Bronchiolitis bij baby's: symptomen, zorg thuis en wanneer je je zorgen maakt

Bronchiolitis is een luchtweginfectie die vooral baby's onder 12 maanden treft. Het begint meestal als een gewone verkoudheid, en in de dag of twee daarna wordt de hoest erger en gaat de ademhaling sneller en zwaarder. De meeste baby's knappen thuis binnen 7 tot 10 dagen op met kleine, frequente voedingen, neusdruppels met zoutoplossing en goed in de gaten houden. Let vooral op de ademhaling, het drinken en hoe alert je baby is, want daaraan zie je wanneer je baby vandaag een arts nodig heeft of nu een ambulance.

Wat is bronchiolitis, en waardoor komt het?

Het Royal Children's Hospital Melbourne (RCH) beschrijft bronchiolitis als een veelvoorkomende luchtweginfectie bij baby's tot 12 maanden. Door de infectie zwellen de kleinste luchtwegen in de longen (bronchioli) op en raken ze gevuld met slijm, waardoor ademen en drinken moeilijker gaan. Volgens de NHS-pagina over bronchiolitis kan het kinderen tot 2 jaar treffen.

Verschillende virussen kunnen het veroorzaken. Volgens het RCH is het respiratoir syncytieel virus (RSV) het meest voorkomend, en de AAP-gids over bronchiolitis noemt ook influenza, parainfluenza en het humaan metapneumovirus. De NHS zegt dat bijna alle kinderen minstens één keer RSV krijgen voordat ze 2 zijn.

De virussen verspreiden zich via druppeltjes als mensen hoesten, niezen of praten. Het RCH legt uit dat hetzelfde virus dat bij een ouder broertje, zusje of volwassene een neusverkoudheid geeft, bij een baby een luchtweginfectie kan veroorzaken, omdat de longen en het afweersysteem van een baby kwetsbaarder zijn. Het Australische healthdirect zegt dat het vaker voorkomt in de herfst en de winter.

Bronchiolitis is niet hetzelfde als een verkoudheid of pseudokroep. Voor een verkoudheid, zie verkoudheid en verstopte neus; voor een blaffende hoest, zie pseudokroep.

Wat zijn de symptomen, en welke dag is het zwaarst?

Het begint meestal met een loopneus of verstopte neus, een lichte hoest en soms koorts. Volgens het RCH wordt de hoest na een of twee dagen meestal erger en krijgt je baby het moeilijker met ademen. Veelvoorkomende symptomen zijn:

• snelle ademhaling
• piepende of krakende, hoorbare ademhaling
• ademhaling die zwaar werk is: de ribben of de huid onder de hals die naar binnen worden getrokken, neusvleugelen, of bij jongere baby's een hoofdje dat meeknikt
• moeite met drinken door kortademigheid, slijm en een verstopte neus
• een temperatuur van 38°C (100.4°F) of hoger
• onrustig en prikkelbaar zijn

De bronnen beschrijven een vergelijkbaar verloop, met iets andere tijdsaanduidingen:

De AAP-gids over RSV zegt dat RSV-klachten meestal op hun zwaarst zijn op dag 3 tot 5 en gemiddeld 7 tot 14 dagen duren. Reken erop dat je baby eerst zieker wordt voordat het beter gaat, en houd rekening met een paar zware nachten halverwege.

Welke baby's hebben meer kans op ernstige bronchiolitis?

De meeste baby's zijn er licht ziek van, maar sommige hebben eerder hulp in het ziekenhuis nodig bij het ademen of drinken. Elke bron noemt iets andere groepen:

Het Better Health Channel, van de overheid van de Australische deelstaat Victoria, zegt dat baby's onder 8 weken altijd naar een huisarts moeten, omdat ze meer risico lopen op ernstige ziekte en uitdroging. Hoort je baby bij een van deze groepen en denk je dat hij bronchiolitis heeft, ga dan dezelfde dag naar een arts in plaats van te wachten.

Hoe zorg ik thuis voor mijn baby met bronchiolitis?

