Baby's beginnen al te leren praten lang voor hun eerste woordje. Vanaf de geboorte luisteren ze naar je stem, daarna gaan ze kirren, dan brabbelen, en dan koppelen ze klanken aan mensen en dingen. De mijlpalenchecklists van de CDC laten zien dat de meeste baby's met 2 maanden andere geluiden maken dan huilen, met 4 maanden kirren, met 9 maanden reeksen brabbelen zoals ‘mamama’ en met 12 maanden een ouder ‘mama’, ‘papa’ of een andere speciale naam noemen. De pagina over 10 maanden van Pregnancy, Birth and Baby zegt dat de eerste woordjes ergens tussen 8 en 14 maanden kunnen komen.
Daarna komen woorden vaak eerst langzaam en dan steeds sneller. Met 18 maanden proberen de meeste peuters volgens de CDC 3 of meer woorden te zeggen naast ‘mama’ of ‘papa’, en met 2 jaar zetten de meesten twee woorden achter elkaar, zoals ‘meer melk’. Pregnancy, Birth and Baby zegt dat praten tegen je baby helpt om te leren praten, dus veel alledaags kletsen, met pauzes zodat je baby kan reageren, is de beste plek om te beginnen.
Hoe ontwikkelt praten zich van de geboorte tot 3 jaar?
Elke rij hieronder komt uit een checklist van de CDC, die vaardigheden noemt die 75% of meer van de kinderen op die leeftijd heeft. Veel kinderen doen deze dingen eerder.
| Rond | Geluiden, woorden en communicatie (CDC) |
|---|---|
| 2 maanden | Maakt andere geluiden dan huilen; reageert op harde geluiden |
| 4 maanden | Kirt (‘oooo’, ‘aahh’); maakt geluidjes terug als je praat; draait naar je stem toe |
| 6 maanden | Maakt om de beurt geluidjes met jou; maakt pruttelgeluidjes met de lippen; slaakt gilletjes |
| 9 maanden | Maakt veel verschillende klanken zoals ‘mamamama’ en ‘bababababa’; steekt de armen omhoog om opgepakt te worden; kijkt als je de naam van je kind roept |
| 12 maanden | Zwaait dag; noemt een ouder ‘mama’, ‘papa’ of een andere speciale naam; begrijpt ‘nee’ |
| 15 maanden | Probeert één of twee woorden naast ‘mama’ of ‘papa’; wijst om iets te vragen; kijkt naar een bekend voorwerp als je het benoemt |
| 18 maanden | Probeert drie of meer woorden naast ‘mama’ of ‘papa’; volgt opdrachtjes van één stap zonder gebaren |
| 2 jaar | Zegt minstens twee woorden achter elkaar; wijst dingen aan in een boek en twee lichaamsdelen als je erom vraagt |
| 30 maanden | Zegt ongeveer 50 woorden; twee of meer woorden achter elkaar met een doe-woord (‘hondje rent’); gebruikt ‘ik’, ‘mij’ of ‘wij’ |
| 3 jaar | Voert een gesprekje waarin minstens twee keer heen en weer wordt gepraat; vraagt ‘wie’, ‘wat’, ‘waar’ of ‘waarom’; praat goed genoeg om meestal door anderen verstaan te worden |
Hoe brabbelen en de eerste woordjes klinken
De gids van Pregnancy, Birth and Baby over leren praten beschrijft de fases zo: tot 6 maanden kirren, gorgelen, lachen en pruttelen met de lippen; van 6 tot 9 maanden brabbelen in lettergrepen zoals ‘baba’ met veel ‘b’- en ‘m’-klanken; van 9 tot 12 maanden nieuwe klanken uitproberen, ‘ma-ma’ en ‘da-da’ zeggen, zwaaien en ongeveer 10 eenvoudige woorden herkennen; en van 12 tot 24 maanden duidelijkere woorden zoals ‘hond’ en ‘bal’, je zinnen nadoen en woorden aan elkaar beginnen te plakken.
Hoeveel woorden zegt mijn kind met 12, 18 en 24 maanden?
