurt, kaas en koemelk over ontbijtgranen.

De NHS-lijst van voedingsmiddelen om te vermijden zegt dat baby's vanaf 6 maanden gepasteuriseerde volvette kaas mogen eten, waaronder harde kazen zoals milde cheddar, hüttenkäse en roomkaas. Er staat ook dat kaas calcium, eiwit en vitamines levert. In de VS noemt de CDC-lijst van aan te raden voedingsmiddelen gepasteuriseerde kazen of yoghurts zonder toegevoegde suikers voor baby's van 6 tot 12 maanden, en de AAP-pagina over beginnen met vaste voeding zegt dat er geen bewijs is dat wachten met zuivel tot na 4 tot 6 maanden allergie voorkomt.

Waarom volvet?

De NHS-gids over voeding voor jonge kinderen raadt volvette kazen en zuivel aan tot de leeftijd van 2 jaar, omdat jonge kinderen vet en energie nodig hebben om te groeien. De peutergids van het Royal Children's Hospital Melbourne, uit Australië, noemt ook volle zuivel zoals melk, kaas en yoghurt voor kinderen van 1 tot 2 jaar, met zuivel met minder vet na 2 jaar.

Hoe bereid ik kaas voor mijn baby?

Bij kaas doet de vorm er meer toe dan bij de meeste eerste hapjes, want stevige kaas laat zich niet makkelijk platdrukken. De CDC-lijst van verstikkingsgevaren noemt grote brokken kaas, vooral string cheese (sliertkaas), en de AAP rekent brokken kaas tot de voedingsmiddelen die je bij jonge kinderen beter vermijdt of aanpast.

Rond 6 maanden. De NHS-gids over eerste vaste voeding raadt stengels gepasteuriseerde volvette harde kaas aan als vingervoedsel, bij voorkeur een variant met minder zout, in stukken die groot genoeg zijn dat je baby ze in het vuistje kan houden met een stukje dat eruit steekt. Houd de stengels dun in plaats van dik. Geraspte kaas die je laat smelten in gepureerde groenten, pasta of roerei is een makkelijke manier om met een lepeltje te beginnen.

8–9 maanden. Dunne reepjes en geraspte kaas werken nog steeds goed. Als je kleine stukjes snijdt, raadt het AAP-advies om verslikking te voorkomen stukjes aan van niet groter dan een halve inch (ongeveer 1 cm) voor baby's en jonge kinderen.

12 maanden en ouder. Kaas kan mee met de gezinsmaaltijden, geraspt of in dunne plakjes of kleine stukjes. De CDC-gids over vaste voeding zegt dat je cilindervormige voedingsmiddelen zoals string cheese in korte, dunne reepjes snijdt.

Laat gesmolten kaas afkoelen voordat je het geeft, en roer het goed door zodat er geen lange, draderige slierten zijn.

Welke kazen kunnen baby's beter niet eten?

De grootste zorg is listeria, een bacterie die in sommige kazen kan groeien. De richtlijnen verschillen per land een beetje.

De NHS zegt dat baby's en jonge kinderen geen zachte schimmelkazen zoals brie of camembert, gerijpte geitenkaas of zachte blauwgeaderde kaas horen te eten, omdat de kans groter is dat daar listeria in zit. Ook zegt de NHS dat je kazen van ongepasteuriseerde melk vermijdt en het etiket controleert. Deze kazen kun je wel gebruiken in een gerecht dat verhit wordt, want verhitten doodt listeria; de NHS noemt gebakken brie als veiligere optie.

De CDC-pagina over veiligere voedselkeuzes voor kinderen onder de 5 is minder streng over gepasteuriseerde zachte kaas. Daarin staat zachte kaas van rauwe melk, zoals queso fresco, brie, camembert en blauwgeaderde kaas, als risicovoller, maar zachte kaas met duidelijk ‘gemaakt van gepasteuriseerde melk’ op het etiket als veiliger, omdat het immuunsysteem van jonge kinderen nog in ontwikkeling is. De CDC-lijst van voedingsmiddelen om te vermijden of te beperken zegt dat ongepasteuriseerde kaas kinderen kan blootstellen aan bacteriën die ernstige diarree veroorzaken.

