Gebaren zijn een van de eerste manieren waarop je baby met je praat. Veel baby's beginnen tussen ongeveer 9 en 12 maanden klappen en zwaaien na te doen. Het Australische Pregnancy, Birth and Baby zegt dat baby's van 9 maanden kunnen proberen in hun handjes te klappen en handelingen zoals klappen of zwaaien kunnen nadoen, en de gids over leren praten noemt gedag zwaaien bij de vaardigheden van 9 tot 12 maanden.
De checklists ‘Learn the Signs. Act Early.’ van de CDC, herzien in 2022, plaatsen elke mijlpaal bij de leeftijd waarop 75% of meer van de kinderen die laat zien. Op die lijsten staat dag dag zwaaien bij 12 maanden, staan klappen van opwinding en wijzen om iets te vragen bij 15 maanden, en staat wijzen om je iets interessants te laten zien bij 18 maanden. De pagina met kernpunten van de CDC zegt dat de herziening bedoeld was om minder te ‘wachten en afwachten’, dus als een gebaar er op deze leeftijden nog niet is, is het goed om dat te bespreken.
Wanneer gaan baby's zwaaien, klappen en wijzen?
| Rond | Gebaren die de meeste kinderen gebruiken (CDC) |
|---|---|
| 9 maanden | Armpjes omhoog steken om opgepakt te worden; glimlachen of lachen bij kiekeboe |
| 12 maanden | Dag dag zwaaien; spelletjes doen zoals ‘klap eens in je handjes’ |
| 15 maanden | Klappen van opwinding; wijzen om iets of om hulp te vragen; je een voorwerp laten zien dat je kind leuk vindt |
| 18 maanden | Wijzen om je iets interessants te laten zien |
| 2 jaar | Meer gebaren gebruiken dan zwaaien en wijzen, zoals een kushandje geven of ja knikken; op verzoek naar lichaamsdelen en naar dingen in een boek wijzen |
Omdat de CDC de leeftijd gebruikt die de meeste kinderen hebben bereikt, doen veel baby's deze dingen eerder. Andere bronnen beschrijven wanneer gebaren vaak beginnen:
- Rond 9 maanden: de pagina over 9 maanden van Pregnancy, Birth and Baby zegt dat baby's naar voorwerpen kunnen wijzen of erin prikken om interesse te tonen, proberen te klappen, en klappen of zwaaien nadoen.
- 10 tot 12 maanden: de pagina over 10 maanden zegt dat baby's in de komende maand of twee gebaren kunnen gaan gebruiken zoals wijzen, reiken of gedag zwaaien, en klappen nadoen.
- Rond 12 maanden: de pagina over 12 maanden noemt dag dag zwaaien, in de handjes klappen nadoen, reiken of wijzen om iets te vragen, en wijzen terwijl je baby geluidjes maakt. Kids Health noemt gedag zwaaien en naar speelgoed wijzen, en de AAP-mijlpalen voor 12 maanden noemen ‘nee’ schudden met het hoofd en gebaren nadoen.
Het Australische Royal Children's Hospital (RCH) in Melbourne zegt in zijn gids over communicatie dat baby's rond hun eerste verjaardag hun gezicht en gebaren, zoals wijzen, gebruiken om te communiceren, en ‘ja’ en ‘nee’ kunnen laten zien door te knikken of hun hoofd te schudden. Het benadrukt ook dat elk kind zich op zijn eigen manier ontwikkelt.
Hoe ontwikkelen gebaren zich, van nadoen tot communiceren?
De meeste baby's doorlopen deze stappen, in hun eigen tempo:
- Reageren. Glimlachen bij kiekeboe en de armpjes omhoog steken om opgepakt te worden staan op de 9-maandenlijst van de CDC, die het omhoog steken van de armpjes onder taal en communicatie plaatst.
- Nadoen. Je baby klapt of zwaait nadat jij het doet. Pregnancy, Birth and Baby beschrijft dat baby's vanaf ongeveer 9 maanden klappen en zwaaien nadoen.
- Gebaren gebruiken om contact te maken. Pregnancy, Birth and Baby zegt dat baby's van 12 maanden gebaren kunnen gebruiken om met anderen contact te maken, zoals dag dag zwaaien, en dag dag zwaaien staat op de 12-maandenlijst van de CDC.
- Gebaren om iets te vragen. Reiken of wijzen naar het koekje dat je baby wil. Wijzen om iets of om hulp te vragen staat op de 15-maandenlijst van de CDC.
- Gebaren om iets te delen. Een speeltje omhooghouden om het je te laten zien (15 maanden) en naar een hond wijzen alleen zodat jij ook kijkt (18 maanden). Met dit soort wijzen deelt je kind iets met je in plaats van erom te vragen.
- Gebaren plus woordjes. Pregnancy, Birth and Baby zegt dat baby's van 12 maanden kunnen wijzen terwijl ze geluidjes maken. Bij 2 jaar noemt de CDC gebaren zoals kushandjes geven en knikken, naast zinnetjes van twee woorden.