De bronnen leggen hun ijkpunten verschillend, dus het helpt om ze naast elkaar te zien.
| Leeftijd | Wat de bronnen beschrijven |
|---|---|
| 12 maanden | Een speciale naam voor een ouder (CDC); ‘ma-ma’ en ‘da-da’, en begrijpt ongeveer 10 eenvoudige woorden (Pregnancy, Birth and Baby) |
| 15 maanden | Eén of twee woorden naast ‘mama’ of ‘papa’ (CDC) |
| 18 maanden | Drie of meer woorden naast ‘mama’ of ‘papa’ (CDC) |
| 18 tot 24 maanden | Tussen 1 en 7 nieuwe woorden per week (Pregnancy, Birth and Baby) |
| 2 jaar | Twee woorden achter elkaar (CDC); ongeveer 50 woorden en zinnetjes van 2 of 3 woorden (Pregnancy, Birth and Baby) |
| 30 maanden | Ongeveer 50 woorden (CDC) |
De pagina over 18–24 maanden van Pregnancy, Birth and Baby zet ongeveer 50 woorden op 24 maanden, terwijl de CDC dat op 30 maanden zet, omdat de CDC de leeftijd gebruikt waarop 75% van de kinderen een vaardigheid heeft. Beide zijn het erover eens dat twee woorden aan elkaar plakken rond 2 jaar de belangrijke stap is. Woorden hoeven niet perfect te zijn: de CDC telt ‘ba’ voor bal.
Hoe kan ik mijn baby helpen leren praten?
Je hebt geen flitskaarten of apps nodig. Deze ideeën komen uit de NHS-gids over je baby helpen praten, praten met je baby van Pregnancy, Birth and Baby en de CDC.
Van geboorte tot 6 maanden
- Houd je baby dicht bij je en kijk je baby aan terwijl je praat.
- Praat tijdens voedingen, verschoningen en het badje.
- Gebruik een blije, zangerige stem. Pregnancy, Birth and Baby zegt dat ‘babytaal’ baby's helpt om te leren luisteren en reageren.
- Doe de geluidjes van je baby na en wacht dan even, zodat je baby kan ‘antwoorden’.
- Zing; volgens de NHS helpt dat baby's om het ritme van taal op te pikken.
6 tot 12 maanden
- Benoem en wijs dingen aan waar jullie allebei naar kijken: ‘Kijk, een zwarte kat.’
- Bekijk samen boekjes en praat over de plaatjes; je hoeft de tekst niet voor te lezen.
- Bouw voort op de geluidjes van je baby. De CDC raadt aan om de klank te herhalen en er een echt woord met die klank aan toe te voegen.
- Speel kiekeboe en spelletjes waarbij jullie om de beurt iets doen.
- Leer je baby gebaren zoals dag zwaaien.
12 tot 24 maanden
- Laat je kind kiezen: ‘Wil je een appel of een banaan?’
- Komt een woord er verkeerd uit, zeg het dan goed terug zonder kritiek.
- Zing liedjes met gebaren; volgens de NHS helpen de gebaren kinderen om de woorden te onthouden.
- Herhaal woorden in alledaagse zinnetjes en geef korte, eenvoudige opdrachtjes.
- Speel ‘Waar is je neus?’ en andere spelletjes met lichaamsdelen.
2 tot 3 jaar
- Voeg een paar woorden toe aan wat je kind zegt (‘Auto.’ ‘Ja, een grote rode auto.’).
- Zeg eerst de naam van je kind om de aandacht te trekken, en geef je kind tijd om te antwoorden.
- Praat over alledaagse klusjes zoals boodschappen doen, koken en schoonmaken.
Pregnancy, Birth and Baby raadt ook aan om op ooghoogte van je kind te gaan zitten, zodat je kind je mond kan zien bewegen, en om nieuwe woorden te prijzen.
Hebben een speen en schermen invloed op het praten?
De NHS zegt dat het moeilijk is om te leren praten met een speen in je mond. De NHS raadt aan om alleen bij het slapen een speen te geven en ernaar te streven om met 12 maanden helemaal te stoppen met de speen. Onze gids over fopspenen gaat over veilig gebruik.
Achtergrondgeluid maakt luisteren ook moeilijker, en de NHS raadt aan om de tv en radio uit te zetten als jullie samen praten. Pregnancy, Birth and Baby raadt aan om de televisie uit te zetten en je telefoon weg te leggen, zodat je je baby je volle aandacht kunt geven. De CDC raadt aan om schermen voor kinderen onder de 2 jaar te beperken tot videobellen met dierbaren. Zie schermtijd.
Gaat praten langzamer als we thuis twee talen spreken?
Nee. De gids van Pregnancy, Birth and Baby over tweetalig opvoeden zegt dat tweetalige kinderen dezelfde mijlpalen hebben als kinderen die één taal spreken, en net zo snel leren praten. Terwijl ze leren, kunnen ze talen door elkaar gebruiken of een tijdje stil worden, en dat is normaal. Als er echt een taalprobleem is, is dat in beide talen te zien.