In Australië is het listeria-advies van Food Standards Australia New Zealand geschreven voor zwangere vrouwen, ouderen en mensen met een verzwakt immuunsysteem, niet voor baby's. Voor die groepen raadt het aan om zachte, halfzachte en korstgerijpte kazen zoals brie, camembert, ricotta, blauwe kaas en feta te vermijden, tenzij ze goed verhit zijn, en eten op te warmen tot het dampend heet is (75°C).

Twijfel je over een kaas, dan is dit de eenvoudigste regel: gepasteuriseerde harde kaas, hüttenkäse of roomkaas gewoon zo, en alles wat zacht, schimmelgerijpt of blauw is alleen als het in een warm gerecht is verhit.

Hoeveel zout zit er in kaas, en wat kies ik?

De NHS-gids over zout rekent kaas tot de zoute voedingsmiddelen en zegt dat baby's minder dan 1 g zout per dag horen te krijgen, en kinderen van 1 tot 3 jaar niet meer dan 2 g, omdat de nieren van een baby niet veel zout kunnen verwerken. De NHS-gids over eerste vaste voeding zegt dat je voor opties met minder zout kiest als je kaas geeft.

Hoeveel zout er in kaas zit, verschilt per soort en merk, dus:

1. Vergelijk etiketten. De CDC raadt aan het voedingsetiket te bekijken om producten met minder natrium te vinden. Vergelijk het natrium per 100 g tussen merken en soorten.
2. Gebruik een beetje. Een snufje geraspte kaas geeft smaak zonder dat kaas het hoofdbestanddeel van de maaltijd wordt.
3. Houd de hele dag in balans. Op dagen dat je baby kaas eet, sla je andere zoute voedingsmiddelen over; de NHS noemt bouillonblokjes, jus, bacon, worstjes, crackers en chips.
4. Voeg geen zout toe. De NHS zegt dat je geen zout toevoegt aan het eten van je baby of aan het kookwater.

Voedingsmiddelen om te vermijden gaat uitgebreider in op zout en suiker.

Is kaas een veelvoorkomend allergeen?

Ja. Kaas wordt van melk gemaakt, en ASCIA noemt koemelk een van de meest voorkomende allergenen. Het advies is om veelvoorkomende allergenen in het eerste jaar te introduceren in plaats van ze uit te stellen, te beginnen met kleine hoeveelheden en per maaltijd één nieuw veelvoorkomend allergeen aan te bieden. De volledige aanpak staat in allergenen introduceren.

De ASCIA-pagina over koemelkallergie zegt dat meer dan 2% (1 op de 50) van de baby's in Australië en Nieuw-Zeeland allergisch is voor koemelkeiwit, en dat ongeveer 80% er tegen de leeftijd van 3 tot 5 jaar overheen groeit. De pagina beschrijft twee soorten reacties:

• Snelle reacties, meestal binnen 15 minuten en soms tot twee uur later: netelroos of bulten, zwelling van de lippen, het gezicht of de ogen, buikpijn, overgeven of diarree. Ernstige reacties (anafylaxie) zijn onder andere een luidruchtige of piepende ademhaling, zwelling of een benauwd gevoel in de keel, of een jong kind dat bleek en slap wordt.
• Vertraagde reacties, meestal twee uur of later: eczeem dat opvlamt, vertraagd overgeven of diarree.

Lactose-intolerantie is iets anders. ASCIA legt uit dat die ontstaat door een tekort aan het enzym dat melksuiker verteert; het kan buikpijn, winderigheid en diarree geven, maar is niet gevaarlijk en veroorzaakt geen huiduitslag of anafylaxie.

Heeft je baby een vastgestelde koemelkallergie, geef dan geen geiten- of schapenkaas als vervanging: ASCIA zegt dat de meeste mensen met een koemelkallergie ook op andere dierlijke melk reageren. Volg het plan van de specialist van je baby; een diëtist met kennis van allergieën kan helpen om calcium en eiwit te vervangen.

Is kaas hetzelfde als koemelk geven?