Waarom is klappen een grote mijlpaal?
Klappen lijkt eenvoudig, maar NHS Best Start in Life noemt het ‘een behoorlijk grote mijlpaal’, omdat er spiercontrole, fijne motoriek en oog-handcoördinatie voor nodig zijn.
Klappen begint meestal als nadoen tijdens liedjes en spelletjes. Later wordt het een manier om gevoelens te delen: klappen van opwinding staat op de 15-maandenchecklist van de CDC. Hoe de controle over de handjes zich in dezelfde maanden ontwikkelt, lees je in onze gids over de pincetgreep.
Waarom is wijzen zo belangrijk?
Wijzen is een van de belangrijkste manieren waarop baby's communiceren voordat ze veel woordjes hebben. De AAP-gids over taalontwikkeling van 8 tot 12 maanden zegt dat baby's tegen het einde van het eerste jaar wijzen en gebaren gebruiken om te laten zien wat ze willen, en de gebaren nadoen die ze volwassenen zien maken. De gids beschrijft dit als een tijdelijke oplossing terwijl ze leren hun boodschap in woorden te vatten.
Baby's leren ook jouw wijzen te volgen. Pregnancy, Birth and Baby zegt dat baby's vanaf ongeveer 9 maanden naar iets kunnen kijken als jij ernaar wijst. De tips van de CDC voor 12 maanden raden aan om interessante dingen aan te wijzen, zoals vrachtwagens of dieren, zodat je baby leert wijzen te volgen, en om te benoemen waar je baby naar wijst.
Er zijn twee soorten wijzen om op te letten:
| Soort wijzen | Wat het betekent | Leeftijd volgens de CDC |
|---|---|---|
| Wijzen om te vragen | ‘Dat wil ik’ of ‘help me’ | 15 maanden |
| Wijzen om te laten zien | ‘Kijk daar!’ om iets interessants te delen | 18 maanden |
Hoe helpen gebaren baby's om te leren praten?
Gebaren en woorden groeien samen. De gids van NHS Best Start in Life over praten van 6 tot 12 maanden raadt aan gebaren toe te voegen als je praat, zoals zwaaien terwijl je ‘hallo’ of ‘dag’ zegt. Volgens de gids helpen gebaren je baby om beter te begrijpen, en kunnen baby's ze nadoen voordat ze de woorden gebruiken. De tips om taal te stimuleren van het RCH raden aan een gebaar te maken terwijl je een woord zegt, zodat je kind het woord beter opmerkt.
In het tweede jaar nemen woorden geleidelijk meer van het werk over. Bij 18 maanden noemt de CDC het opvolgen van eenvoudige opdrachten van één stap zonder gebaren, en Kids Health raadt aan contact op te nemen met je arts als een kind met 18 maanden liever gebaren gebruikt dan geluidjes en woordjes. Onze gidsen over eerste woordjes en mijlpalen in praten bij peuters gaan over wat daarna komt.
Hoe kan ik zwaaien, klappen en wijzen stimuleren?
Deze ideeën komen uit de tips van de CDC voor 9, 12 en 15 maanden, van de NHS en van het RCH:
- Zwaai bij elk hallo en elk dag. Zeg het woord terwijl je zwaait, elke keer (NHS). De tips van de CDC voor 9 maanden raden aan je baby te leren ‘dag dag’ te zwaaien of ‘nee’ te schudden.
- Zing liedjes met gebaren. De NHS-gids over je baby helpen praten raadt versjes met gebaren aan, zoals ‘Pat-a-cake’, ‘Row, row, row your boat’ en ‘Wind the bobbin up’, en zegt dat het meedoen met de gebaren kinderen helpt de woorden te onthouden. Het RCH raadt aan mee te klappen op het ritme.
- Speel kiekeboe en spelletjes waarbij je om de beurt iets doet. Het RCH raadt kiekeboe aan, een bal heen en weer rollen, hallo zwaaien, klapspelletjes en bellen blazen.
- Wijs aan en benoem. Als je baby naar iets kijkt, wijs het dan aan en praat erover, zoals de tips van de CDC voor 6 maanden aanraden.
- Reageer op het wijzen van je kind. De tips van de CDC voor 15 maanden raden aan de naam te zeggen van waar je kind naar wijst, en dan een paar seconden te wachten zodat je kind de kans krijgt het woord te proberen.
- Speel ‘Waar is je neus?’ Vanaf ongeveer 18 maanden raadt de NHS aan je kind te vragen naar zijn oor, neus of voet te wijzen.
- Probeer een paar eenvoudige gebaren. De tips van de CDC voor 9 en 15 maanden raden eenvoudige babygebaren aan, zoals wijzen en zwaaien. Blijf het woord zeggen terwijl je het gebaar maakt.