Er is geen medicijn dat bronchiolitis geneest, dus zorg thuis draait erom dat je baby blijft drinken, zich zo prettig mogelijk voelt en goed in de gaten wordt gehouden.

1. Geef vaker kleine hoeveelheden. Het RCH, healthdirect, de NHS en de AAP-symptoomchecker voor bronchiolitis raden allemaal kleinere, frequentere voedingen aan. Volgens het RCH helpt dit uitdroging te voorkomen, zowel bij baby's die borstvoeding krijgen als bij baby's die kunstvoeding krijgen.
2. Maak de neus vrij voor de voedingen. Het RCH en healthdirect raden neusdruppels of neusspray met zoutoplossing aan om slijm weg te halen, zodat je baby prettiger kan drinken. De AAP raadt zoutoplossing aan en daarna voorzichtig opzuigen, niet vaker dan 4 keer per dag.
3. Blijf borstvoeding geven. Volgens de AAP hebben baby's die borstvoeding krijgen geen extra water of kunstvoeding nodig, en kan afkolven in een bekertje of fles helpen als drinken aan de borst een tijdje te zwaar is.
4. Houd je baby rechtop als hij wakker is. Volgens de NHS kan hij dan makkelijker ademen.
5. Kijk vaak bij hem, ook 's nachts. De NHS raadt aan de hele nacht regelmatig te gaan kijken.
6. Houd rook en damp uit de buurt. Volgens het RCH en healthdirect kan roken of vapen in de buurt van je baby bronchiolitis erger maken.
7. Behandel het ongemak, niet het getal. Volgens het RCH kan paracetamol, of ibuprofen als je baby ouder is dan 3 maanden en niet uitgedroogd is, helpen als hij zich ellendig voelt. De NHS noemt paracetamol vanaf 2 maanden en ibuprofen vanaf 3 maanden, niet tegelijk. Kijk op de bijsluiter of vraag het een apotheker, en geef nooit aspirine. De NHS zegt ook dat je je baby niet met koel water afsponst of helemaal uitkleedt om de temperatuur omlaag te brengen.

Tel de natte luiers door de dag heen. Minder dan normaal is een vroeg teken dat je baby niet genoeg binnenkrijgt. Zie signalen van uitdroging en als je baby minder drinkt dan normaal voor waar je op let.

Wat helpt niet bij bronchiolitis?

Verschillende bekende middelen tegen verkoudheid helpen niet, en sommige zijn niet veilig voor baby's:

• Hoestdrank. Volgens het RCH helpen hoestdrankjes en astmamedicijnen niet bij bronchiolitis. De AAP zegt dat je middelen tegen hoest en verkoudheid vermijdt, en dat je een kind dat piept geen vrij verkrijgbare hoestdrank geeft.
• Antibiotica. Bronchiolitis wordt veroorzaakt door virussen, dus volgens het RCH, healthdirect en de AAP helpen antibiotica niet, al kan een arts ze gebruiken als er ook een bacteriële infectie bij komt.
• Stoom en verdampers. Het Better Health Channel in Australië zegt dat niet is aangetoond dat verdampers, luchtbevochtigers en andere manieren om stoom in de lucht te brengen baby's met bronchiolitis helpen. De AAP denkt daar anders over: die raadt een luchtbevochtiger met koude damp aan als de lucht droog is, en de symptoomchecker van de AAP raadt warme damp van een lopende douche aan. Gebruik je een luchtbevochtiger, dan zegt de AAP dat je hem buiten bereik van je baby zet en het water elke dag ververst.
• Honing. De AAP-symptoomchecker voor hoesten zegt dat je onder 1 jaar geen honing geeft. Geef een baby onder 12 maanden nooit honing; zie honing en baby's.

Is het veilig om het bedje hoger te zetten of mijn baby rechtop te leggen?

Nee. Het is verleidelijk om een piepende baby wat hoger te leggen, maar het AAP-advies over slapen met een verstopte neus zegt dat een baby ondersteunen met handdoeken of kussens, of het matras schuin zetten, niet veilig is. The Lullaby Trust zegt dat je het matras, het bedje of je baby niet schuin zet, kantelt of omhoog legt, en dat dit verkoudheidsklachten waarschijnlijk niet verbetert.