Nee. De regel over koemelk gaat over de belangrijkste drank, niet over zuivel in eten. ASCIA zegt dat koemelk vóór 12 maanden moedermelk of kunstvoeding niet mag vervangen als belangrijkste melk, terwijl yoghurt, kaas en koemelk over ontbijtgranen prima zijn. De NHS zegt dat koemelk vanaf ongeveer 6 maanden gebruikt mag worden bij het koken of door eten, maar tot 1 jaar niet de belangrijkste drank hoort te zijn.

De CDC zegt dat koemelk als drank vóór 12 maanden baby's een risico op darmbloedingen kan geven, en te veel eiwitten en mineralen bevat om makkelijk door hun nieren verwerkt te worden. Een beetje kaas in een maaltijd vervangt geen melkvoeding. Vanaf 1 jaar legt overstappen op koemelk uit hoeveel en hoe je overstapt.

Wat doe ik als mijn baby zich verslikt of een reactie krijgt?

Verslikking. Als je baby niet kan ademen, hoesten of huilen, roep dan om hulp en bel het lokale alarmnummer. De EHBO-gids van de NHS bij verslikking beschrijft maximaal 5 klappen op de rug, daarna maximaal 5 borststoten, herhaald tot er hulp komt, en reanimatie als je baby niet meer reageert en niet normaal ademt, volgens de aanwijzingen van de meldkamer. Zoek daarna medische hulp, ook als het eten eruit is gekomen. Verslikken of kokhalzen heeft alle stappen, en de AAP raadt aan een erkende cursus reanimatie en EHBO te volgen.

Anafylaxie. Bij plotselinge zwelling van de lippen, tong of keel, een luidruchtige of moeilijke ademhaling, piepen of aanhoudend hoesten, een hese huil, of een bleke, slappe of suffe baby volg je het ASCIA-EHBO-plan bij anafylaxie:

1. Leg je baby plat of houd je baby plat vast, niet rechtop, en zet je baby niet op de beentjes.
2. Geef een adrenaline-auto-injector (epinefrine) als die is voorgeschreven. ASCIA zegt: twijfel je, geef hem dan.
3. Bel het lokale alarmnummer voor een ambulance.
4. Begin op elk moment met reanimatie als je baby niet reageert en niet normaal ademt.

Mildere signalen. Bij netelroos of bulten, zwelling van het gezicht of de ogen, of overgeven, met een normale ademhaling: stop met zuivel, blijf bij je baby en vraag dezelfde dag nog medisch advies, en let op elke verandering in de ademhaling.

Wanneer moet ik hulp zoeken?

Bel nu het lokale alarmnummer als je baby:

• moeite heeft met ademen of luidruchtig ademt, piept of aanhoudend hoest na zuivel
• plotseling gezwollen lippen, tong of keel krijgt
• bleek, slap of suf wordt, in elkaar zakt, of een hese huil heeft
• niet kan ademen, hoesten of huilen doordat er eten vastzit, blauw wordt of niet meer reageert

ASCIA rekent een zwelling van alleen de lippen tot de lichte tot matige reacties, terwijl de NHS-gids over dringende hulp gezwollen lippen, tong of keel met moeite met slikken noemt als reden om een ambulance te bellen; daarom behandelt deze gids een plotselinge zwelling van de lippen als noodgeval.

Zoek vandaag nog medische hulp als je baby:

• netelroos, bulten of zwelling van het gezicht of de ogen heeft, en normaal ademt
• kort na het eten van kaas of andere zuivel overgeeft
• klappen op de rug of borststoten nodig had, ook als je baby nu in orde lijkt

Overleg met je huisarts of jeugdverpleegkundige als:

• eczeem, overgeven of diarree lijkt op te vlammen in de uren of dagen na zuivel
• je baby een vastgestelde allergie heeft en je een plan voor zuivel wilt, of niet zeker weet of gebakken zuivel veilig is
• je je zorgen maakt over hoeveel zout je baby binnenkrijgt

Wat is handig om te noteren?

Als je zuivel introduceert, noteer dan het voedingsmiddel, de hoeveelheid, het tijdstip en alles wat je in de twee uur daarna opvalt, plus eventuele veranderingen in het eczeem in de dagen daarna. Een foto van huiduitslag en het tijdstip waarop die begon, helpen de arts.