Praktische tips van Pregnancy, Birth and Baby en de NHS:
- Spreek de taal die voor jou het prettigst voelt. De NHS zegt dat ouders elk een andere taal kunnen gebruiken, en dat kinderen zich daar goed aan aanpassen.
- Begin vroeg. Pregnancy, Birth and Baby zegt dat het het beste is om, als dat kan, vanaf de geboorte met beide talen te beginnen.
- Stop niet met je thuistaal als je kind een andere taal begint te leren.
- Gebruik liedjes, verhalen en speelafspraakjes in jouw taal om het leuk te houden.
Waarom zijn gehoortests belangrijk om te leren praten?
Baby's moeten goed horen om spraak te leren. In Australië wordt de gehoorscreening voor pasgeborenen voor elke baby aangeraden, meestal binnen 2 dagen na de geboorte en bij voorkeur binnen 1 maand voor gezonde baby's, of voor 3 maanden bij zieke of te vroeg geboren baby's. Een uitslag ‘refer’ (doorverwijzen) betekent dat er meer onderzoek nodig is, niet dat je baby blijvend gehoorverlies heeft. Kijk in het gezondheidsboekje van je baby of de uitslag goed was.
Het gehoor kan ook na de test bij pasgeborenen veranderen. De pagina over gehoorverlies van Pregnancy, Birth and Baby zegt dat vocht in het middenoor en oorontstekingen tijdelijk gehoorverlies kunnen veroorzaken, en dat sommig gehoorverlies bij de screening niet wordt opgemerkt. De site raadt aan om naar je arts of jeugdverpleegkundige te gaan als je baby:
- met 3 maanden niet schrikt van harde geluiden
- met 4 maanden nog niet begint met geluidjes maken
- zich met 8 maanden niet naar stemmen toedraait
- met 8 maanden nog niet brabbelt
Wanneer laat ik de spraak van mijn kind nakijken?
Ga snel naar een arts als je kind
- woorden, gebrabbel of gebaren die het eerder gebruikte niet meer gebruikt, of niet meer op jou reageert
- niet meer lijkt te horen of op geluiden te reageren
Het advies van de CDC bij elke vaardigheid die verdwijnt: wacht niet, maar praat met de arts van je kind en vraag naar een ontwikkelingsscreening.
Bespreek het met je huisarts of jeugdverpleegkundige als je kind
| Rond | Goed om te bespreken als je kind |
|---|---|
| 3 tot 4 maanden | Niet schrikt van harde geluiden of geen geluidjes maakt |
| 8 tot 9 maanden | Niet brabbelt, zich niet naar stemmen toedraait of niet kijkt als je de naam roept |
| 12 maanden | Geen dag zwaait of geen andere gebaren gebruikt, of niet reageert op de eigen naam |
| 18 maanden | Nog geen losse woorden gebruikt, niet wijst om je dingen te laten zien of eenvoudige opdrachtjes niet volgt |
| 2 jaar | Geen twee woorden aan elkaar plakt of geen woorden nazegt |
Deze punten komen uit de checklists van de CDC en de pagina's van Pregnancy, Birth and Baby hierboven. Pregnancy, Birth and Baby raadt ook aan om naar een arts te gaan als je kind weinig oogcontact maakt, geen contact zoekt met mensen, slap of stijf lijkt, of niet aan beide kanten van het lichaam even sterk is.
Je huisarts of jeugdverpleegkundige kan je kind doorverwijzen voor een gehoortest, een onderzoek door een logopedist of een ontwikkelingsonderzoek. In het VK zegt de NHS dat je je kind ook zelf kunt aanmelden bij een logopedist. De pagina over screening van de CDC vermeldt dat de AAP screening op autisme aanraadt met 18 en 24 maanden, of wanneer een ouder of arts zich zorgen maakt. Merk je stotteren op, dan raadt de pagina over spraakproblemen van Pregnancy, Birth and Baby aan om naar een logopedist te gaan zodra je het merkt.
Wat is handig om op te schrijven?
Houd een doorlopende lijst bij van de woorden van je kind in elke taal, met de datum waarop elk woord voor het eerst kwam, plus gebaren zoals wijzen en zwaaien. Zo zie je of er nog nieuwe woorden bijkomen, en het geeft je huisarts, jeugdverpleegkundige of logopedist een duidelijk beeld. Het is ook een mooie herinnering.