• Leg je baby bij elke slaap op de rug, op een stevig, plat, vlak matras in zijn eigen bedje of wieg.
• Houd het bedje leeg: geen kussens, wiggen, positioneringskussens of opgerolde handdoeken.
• Laat het bedje minstens de eerste 6 maanden bij jou op de kamer staan, overdag en 's nachts, in een rookvrij huis.
• Valt je baby in slaap in een autostoeltje, schommel of wipstoeltje, dan zegt de AAP dat je hem zo snel mogelijk naar zijn eigen slaapplek verplaatst.

Zie een baby met een verstopte neus helpen slapen en slapen als je baby ziek is om de nachten door te komen, en veilig slapen voor de volledige checklist.

Hoe bescherm ik mijn baby tegen RSV?

Je kunt de kans op bronchiolitis verkleinen door vaak je handen te wassen, je baby uit de buurt te houden van mensen die verkouden zijn, geen bekers en bestek te delen en je huis rookvrij te houden. Volgens de NHS is dit het belangrijkst bij pasgeboren baby's, vooral bij te vroeg geboren baby's of baby's met ernstige gezondheidsproblemen.

Immunisatie tegen RSV geeft sterke extra bescherming. Er zijn twee mogelijkheden: een vaccin tijdens de zwangerschap dat antistoffen aan je baby doorgeeft, of een antistofinjectie die je baby krijgt. Wat er wordt aangeboden, hangt af van waar je woont:

• Australië. De RSV-pagina van het Australische healthdirect zegt dat het gratis vaccin (Abrysvo) tussen 28 en 36 weken wordt gegeven, je baby van de geboorte tot 6 maanden beschermt en bij elke zwangerschap opnieuw gegeven moet worden. De antistofinjectie (nirsevimab) wordt volgens healthdirect aangeraden voor baby's van wie de moeder niet gevaccineerd is of minder dan 2 weken voor de geboorte gevaccineerd is, voor baby's met een grotere kans op ernstige RSV ongeacht de vaccinatie van de moeder, en voor sommige kinderen met risicofactoren in hun tweede RSV-seizoen. Het Australische National Centre for Immunisation Research and Surveillance (NCIRS) zegt dat de programma's voor baby's per staat en territorium worden uitgevoerd, sommige het hele jaar door en sommige per seizoen, dus kijk wat de regels zijn waar je woont.
• VK. De NHS-pagina over het RSV-vaccin zegt dat het je rond je zwangerschapscontrole van 28 weken aangeboden zou moeten worden, bij elke zwangerschap, en dat het tot aan de bevalling gegeven kan worden. Het is bedoeld om elke baby de eerste 6 maanden te beschermen. Volgens de NHS-pagina over bronchiolitis kunnen kinderen die heel vroeg geboren zijn of een hart- of longaandoening of verminderde afweer hebben, elke winter een antistofinjectie krijgen.
• VS. De CDC raadt in het grootste deel van de VS het vaccin voor de moeder aan op 32 tot 36 weken in de periode september tot en met januari, of een antistofinjectie (nirsevimab of clesrovimab) voor baby's jonger dan 8 maanden van wie de moeder niet gevaccineerd is. Baby's die van oktober tot maart geboren worden, krijgen die binnen 1 week na de geboorte, en sommige kinderen van 8 tot 19 maanden met een hoger risico hebben hem nodig vóór hun tweede seizoen. De AAP-gids over RSV noemt september tot en met 1 maart als periode voor het vaccin, zegt dat het zwangerschapsvaccin maar één keer wordt gegeven, en dat de meeste baby's het ene of het andere middel nodig hebben, niet allebei.

Volgens de AAP verkleint het zwangerschapsvaccin de kans op een ziekenhuisopname door RSV in de eerste 6 maanden van een baby met 57%, en zijn de injecties voor baby's voor ongeveer 80 tot 90% effectief in het voorkomen van een ziekenhuisopname door RSV. Onze gids over vaccinaties beschrijft de volledige schema's.