Je enthousiaste gezicht en stem horen bij het spel. Vier elke poging, ook een zwaai die meer lijkt op een vuistje dat open- en dichtgaat.
Wat als mijn baby te vroeg is geboren?
Als je baby meer dan 3 weken te vroeg is geboren, zegt de online checklist van de CDC dat je de gecorrigeerde leeftijd gebruikt, en de checklist voor de jongere leeftijd als die tussen twee checklists in valt. De AAP-gids over gecorrigeerde leeftijd zegt dat je het aantal weken dat je baby te vroeg is geboren van de leeftijd aftrekt, en dat je de eerste 2 jaar de gecorrigeerde leeftijd gebruikt. Kids Health merkt op dat baby's die te vroeg zijn geboren de mijlpalen van 12 maanden later kunnen bereiken.
Wanneer bespreek ik gebaren met een huisarts of jeugdverpleegkundige?
Zoek vandaag nog medische hulp als je kind
- plotseling niet meer lijkt te horen met één of beide oren, steeds minder goed hoort in de loop van dagen of weken, of gehoorverlies heeft samen met oorpijn of vocht uit het oor. De NHS-pagina over gehoortests raadt hiervoor een dringende afspraak bij de huisarts of een lokale gezondheidslijn voor advies aan.
Overleg binnenkort met je huisarts of jeugdverpleegkundige (wacht niet op de volgende controle) als je kind
- stopt met gebaren, brabbelen, woordjes of andere vaardigheden die het eerder had. Elke CDC-checklist zegt dat je er vroeg bij moet zijn als een kind ‘vaardigheden heeft verloren die hij of zij eerder had’, en Pregnancy, Birth and Baby zegt dat je op elke leeftijd naar je arts gaat als je baby stopt met iets wat hij of zij had geleerd.
Overleg met je huisarts of jeugdverpleegkundige als
| Rond (gecorrigeerde leeftijd) | Goed om te bespreken als je kind |
|---|---|
| 12 maanden | Geen gebaren gebruikt zoals zwaaien of wijzen (Kids Health), of geen dag dag zwaait of geen spelletjes doet zoals ‘klap eens in je handjes’ (CDC) |
| 15 maanden | Niet wijst om iets te vragen, je geen dingen laat zien die het leuk vindt of niet klapt van opwinding (CDC) |
| 18 maanden | Niet wijst, zwaait of andere gebaren gebruikt (Pregnancy, Birth and Baby), niet wijst om je iets interessants te laten zien (CDC), of liever gebaren gebruikt dan geluidjes en woordjes (Kids Health) |
| 2 jaar | Geen andere gebaren gebruikt dan zwaaien en wijzen, zoals een kushandje geven of knikken (CDC) |
De AAP noemt ook het niet leren gebruiken van gebaren, zoals zwaaien of nee schudden, en het niet wijzen naar voorwerpen of plaatjes bij de signalen om met je arts te bespreken bij 8 tot 12 maanden. Bespreek ook elke zorg over het gehoor.
Wat gebeurt er daarna?
De CDC zegt dat je je zorgen deelt met de arts van je kind en vraagt naar een ontwikkelingsscreening. De pagina over screening zegt dat de AAP een ontwikkelingsscreening aanraadt bij 9, 18 en 30 maanden en een specifieke screening op autisme bij 18 en 24 maanden, en een screening op elk ander moment als er een zorg is. Kids Health zegt dat een audioloog het gehoor van een kind moet testen zodra er een zorg over de spraak is. In het VK zegt de NHS dat je je kind ook zelf kunt aanmelden bij een logopedist.
Als gebaren er nog niet zijn, kan dat veel verklaringen hebben, dus het is een reden om het te vragen, geen diagnose. De pagina over signalen van autisme van de CDC noemt weinig of geen gebaren gebruiken met 12 maanden (zoals geen gedag zwaaien) en niet wijzen om iets interessants te laten zien met 18 maanden bij de dingen om met je arts te bespreken. De pagina merkt ook op dat sommige kinderen zonder autisme een aantal van deze signalen hebben. Kids Health noemt gehoorproblemen bij de oorzaken van een vertraging in het begrijpen, nadoen en gebruiken van spraak. Alleen een onderzoek kan het uitwijzen, en als dat vroeg gebeurt, kan eventuele ondersteuning ook vroeg beginnen.
Wat is handig om op te schrijven?
Noteer wanneer je je baby voor het eerst de armpjes ziet omhoog steken om opgepakt te worden, een klap ziet nadoen, uit zichzelf ziet zwaaien en ziet wijzen, en of je baby wijst om te vragen of om je dingen te laten zien. Bewaar dit samen met een lijstje van de geluidjes en woordjes van je baby. Een kort filmpje van je baby die zwaait of wijst tijdens het spelen, kan je huisarts of jeugdverpleegkundige helpen te zien wat jij ziet.