Wanneer zoek ik hulp bij bronchiolitis?

Het RCH en healthdirect raden aan naar een arts te gaan als je denkt dat je baby bronchiolitis heeft, omdat het snel erger kan worden. Gebruik daarna deze niveaus.

Bel nu het lokale alarmnummer (of ga direct naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp) als je baby:

• het benauwd heeft, heel snel ademt, kreunt, uitgeput raakt van het ademen, of intrekkingen heeft onder de ribben, bij de buik of bij de hals
• pauzes in de ademhaling heeft, een paar seconden stopt met ademen, of onregelmatig ademt
• een blauwe, grauwe, heel bleke of vlekkerige huid, lippen of tong heeft, ook als hij blauw aanloopt in het gezicht bij het hoesten (kijk bij een bruine of zwarte huid naar de lippen, het tandvlees, de handpalmen en de voetzolen)
• een bleke, zweterige huid heeft
• slap is, veel slaperiger dan normaal, moeilijk wakker te krijgen of niet wakker te krijgen
• niet kan drinken en signalen van uitdroging heeft, zoals koele handen en voeten of ingevallen ogen, of 12 uur geen natte luier of plas heeft gehad
• jonger is dan 3 maanden en een temperatuur heeft van 38°C (100.4°F) of hoger, of 3 tot 6 maanden oud is en een temperatuur heeft van 39°C (102.2°F) of hoger

Deze signalen komen van het RCH, het Australische healthdirect, de NHS-pagina over bronchiolitis en de NHS-gids over dringende hulp. Het RCH stuurt een baby die blauw aanloopt bij het hoesten, of die niet kan drinken en uitgedroogd is, naar het ziekenhuis, en de NHS-pagina over bronchiolitis noemt een droge luier gedurende 12 uur en koorts onder 3 maanden als reden voor een dringende afspraak bij de huisarts; wij gebruiken voor al deze signalen het strengere niveau.

Zoek vandaag nog medische hulp (huisarts op dezelfde dag, huisartsenpost of een lokale gezondheidslijn voor advies) als je baby:

• minder dan de helft van de gebruikelijke hoeveelheid drinkt, bij 2 of meer voedingen minder dan de helft heeft gedronken, of voedingen weigert
• minder natte luiers heeft dan normaal
• in rust sneller ademt dan normaal, maar het niet benauwd heeft
• te vroeg geboren is, jonger is dan 10 weken, of een hart-, long-, neurologische of afweeraandoening heeft, en je denkt dat hij bronchiolitis heeft
• jonger is dan 6 maanden en hoest (volgens de AAP-symptoomchecker voor hoesten neem je op deze leeftijd binnen 24 uur contact op met een arts) of op welke manier dan ook zieker wordt
• erg moe of prikkelbaar is of niet zichzelf lijkt, of de verkoudheid erger wordt
• na 7 dagen nog steeds ziek is

Praat met je huisarts of jeugdverpleegkundige als:

• het piepen steeds terugkomt, of licht piepen langer dan 7 dagen aanhoudt, wat je volgens de AAP het best met je arts bespreekt
• de hoest langer dan 3 weken aanhoudt (AAP) of langer doorgaat dan de 4 weken die het RCH beschrijft
• je advies wilt over bescherming tegen RSV voor je baby of voor een volgende zwangerschap

Twijfel je welk niveau past, bel dan een lokale gezondheidslijn voor advies, en vertrouw op je gevoel als je baby ernstig ziek lijkt.

Wat is handig om bij te houden als je baby bronchiolitis heeft?

Schrijf ongeveer op hoeveel je baby bij elke voeding drinkt vergeleken met normaal, de natte luiers, temperaturen met tijdstip, en eventuele medicatie met het tijdstip. Zo zie je makkelijk of je baby ‘minder dan de helft van de gebruikelijke hoeveelheid’ drinkt. Een kort filmpje van de ademhaling van je baby met een ontblote borst kan een arts laten zien wat jij zag. Wacht nooit met hulp zoeken om eerst je aantekeningen af te maken.